Tạo sức sống mới cho làng nghề

(LĐTĐ) Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều làng nghề nhất cả nước. Do biến đổi của thời gian, nhiều sản phẩm làng nghề nay không còn phù hợp, hoặc bị cạnh tranh nên đã mai một. Làm sao để những giá trị văn hóa, tinh hoa của làng nghề được gìn giữ, đời sống kinh tế xã hội của làng nghề phát triển, bên cạnh những đòi hỏi vào sự tâm huyết của người yêu nghề truyền thống còn cần sự thích ứng, tìm lối ra mới cho các sản phẩm.
Người giữ hồn cho nghề mây tre đan Tìm đầu ra cho sản phẩm OCOP và làng nghề

Đối mặt nhiều thách thức

Nhắc đến những làng nghề nổi tiếng ở Hà Nội hẳn không ít người sẽ định danh ra ngay địa chỉ tập trung thường thấy là các huyện Phú Xuyên, Thường Tín, Hoài Đức, Ứng Hòa… Mỗi địa chỉ này lại có hàng chục làng nghề được công nhận. Lấy ví dụ từ huyện Ứng Hòa. Trong huyện Ứng Hòa có nhiều làng nghề nổi danh, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương như: Làng nghề Khảm trai Cao Xá (Trung Tú), làng nghề sản xuất nhạc cụ dân tộc Đào Xá (Đông Lỗ)…

Phải khẳng định, sự phát triển của các làng nghề đóng vai trò hết sức tích cực. Từ làng nghề có thể kéo theo dịch vụ cung cấp nguyên vật liệu, chuyên chở, kinh doanh hàng hóa, phục vụ ăn uống... Nói cách khác, có thể thông qua trực tiếp hay gián tiếp làng nghề đã và đang tạo ra việc làm cho người lao động trong quá trình đô thị hóa.

Tạo sức sống mới cho làng nghề
Nghề dệt Vạn Phúc (Hà Đông) đi tìm đâu ra cho sản phẩm truyền thống.

Tuy nhiên, hiện nhiều làng nghề vẫn còn khó khăn, tồn tại nhiều vấn đề như ô nhiễm môi trường, mặt bằng sản xuất chật hẹp, thiết bị công nghệ của nhiều làng nghề còn lạc hậu, chủ yếu là thủ công nên năng suất thấp. Đặc biệt, việc vay vốn để làng nghề phát triển còn gặp nhiều khó khăn bởi đa phần những hộ sống bằng nghề chưa có phương án tổ chức sản xuất có hiệu quả để được xét vay vốn ưu đãi…

Chưa hết, sản phẩm làng nghề cũng là câu chuyện đáng lưu tâm. Hiện sản phẩm làng nghề sản xuất ra đều đã ít nhiều có sự thay đổi theo xu hướng tiêu dùng của thị trường; những sản phẩm thủ công mất dần theo thời gian; một số sản phẩm độc đáo, đặc sắc vẫn duy trì được nhưng chỉ tập trung ở một số gia đình nghệ nhân... Điều này có mặt tích cực song cũng có hạn chế.

Dễ nhận thấy là sản phẩm truyền thống không được sử dụng nhiều trong đời sống thường nhật nên làng nghề dần mai một, rất hiếm người giữ nghề, nét tinh túy mang đậm chất thủ công của nghề cũng dần phai nhạt và có nguy cơ mất đi mãi mãi. Chẳng khó để thấy những làng nghề như đúc đồng Ngũ Xã (quận Ba Đình), làng đậu bạc Định Công (quận Hoàng Mai)… người làm nghề vẫn hoạt động nhưng thực tế thay vì sản xuất thủ công, họ chuyển sang công nghệ máy móc.

