Băn khoăn 6 tác phẩm bắt buộc trong môn ngữ văn mới

Câu hỏi đặt ra là: Vì sao lại có quy định tác phẩm bắt buộc? Dựa vào đâu và vì sao lại chỉ chọn sáu tác phẩm này?
ban khoan 6 tac pham bat buoc trong mon ngu van moi Chương trình giáo dục mới: Bỏ kiến thức thừa, xóa nội dung lắt léo
ban khoan 6 tac pham bat buoc trong mon ngu van moi Chậm nhất 2020 phải áp dụng chương trình, sách giáo khoa mới
ban khoan 6 tac pham bat buoc trong mon ngu van moi Sẽ có bộ sách giáo khoa VNEN theo chương trình giáo dục mới

Dự thảo chương trình ngữ văn mới có những điểm khác biệt so với chương trình hiện hành. Một trong những điểm khác biệt ấy là chương trình chỉ quy định học bắt buộc đối với sáu tác phẩm có vị trí đặc biệt. Sáu tác phẩm bắt buộc là Nam quốc sơn hà (tương truyền của Lý Thường Kiệt), Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, Truyện Kiều của Nguyễn Du, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu, Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh.

Tất cả văn bản còn lại, trong đó có nhiều tác phẩm trước đây từng có trong chương trình-SGK sẽ được đưa vào phụ lục để các tác giả SGK và giáo viên tham khảo hình dung ra về thể loại, đề tài, độ khó, sự phù hợp về tâm lý lứa tuổi… Từ đó chủ động lựa chọn văn bản cho SGK và việc dạy học để hình thành và phát triển cho học sinh năng lực đọc với nhiều ngữ liệu đa dạng khác nhau; từ đọc có hướng dẫn trên lớp đến đọc mở rộng và tự đọc, tự học suốt đời.

Câu hỏi đặt ra là: Vì sao lại có quy định tác phẩm bắt buộc? Dựa vào đâu và vì sao lại chỉ chọn sáu tác phẩm này?

Bắt buộc nhưng không phải là duy nhất

PGS Đỗ Ngọc Thống, chủ biên chương trình môn ngữ văn, đã có những lý giải cụ thể như sau:

Quy định học bắt buộc sáu tác phẩm này không có nghĩa là toàn bộ chương trình chỉ dạy sáu tác phẩm đó và cũng không phải là tất cả tác phẩm khác (không bắt buộc) chỉ là tác phẩm đọc thêm. Sở dĩ có quy định bắt buộc một số tác phẩm vì xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới chương trình theo định hướng phát triển năng lực; một mặt cần thiết kế một chương trình mở, để vận dụng linh hoạt, mềm dẻo; mặt khác cần phải trang bị cho học sinh một số kiến thức cơ bản, cốt lõi của học vấn phổ thông.

Như thế cần dạy cho học sinh cách đọc, phương pháp đọc để các em dần dần có thể tự đọc và học suốt đời; chứ không chỉ chú ý dạy vào một số tác phẩm cụ thể, học tác phẩm nào chỉ biết tác phẩm ấy. Cũng vì vậy, cần thiết kế chương trình theo hướng dạy cho học sinh cách đọc các thể loại văn học và các kiểu loại văn bản khác (văn bản thông tin và văn bản nghị luận). Thông qua các tác phẩm tiêu biểu của các thể loại văn học ấy mà hình thành cách đọc. Đấy chính là lý do chương trình được thiết kế theo hướng lựa chọn các thể loại lớn (thơ, truyện, ký, kịch) chứ không theo trục lịch sử văn học như trước đây. Cụ thể hơn, cần thiết kế chương trình theo hướng mở, lấy tiêu chí là các thể loại văn học, từ đó lựa chọn một số văn bản, tác phẩm tiêu biểu để dạy và học.

ban khoan 6 tac pham bat buoc trong mon ngu van moi
Nhiều ý kiến băn khoăn về dự thảo chương trình môn ngữ văn mới.

Giải pháp mới được xác định là bên cạnh việc chỉ gợi ý một số văn bản tiêu biểu cho các thể loại văn học, dành quyền chủ động, sáng tạo cho các tác giả SGK và giáo viên thì cần quy định một số tác phẩm bắt buộc; coi đó là một trong những yêu cầu của kiến thức cơ bản, cốt lõi mà học sinh tốt nghiệp phổ thông phải có. Giải pháp này cũng được chương trình nhiều nước phát triển áp dụng. Một số chương trình môn học này ở những nước dùng tiếng Anh yêu cầu bắt buộc phải học một vài vở kịch của Shakespeare là vì thế.

