Thương về hương vị Tết xưa

Tôi là đứa trẻ sinh ra và lớn lên trong thời bao cấp. Tết thời đó gắn với những lo toan thật khéo của các bà, các mẹ. Trước Tết độ nửa tháng, mẹ của tôi đã đi xếp hàng ở bách hóa để mua túi quà Tết. Chiều muộn, khi mẹ trở về, hai anh em tôi háo hức ngắm nghía từng thứ trong túi đồ mua theo tiêu chuẩn. Tôi thích nhất hộp mứt Tết màu đỏ vẽ hình hoa đào với nhiều loại mứt khác nhau như: Mứt lạc, mứt cà rốt, mứt gừng, mứt bí... Anh trai tôi lại thích bánh pháo hồng tươi. Mẹ tôi thường cẩn thận cất bánh pháo lên trên cao để khỏi bị ẩm. Trong túi quà Tết còn có cả rượu cam hoặc chanh, gói chè nhãn hiệu Ba Đình, gói thuốc lá Thủ đô bao bạc. Không chỉ thế, trong chiếc túi đó còn có đầy đủ mì chính, hạt tiêu, bóng bì, miến...

Năm nào cũng vậy, giáp Tết, bố của tôi tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần, trang hoàng cho ngôi nhà. Ông cặm cụi quét vôi, sơn cửa, thay bóng đèn, sửa vài chỗ cũ hỏng trong nhà... Đặc biệt, ông dành khá nhiều thời gian tỉ mẩn tô hình ảnh phù điêu cuốn sách ở mặt ngoài tầng hai của ngôi nhà thật cẩn thận. Với ông, sách là vốn quý đáng trân trọng. Hai anh em tôi phụ bố những việc lặt vặt và giúp mẹ quét dọn nhà cửa, sân vườn. Chỉ sau một ngày, ngôi nhà của chúng tôi sáng bừng lên khi được khoác chiếc áo mới. Tôi cảm giác, Tết đang đến thật gần.

Một trong những ngày khiến anh em tôi mong đợi chính là Tết ông Công ông Táo. Hăm ba tháng Chạp, các gia đình đều làm lễ cúng tiễn Táo quân về trời. Đến tận bây giờ, tôi vẫn nhớ cảm giác thú vị khi ngồi sau xe đạp của anh trai lên hồ Tây thả cá chép. Hai anh em khẽ khàng đổ cá xuống hồ, dõi theo những chú cá chép vàng ẩn hiện trong sóng nước hồ Tây.

Có lẽ, trong những ngày chuẩn bị đón Tết, việc gói bánh chưng được các gia đình quan tâm hơn cả. Hồi đó, hầu như khu phố nào cũng có máy nước công cộng nên mọi người thường rửa lá dong, đãi đỗ, vo gạo ở đó. Trong tiết trời lạnh giá, đôi tay các bà, các mẹ cóng đỏ nhưng mọi người vẫn trò chuyện thật rôm rả.

Khi mẹ mang gạo, đỗ, lá dong về, bố thường đốt lửa để mẹ hơ tay cho đỡ buốt. Tối đến, bố tôi ngồi tỉ mẩn tước lá, chẻ lạt trong khi mẹ đồ đỗ xanh, ướp thịt gói bánh. Mùi hạt tiêu, nước mắm ngon ướp với thịt ba chỉ thơm nức. Bố tôi gói bánh nhanh và chắc tay, chỉ một loáng đã xong. Lúc nào bố cũng nhớ gói thêm hai cái bánh chưng bé xinh cho anh em tôi. Bánh gói xong được xếp vào nồi to và bắc lên bếp đun.

Khu tập thể nơi tôi ở thường tổ chức đun bánh chưng chung. Nồi bánh chưng sôi “lịch sịch... lịch sịch” trên bếp củi. Hương thơm của gạo nếp, lá dong tỏa ra không gian xunh quanh. Đêm luộc bánh chưng, cả khu tập thể vui rộn ràng. Các bà các mẹ thường nướng ít khoai, sắn cho lũ trẻ chúng tôi. Lúc này, các ông bố nhẩn nha thưởng thức ấm trà ngon. Lũ trẻ chúng tôi lăng xăng chạy ra chạy vào. Đêm muộn, anh em tôi chìm vào giấc ngủ trong khi bố mẹ vẫn thức trông bánh chưng ngay bên cạnh. Cảm giác đó thật bình yên xiết bao.

Với người Hà thành, thấy bình hoa cổ truyền là thấy Tết, thấy xuân. Sáng ba mươi tháng Chạp, khi việc dọn dẹp nhà cửa đã hoàn tất, tôi thường được mẹ cho đi chợ hoa. Dạo một vòng, mẹ tôi thong thả chọn mua các loại hoa cổ truyền như: Violet tím nhạt mảnh mai, thược dược rực rỡ, đồng tiền bông đơn đỏ tươi, bông kép hồng nhạt, lay-ơn cứng cáp, hoa bướm dịu dàng. Bình hoa cổ truyền của mẹ cắm đẹp tựa như khu vườn xuân khoe sắc trong phòng khách.

Chiều tất niên, các gia đình chuẩn bị mâm cỗ dâng gia tiên với những món ăn được chế biến cầu kỳ, tinh tế. Cách thức bày biện mâm cỗ thể hiện tài vén khéo của người phụ nữ trong gia đình. Bánh chưng xanh mướt bên xôi gấc đỏ tươi, gà luộc ánh mỡ vàng óng, canh măng khô nấu chân giò, nem rán, giò chả, dưa hành, dưa góp tỉa hoa thật đẹp, canh bóng nấu thả độc đáo... Tất cả nhẹ đưa hương thơm ngon, thanh khiết. Mâm cỗ Tết là nét văn hóa tinh tế, thể hiện tấm lòng thành kính của con cháu dâng lên ông bà tổ tiên.

Sau bữa cơm tất niên, mẹ tôi lại tất tả làm gà, đồ xôi, nấu chè cho mâm cúng giao thừa. Hình ảnh bố của tôi thành kính lễ quan Tân niên giờ phút giao thừa luôn in sâu trong tâm trí của tôi. Dường như, khoảnh khắc đó, bao điều hy vọng tốt đẹp trong năm mới được ông gửi gắm vào lời khấn nguyện.

Sáng mồng Một hay còn gọi là ngày “Chính đán”, anh em tôi súng xính trong quần áo mới, được ông bà, bố mẹ mừng tuổi. Cho đến sau này, tôi vẫn mãi nhớ niềm hân hoan khi được nhận những đồng tiền mừng tuổi mới tinh ngày đầu năm.

Mỗi khi chạm Tết, tôi chỉ ước được một lần trở lại thuở ấu thơ, cả nhà quây quần ấm áp bên mâm cơm tất niên với các món cổ truyền mẹ nấu thật ngon. Nhớ dáng cha vững chãi ôm con gái nhỏ vào lòng khi anh trai đốt pháo nổ ròn rã trong khoảnh khắc giao thừa.

Dẫu năm tháng trôi, tôi mãi thương về hương vị Tết xưa với những kỷ niệm thân thương.