Thứ nữa, dịch Covid-19 xảy ra khiến các làng nghề ở Hà Nội, nhất là các làng nghề sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ đối mặt với rất nhiều khó khăn. Nghệ nhân Đỗ Văn Liên - một trong số ít những người còn giữ nghề làm chuồn chuồn tre ở xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất) cho biết: Trước đây, Thạch Xá nổi tiếng với nghề làm chuồn chuồn tre để kiếm thêm thu nhập, thương hiệu này cũng được nổi danh khắp xa gần. Tuy nhiên vài năm trở lại đây, tốc độ đô thị hóa, người dân đặc biệt là lớp người trẻ tuổi dần bỏ nghề thủ công truyền thống này chuyển sang các nghề kinh doanh khác mang lại lợi nhuận tốt hơn. Chưa kể, những tháng gần đây dịch Covid-19 ập đến, các điểm du lịch phải tạm ngừng đón khách để phòng dịch khiến đầu ra của chuồn chuồn tre gần như bị cắt hẳn.

Khó khăn dồn dập, chính vì thế hiện Thạch Xá chỉ còn chưa đến 5 hộ còn gắn bó với nghề làm chuồn chuồn tre. Theo tìm hiểu từ các nghệ nhân ở đây, nghề này mang lại thu nhập không cao. Mỗi chú chuồn chuồn bình thường được bán ra, người nghệ nhân cũng chỉ lãi vài nghìn đồng. Trong khi việc làm thủ công lại tốn nhiều công sức, lấy công làm lãi, nếu không kiên trì, ắt hẳn khó có thể duy trì được. Ngay như cơ sở nghệ nhân Đỗ Văn Liên, có thời điểm gia đình ông có hơn 10 thợ, bận rộn luôn tay chân thì mới có thể đáp ứng hết nhu cầu của khách, thì nay cố gắng lắm ông cũng chỉ duy trì việc làm cho được 1 -2 thợ.

Không chỉ có nghề làm chuồn chuồn tre lâm cảnh lao đao, qua khảo sát của phóng viên, các làng nghề nổi tiếng của Hà Nội như: Mây tre đan Phú Vinh (huyện Chương Mỹ), sơn mài Hạ Thái, thêu Quất Động (huyện Thường Tín), khảm trai Chuôn Ngọ (huyện Phú Xuyên)... đều là những là nghề đang chịu ảnh hưởng trực tiếp và điêu đứng vì dịch bệnh.

Bắt nhịp thị trường

Dịch bệnh xảy ra khiến nhiều làng nghề gặp khó khăn điều này là không thể phủ nhận song ở khía cạnh tích cực thì nó cũng góp phần tạo động lực đổi mới hoạt động, nó như một cuộc “chọn lọc tự nhiên”, thúc đẩy người làm nghề chuyển hướng. Nói cụ thể hơn, dịch Covid-19 bùng phát, việc phòng, chống dịch trong thời điểm hiện nay là yêu cầu bắt buộc của toàn xã hội. Bởi vậy, các làng nghề buộc phải tìm hướng đi phù hợp để bù đắp những thiệt hại do dịch bệnh gây ra.

Hoạt động online, giới thiệu mẫu, nhận đặt hàng qua mạng rồi trả hàng là cách làm thường thấy ở các làng nghề trong mùa dịch. Qua hình thức này có thể thấy việc tận dụng các chợ online, sàn thương mại điện tử dần phổ biến hơn. Ngoài việc nâng cao nhận thức về vai trò thương mại điện tử, nhiều doanh nghiệp, hộ gia đình còn tích cực đổi mới mẫu mã, chất lượng sản phẩm để tăng tính cạnh tranh.

Nghệ nhân Đỗ Văn Liên cho biết, bên cạnh tranh thủ thời gian ít việc ông cũng tập trung nghiên cứu các mẫu mã mới cho sản phẩm của mình. Ông và các con còn đẩy mạnh bán hàng qua mạng online. Trò chuyện mới thấy, ông Liên có bước chuyển dịch khá mới mẻ khi bắt nhịp thị trường. Đặc biệt là việc ông định hướng và nhìn nhận rõ phát triển thương mại điện tử là cần thiết để ứng phó dịch bệnh cũng như phát triển nghề về lâu dài.