Có thể thấy điểm chung xuyên suốt của sáu tác phẩm bắt buộc là tinh thần dân tộc, tinh thần yêu nước, ý thức về chủ quyền lãnh thổ và tính nhân văn. Đó cũng là những áng văn tiêu biểu cho hình thức các thể loại, mang nhiều giá trị đặc sắc của lịch sử văn học dân tộc; tư tưởng của các tác phẩm này vẫn có ảnh hưởng sâu sắc và hiện vẫn truyền được cảm hứng cho giới trẻ.

Có người băn khoăn trong sáu tác phẩm ấy thì phần lớn đã thuộc về đề tài yêu nước và mang cảm hứng sử thi… “Vậy học sinh tìm đâu cái đời thường bình dị, nhọc nhằn, đa đoan đa diện của cuộc sống nhân sinh thế sự, tìm đâu con người cá nhân với cả vẻ đẹp, góc tối khuất và những nỗi đau?”. Chúng tôi thấy nếu chương trình chỉ học mỗi sáu tác phẩm này thì đúng đây là một điểm cần băn khoăn. Nhưng như đã nói với hơn 4.000 giờ ngữ văn, SGK và giáo viên sẽ phải giới thiệu thêm rất nhiều văn bản, gấp rất nhiều lần sáu tác phẩm này, vì thế không thiếu những tác phẩm nhằm đáp ứng yêu cầu đời thường ấy, cái yêu cầu mà chỉ có ở văn học Việt Nam sau năm 1986. Ngoài ra cần khẳng định cảm hứng yêu nước là cảm hứng chủ đạo, đáng được đề cao.

“Tất nhiên đây cũng chỉ mới là dự thảo. Chương trình còn đăng tải, xin ý kiến của công luận và sau đó phải được Hội đồng thẩm định quốc gia xem xét, chấp nhận thì mới được bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành chính thức để thực hiện. Về các tác phẩm bắt buộc, chúng tôi rất mong bạn đọc suy nghĩ, góp ý, đề xuất thêm bớt các tác phẩm cụ thể cùng với lý do có sức thuyết phục để giúp ban soạn thảo hoàn thiện được chương trình ngữ văn trong thời gian tới” - PGS Đỗ Ngọc Thống đề nghị.

Sáu tác phẩm bắt buộc vừa thừa vừa thiếu!

Trao đổi, góp ý trên Bigschool.vn, cô giáo Phan Thanh Vân, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, TP Vinh, Nghệ An, chia sẻ cô tán thành với định hướng cấu trúc chương trình môn ngữ văn mới gồm hai phần: Bắt buộc và tự chọn. Điều này giúp cho giáo viên có cơ hội lựa chọn những tác phẩm mình tâm đắc để dạy. Tuy nhiên, bất cập dễ nhận thấy là tính chất không đồng đều về năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm, quan điểm dạy học... của giáo viên ở các vùng miền khác nhau sẽ dẫn đến chất lượng dạy học không đồng đều và không đạt được mục đích của môn học như định hướng đã nêu trong dự thảo. “Việc lựa chọn sáu tác phẩm bắt buộc trong chương trình môn ngữ văn THPT cần được xem xét dựa trên tiêu chí phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh và theo định hướng đổi mới căn bản toàn diện giáo dục Việt Nam trong thời kỳ mới. Điều mà nhiều giáo viên chúng tôi băn khoăn ở đây là ban dự thảo chương trình dựa vào cơ sở khoa học nào để lựa chọn sáu tác phẩm BẮT BUỘC mà không phải là năm, bảy hay 10 tác phẩm? Việc lựa chọn sáu văn bản bắt buộc vừa thừa lại vừa thiếu: Có đến 5/6 văn bản thuộc cảm hứng yêu nước, chỉ một văn bản mang cảm hứng nhân đạo; trong sáu văn bản có tới ba văn bản thuộc thể văn chính luận, trong đó có năm văn bản viết theo thi pháp truyền thống; cả sáu văn bản đều thuộc giai đoạn từ thế kỷ X đến năm 1945. Như vậy, phần tác phẩm bắt buộc thiếu hẳn mảng văn học hiện đại và cảm hứng thế sự đời tư.

Về phương diện thể loại, những tác phẩm thuộc thể loại văn học hiện đại như truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ tự do, chính kịch không có trong chương trình bắt buộc” - cô Vân nhận xét.

Nhận xét về chương trình ngữ văn mới, TS Trịnh Thu Tuyết (nguyên giáo viên ngữ văn Trường THPT Chu Văn An, Hà Nội) cũng chia sẻ đó là hướng đi mới, khắc phục được tình trạng học vẹt, học theo văn mẫu, chú trọng phát triển kỹ năng đọc, viết, nói và nghe, kỹ năng đọc hiểu, kỹ năng tạo lập, thực hành, vận dụng văn bản. “Quan sát sáu tác phẩm bắt buộc trong dự thảo chương trình ngữ văn mới, có thể thấy nội dung tư tưởng, cảm hứng chủ đạo, đặc trưng thể loại hình như chưa thật cân đối?... Trừ Truyện Kiều, năm tác phẩm còn lại đều phản ánh tinh thần quật cường, bất khuất, ý chí độc lập tự chủ của dân tộc Việt trong và sau những cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Yếu tố thời đại cũng đặt ra khi ngoại trừ Tuyên ngôn độc lập năm 1945, còn tất cả đều thuộc văn học Trung đại. Đành rằng còn rất nhiều tác phẩm đưa vào chương trình tự chọn, tuy nhiên nên chăng phác họa gương mặt tinh thần của dân tộc đầy đặn hơn ngay trong những nét khái lược nhất của các tác phẩm bắt buộc?” - TS Tuyết nhận xét thêm.

Theo một số giáo viên ngữ văn trung học, việc đưa sáu tác phẩm văn học vào chương trình ngữ văn mới như đã dự kiến là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, trong sáu tác phẩm thì chỉ có Tuyên ngôn độc lập là thuộc thời hiện đại còn lại là Trung đại. Do đó, ngoài khích lệ truyền thống yêu nước, chương trình SGK cần đến những cái nhìn đa diện và gần gũi với hiện thực cuộc sống.

Theo T.N/Pháp luật Tp HCM

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Đội tuyển bắn cung Việt Nam tích cực luyện tập trước giờ khai mạc Olympic Paris 2024

Đội tuyển bắn cung Việt Nam tích cực luyện tập trước giờ khai mạc Olympic Paris 2024

(LĐTĐ) Sau hành trình bay kéo dài 12 tiếng, các cán bộ Đoàn Thể thao Việt Nam do Trưởng đoàn Đặng Hà Việt dẫn đầu đã có mặt tại sân bay Charles de gaulle, thủ đô Paris, Pháp lúc gần 8h (giờ địa phương) ngày 24/7.
LĐLĐ quận Cầu Giấy gắn biển công trình “Vườn hoa cây xanh”

LĐLĐ quận Cầu Giấy gắn biển công trình “Vườn hoa cây xanh”

(LĐTĐ) Vừa qua, chào mừng kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2024); hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024), Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Cầu Giấy đã tổ chức gắn biển công trình “Vườn hoa cây xanh” tại Trường Mầm non Bình Minh.
Công đoàn các nước, các tổ chức quốc tế bày tỏ tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Công đoàn các nước, các tổ chức quốc tế bày tỏ tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

(LĐTĐ) Các tổ chức quốc tế đã gửi điện, thư chia buồn đến Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam bày tỏ tình cảm, niềm tiếc thương vô hạn trước sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội thăm, tặng quà gia đình chính sách

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội thăm, tặng quà gia đình chính sách

(LĐTĐ) Chiều 24/7, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn đã thăm, động viên, tặng quà các gia đình chính sách đang sinh sống trên địa bàn phường Cổ Nhuế, quận Bắc Từ Liêm, nhân dịp kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2024).
Công an Hà Nội triển khai phương án bảo đảm an ninh, trật tự Lễ Quốc tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Công an Hà Nội triển khai phương án bảo đảm an ninh, trật tự Lễ Quốc tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

(LĐTĐ) Thực hiện chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội, chiều 24/7, Công an thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị triển khai phương án bảo đảm an ninh, trật tự Lễ Quốc tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Trung tướng Nguyễn Hải Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội chủ trì hội nghị.
Quận Ba Đình: Nhiều hoạt động thiết thực tri ân người có công

Quận Ba Đình: Nhiều hoạt động thiết thực tri ân người có công

(LĐTĐ) Đã thành thông lệ, hàng năm, cứ đến dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, quận Ba Đình đều quan tâm thực hiện tốt các hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú; qua đó góp phần tuyên tuyền, giáo dục cho các tầng lớp nhân dân về truyền thống, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc, khơi dậy lòng tự hào, từ đó xác định tốt trách nhiệm, ra sức thi đua học tập và rèn luyện, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Chủ tịch Quốc hội Cu-ba sang dự Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Chủ tịch Quốc hội Cu-ba sang dự Lễ tang Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