Cùng chung tình cảnh bị ảnh hưởng do dịch bệnh, các hộ sản xuất tại làng nghề dệt lụa Vạn Phúc (quận Hà Đông) cũng sản xuất cầm chừng. Tranh thủ thời gian này, nhiều người làm nghề trong làng cũng tìm kiếm, sáng tạo thêm mẫu mã mới, tăng độ bền đẹp cho sản phẩm. Ông Phạm Khắc Hà, Chủ tịch Hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc cho biết, trong tình hình thị trường tiêu thụ bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đã đưa sản phẩm của mình lên trang thương mại điện tử bước đầu thu được kết quả. Ông Phạm Khắc Hà cũng bày tỏ tin tưởng dịch bệnh sớm được khống chế để làng nghề quay trở lại hoạt động.

Trước những khó khăn do dịch bệnh mang lại, các làng nghề, cơ sở sản xuất làng nghề và ngay chính những nghệ nhân cũng đang đối mặt nhiều thách thức. Hơn lúc nào hết, phải tạo được sức sống của làng nghề là nhiệm vụ hết sức cần thiết và cấp bạch. Sức sống ở đây là sự nhộn nhịp sản xuất song hành với kinh doanh buôn bán. Khi làng nghề có sức sống thì mới tạo ra kinh tế. Và để làm được điều này, vai trò hỗ trợ của Nhà nước là không thể thiếu. Các chính sách hỗ trợ về vốn, đầu tư về học nghề, tìm hướng ra cho các sản phẩm giai đoạn sau dịch… sẽ giúp làng nghề có thêm sức sống. /.

Tiếp nối thành công của Chương trình số 02-CTr/TU về “Phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016-2020”, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình số 04-CTr/TU về “Đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021-2025”. Chương trình này với nhiều nét mới, trong đó Thành phố sẽ đẩy mạnh triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) gắn với phát triển các làng nghề, nghề truyền thống, nâng cao chất lượng các ngành dịch vụ hỗ trợ công nghiệp và nông nghiệp, trong đó ưu tiên những loại hình dịch vụ mới mang lại hiệu quả cao. Đáng chú ý, Chương trình số 04-CTr/TU còn đặt ra mục tiêu khuyến khích phát triển các mô hình xử lý nước thải, chất thải làng nghề, rác thải sinh hoạt tại nguồn, ứng dụng công nghệ tái sử dụng chất thải nông nghiệp, làng nghề phục vụ nền kinh tế tuần hoàn.

Giang Nam

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Không ghi nhận ca mắc Covid-19 mới, công tác chống dịch của Hà Nội có nhiều chuyển biến

Không ghi nhận ca mắc Covid-19 mới, công tác chống dịch của Hà Nội có nhiều chuyển biến

(LĐTĐ) Thông tin từ Ban Chỉ đạo công tác phòng, chống dịch Covid-19 thành phố Hà Nội cho biết, tình hình dịch bệnh Covid-19 và công tác triển khai các biện ...
Không khai báo y tế và quét mã QR theo yêu cầu có thể bị xử lý hành chính

Không khai báo y tế và quét mã QR theo yêu cầu có thể bị xử lý hành chính

(LĐTĐ) Nhằm tăng cường công tác phòng chống dịch Covid-19, đảm bảo việc truy vết được nhanh chóng, kịp thời ngăn chặn lây lan của dịch bệnh, hiện nay, thành phố ...
Tạm giữ lái xe đầu kéo không có giấy xét nghiệm Covid-19 định "thông chốt" kiểm soát dịch

Tạm giữ lái xe đầu kéo không có giấy xét nghiệm Covid-19 định "thông chốt" kiểm soát dịch

(LĐTĐ) Ngày 26/9, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội) cho biết, Tổ công tác làm nhiệm vụ kiểm soát chiều quốc lộ 1A đi cao tốc ...
Các chốt phòng dịch đã kiểm soát 15.515 lượt người ra - vào thành phố Hà Nội