(LĐTĐ) Ngày 24/7, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Cu-ba do Chủ tịch Quốc hội Ết-tê-ban La-xô Ết-nan-đết dẫn đầu sang chia buồn và tham dự Lễ tang đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

Tin khác

Ký ức xúc động của thầy, trò Trường THPT Nguyễn Gia Thiều về Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Ký ức xúc động của thầy, trò Trường THPT Nguyễn Gia Thiều về Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

(LĐTĐ) Nhận tin Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từ trần, nhiều thế hệ thầy, trò Trường Trung học phổ thông (THPT) Nguyễn Gia Thiều (quận Long Biên, thành phố Hà Nội) - nơi Tổng Bí thư từng gắn bó trong 6 năm học phổ thông đều bày tỏ niềm tiếc thương vô hạn. Nhớ về Tổng Bí thư, các thế hệ nhà giáo, học sinh của Trường đều cảm nhận sự ấm áp, khiêm nhường và vô cùng giản dị.
Học sinh Việt Nam đoạt 5 Huy chương tại kỳ thi Olympic Toán quốc tế

Học sinh Việt Nam đoạt 5 Huy chương tại kỳ thi Olympic Toán quốc tế

(LĐTĐ) Thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, tham dự kỳ thi Olympic Toán quốc tế năm 2024, 6/6 học sinh Việt Nam dự thi đều đoạt Huy chương và Bằng khen với 2 Huy chương Bạc, 3 Huy chương Đồng, 1 Bằng khen.
Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào đối với nhóm ngành sức khỏe, đào tạo giáo viên

Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào đối với nhóm ngành sức khỏe, đào tạo giáo viên

(LĐTĐ) Ngày 19/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (còn gọi là điểm sàn) đối với nhóm ngành đào tạo giáo viên trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng, nhóm ngành sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề trình độ đại học năm 2024.
Trường Đại học Điện lực công bố điểm sàn xét tuyển năm 2024

Trường Đại học Điện lực công bố điểm sàn xét tuyển năm 2024

(LĐTĐ) Năm 2024, Trường Đại học Điện lực có điểm sàn xét tuyển dao động từ 17,00 đến 20,00 điểm.
“Chìa khóa” để nâng cao chất lượng giáo dục

“Chìa khóa” để nâng cao chất lượng giáo dục

Với quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội xác định việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá có vai trò hết sức quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục; đồng thời tăng hiệu quả quản trị nhà trường và tạo kết nối giữa giáo viên với học sinh, phụ huynh.
Danh sách 147 học sinh trúng tuyển bổ sung vào lớp 10 ở Hà Nội

Danh sách 147 học sinh trúng tuyển bổ sung vào lớp 10 ở Hà Nội

(LĐTĐ) Ngày 18/7, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã công bố danh sách 147 học sinh trúng tuyển bổ sung vào lớp 10 Trường Trung học phổ thông (THPT) Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (quận Hai Bà Trưng) và Trường THPT Minh Quang (huyện Ba Vì) năm học 2024 - 2025.
Thí sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học đến 17h ngày 30/7

Thí sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học đến 17h ngày 30/7

(LĐTĐ) Từ hôm nay (18/7) đến 17h ngày 30/7, Hệ thống hỗ trợ xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức được mở để thí sinh đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng sư phạm mầm non năm 2024.
Cả nước có 10.878 điểm 10 thi tốt nghiệp THPT

Cả nước có 10.878 điểm 10 thi tốt nghiệp THPT

(LĐTĐ) Theo kết quả thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2024 đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố, cả nước có 10.878 điểm 10 ở 9 môn thi, giảm mạnh so với năm 2023.
Hà Nội: Tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2024 đạt 99,8%

Hà Nội: Tỷ lệ tốt nghiệp THPT năm 2024 đạt 99,8%

(LĐTĐ) Năm 2024, tỷ lệ tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) của thành phố Hà Nội có sự chuyển biến, đạt 99,8% (tăng 0,24% so với năm 2023).
1 học sinh Hà Nội là đồng thủ khoa kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

1 học sinh Hà Nội là đồng thủ khoa kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

(LĐTĐ) Cùng đạt 57,85/60 điểm, hai học sinh, trong đó có 1 học sinh của Hà Nội đã trở thành thủ khoa của kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2024.
Xem thêm
Phiên bản di động