Các chốt phòng dịch đã kiểm soát 15.515 lượt người ra - vào thành phố Hà Nội

(LĐTĐ) Ngày 26/9, Công an thành phố Hà Nội thông tin về kết quả công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn Thành phố từ 11h ngày 25/9 đến 11h ...
Liên đoàn Lao động quận Nam Từ Liêm đồng hành cùng người lao động vượt qua đại dịch

Liên đoàn Lao động quận Nam Từ Liêm đồng hành cùng người lao động vượt qua đại dịch

(LĐTĐ) Trước tác động của dịch Covid-19, sự quan tâm kịp thời của Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội cũng như Liên đoàn Lao động quận Nam Từ Liêm ...
Đẩy mạnh kiểm tra, nhắc nhở, nâng cao ý thức trách nhiệm trong phòng, chống dịch

Đẩy mạnh kiểm tra, nhắc nhở, nâng cao ý thức trách nhiệm trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Để bảo vệ thành quả công tác phòng, chống dịch Covid-19, cùng với việc thực hiện nghiêm Chỉ thị số 22 của thành phố Hà Nội trong đó tích cực ...
Trong 36 giờ qua, Hà Nội không ghi nhận ca mắc Covid-19

Trong 36 giờ qua, Hà Nội không ghi nhận ca mắc Covid-19

(LĐTĐ) Theo tin từ Sở Y tế Hà Nội, tính từ 6h ngày 25/9 đến 18h ngày 26/9, Thành phố đã trải qua 36 giờ không có ca dương tính mới ...

Tin khác

Phụ nữ Thủ đô tô đẹp thêm truyền thống ngàn năm văn hiến

Phụ nữ Thủ đô tô đẹp thêm truyền thống ngàn năm văn hiến

(LĐTĐ) Để lan tỏa và ngày càng có thêm nhiều những bông hoa người tốt, việc tốt của phụ nữ Thủ đô, tô đẹp thêm truyền thống ngàn năm văn hiến của Thủ đô anh hùng, Thành phố vì hoà bình, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Hà Nội đã tổ chức Hội nghị biểu dương mô hình, điển hình làm theo lời Bác và "Gia đình 5 không - 3 sạch" tiêu biểu Thủ đô, giai đoạn 2016-2021.
Mong muốn Thủ đô ngày càng văn minh, sạch đẹp

Mong muốn Thủ đô ngày càng văn minh, sạch đẹp

(LĐTĐ) Ngoài công tác phòng, chống dịch Covid-19 và đảm bảo an sinh xã hội, một trong những nhóm nội dung được cử tri Thủ đô gửi đến Kỳ họp thứ hai, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội là Thành phố cần đẩy nhanh tiến trình cải tạo nhà chung cư cũ; cải tạo hệ thống sông, hồ bị ô nhiễm và xây dựng hệ thống an sinh như trường học, bệnh viện để Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại, xanh, sạch.
Người dân Thủ đô háo hức đi cắt tóc, gội đầu sau nhiều ngày "ai ở đâu, ở đó"

Người dân Thủ đô háo hức đi cắt tóc, gội đầu sau nhiều ngày "ai ở đâu, ở đó"

(LĐTĐ) Sau 2 tháng thực hiện giãn cách xã hội, sáng nay (21/9), nhiều người dân trên địa bàn Hà Nội vui mừng, phấn khỏi khi Thành phố bắt đầu nới lỏng giãn cách. Nhiều dịch vụ được mở cửa, hàng cắt tóc từ sáng sớm đã làm việc không ngơi tay.
“Giữ lửa” nghệ thuật truyền thống

“Giữ lửa” nghệ thuật truyền thống

(LĐTĐ) Trong thời buổi các loại hình giải trí thời thượng lấn át, thì điều đáng mừng là vẫn còn không ít nghệ nhân đang âm thầm “giữ lửa” những tinh túy văn hóa phi vật thể. Không ồn ào, náo nhiệt nhưng họ là những người đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn, lưu giữ, truyền dạy lại các di sản văn hóa đó tới thế hệ kế cận.
Mùa Trung thu đặc biệt

Mùa Trung thu đặc biệt

(LĐTĐ) Đêm nay Tết Trung thu, Thành phố sẽ không có các chuỗi hoạt động nhộn nhịp tại Phố cổ, cũng không có các hoạt động bày cỗ trông trăng, rước đèn ông sao, hay tổ chức văn nghệ tại các khu dân cư... Tuy nhiên, cũng giống như khai giảng online, đêm rằm Trung thu này, các em vẫn cảm nhận được một mùa Trung thu đặc biệt.
“Gỡ rối” cho các di tích, bảo tàng ở Thủ đô

“Gỡ rối” cho các di tích, bảo tàng ở Thủ đô

(LĐTĐ) Công chúng, khách tham quan luôn là mục tiêu “sống còn” của mỗi di tích, bảo tàng. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, các điểm đến này trên địa bàn Thủ đô đang từng bước thay đổi, nhất là ứng dụng công nghệ trong trưng bày và giới thiệu trưng bày để khả năng kết nối, tương tác với công chúng.
Các trường tiểu học quận Long Biên chung tay lan tỏa yêu thương, đẩy lùi dịch Covid-19

Các trường tiểu học quận Long Biên chung tay lan tỏa yêu thương, đẩy lùi dịch Covid-19

(LĐTĐ) Với mục tiêu kết nối, lan tỏa yêu thương, chung tay đẩy lùi dịch bệnh Covid-19, cán bộ, giáo viên Trường Tiểu học Vũ Xuân Thiều (quận Long Biên, thành phố Hà Nội) đã chủ trì, phối hợp với một số trường tiểu học trên địa bàn như Sài Đồng, Giang Biên, Lê Quý Đôn huy động nguồn lực, trao quà hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người thuê trọ, người khuyết tật... đang sinh sống tại quận Long Biên.
Quyết sách đúng từ lòng dân!

Quyết sách đúng từ lòng dân!

(LĐTĐ) Không chỉ có người trẻ mà những người cao tuổi, người khuyết tật trên địa bàn cũng tích cực, chủ động đăng ký, đến các địa điểm tiêm chủng gần nhất để tiêm vắc xin phòng Covid-19 theo chủ trương của Thành phố. Điều đó cũng cho thấy mong muốn bảo vệ bản thân, bảo vệ cộng đồng xuất phát từ nhận thức đúng đắn, sự tin tưởng vào cơ quan chức năng và sự đồng lòng của người người dân Hà Nội.
Lan tỏa tinh thần yêu thương trong mùa dịch

Lan tỏa tinh thần yêu thương trong mùa dịch

(LĐTĐ) Thời gian qua, để chung tay cùng cả nước phòng, chống dịch cũng như chăm lo đời sống cho nhân dân, Tổ phụ nữ Nhà chung cư CT36 - phường Xuân La (quận Tây Hồ) đã phát huy vai trò, trách nhiệm, có nhiều hoạt động thiết thực, cách làm hay lan tỏa yêu thương đến lực lượng tuyến đầu chống dịch và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.
Tuổi trẻ Thủ đô "xuất quân" hỗ trợ đợt cao điểm chống dịch Covid-19

Tuổi trẻ Thủ đô "xuất quân" hỗ trợ đợt cao điểm chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Đồng hành cùng hệ thống chính trị và nhân dân Thủ đô trong giai đoạn mới của công tác phòng, chống dịch Covid-19, hàng ngàn bạn trẻ ở Hà Nội đã lên đường tình nguyện tham gia hỗ trợ các quận, huyện với chiến dịch "Tuổi trẻ Thủ đô - 7 ngày cao điểm cùng Thành phố hỗ trợ tiêm chủng, truy vết F0", do Thành đoàn Hà Nội phát động.
Xem thêm
Phiên bản di động