Tết xưa, Tết nay của người Hà Nội

(LĐTĐ) Nghi lễ, phong tục, tập quán vào dịp Tết Nguyên đán luôn chiếm vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của mỗi người dân Việt Nam. Đối với những người Hà Nội gốc, Tết cổ truyền xưa là một điều rất thiêng liêng, tuy nghèo khó nhưng đầy ắp yêu thương và trở thành nét đẹp văn hoá truyền thống không thể xoá nhoà.
Tết xưa và Tết nay qua góc nhìn các thế hệ Lưu giữ những nét đẹp vốn có của Tết Việt cho thế hệ mai sau Tái hiện không khí đậm chất Tết xưa tại Phố cổ Hà Nội

“Tết ngày xưa cầu kỳ lắm”

Vốn là người Hà Nội sinh ra và lớn lên ở khu phố cổ, nói về cái Tết cổ truyền, ông Nguyễn Anh Tuấn, một đại tá về hưu ở số nhà 91 phố Hàng Mã, Hoàn Kiếm, Hà Nội vẫn còn nhớ như in: “Hồi bé thì cứ sắp đến Tết, trẻ em chúng tôi háo hức lắm. Được nghỉ học, được mặc quần áo mới, được ăn ngon, được đi chơi, đốt pháo và nhất là được nhiều tiền mừng tuổi”.

Đối với ông Tuấn, Tết xưa Hà Nội khác Tết nay nhiều lắm. Thứ nhất là lo sao có tiền để mua sắm, nhất là thời bao cấp thì tem phiếu mấy tháng trước Tết phải nhịn miệng dồn lại để Tết mua được dư dả, từ cân thịt, cân bột mỳ chục trứng để làm bánh quy. Hay xếp hàng mua túi quà Tết theo tiêu chuẩn với đủ thứ trong ấy: Hộp mứt, gói chè, bao thuốc, miếng bóng bì, lạng miến dong cho đến túi nho nhỏ mỳ chính, hạt tiêu… “Còn bây giờ thì mọi thứ ê hề trong siêu thị, đẩy xe đi một lần là có tất những thứ mình muốn, chỉ sợ không có tiền. Có lẽ, chính vì vậy, việc khác nhau lớn nhất là xưa người ta thích Tết, giờ người ta sợ Tết!”, ông Tuấn nhận định.

Tết xưa, Tết nay của người Hà Nội

Theo ông Tuấn, Tết ngày xưa cầu kỳ lắm. Nhà ông từ trước mấy tháng đã lo kiếm củi gộc để nấu nồi bánh chưng, rồi nào là lá dong, gạo nếp, đỗ xanh làm sao cho cái bánh chưng được xanh ngon. Còn mâm cỗ Tết Hà Nội xưa không thể thiếu những món như: Gà luộc, khoanh giò, đĩa nem rán, hạnh nhân xào, đĩa xôi, bát măng, bát bóng, bát miến và không thể thiếu chiếc bánh chưng xanh mướt. Để làm được mâm cỗ Tết xưa, các bà các cô Hà Nội cổ khó tính, cầu kỳ từ khâu chuẩn bị nguyên liệu cho đến chế biến và bày biện.

Ví như, gà phải là trống thiến, chân giò phải là chân giò sau, măng khô loại măng lưỡi lợn ngâm trước cả tuần, luộc dăm nước rồi thái vát để nấu nồi măng thật nhừ tới, cắn miếng măng ngon hơn miếng thịt. Bóng phải dầy và trắng, ngâm nước nở đều thái hình thoi tẩy rượu gừng thơm phức, chân tẩy của nồi bóng nhất định phải dùng nước luộc gà, su hào, cà rốt thái hoa tỉa răng cưa và không thể thiếu thịt nạc thăn với vài quả đậu Hà Lan cùng dăm cái nấm hương thơm phức.

Tết nay, người ta no nê quanh năm nên ít chú ý đến mâm cơm Tết bởi món nào cũng có thể nấu ngày thường và ăn quanh năm, không như ngày xưa chỉ Tết mới có. Người ta cũng ít cầu kỳ như trước, chỉ còn những gia đình Hà Nội gốc là còn giữ nếp xưa, cẩn thận cầu kỳ cho mâm cơm tất niên ngày 30 âm lịch.

Cận Tết thì nhà nhà đều cố gắng dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa. Xưa thì có khi quét vôi lại cho nhà sáng sủa. Rồi ra phố kiếm mấy tờ lịch treo tường, ít chữ Lộc, Thọ về dán cửa dán tường. Hoa Tết thì không thể thiếu, các cụ xưa xính lọ hoa cắm chân chim, violet, lay dơn, thược dược, đồng tiền… và thêm cành đào, chậu quất. Ông Tuấn hồi tưởng lại: “Vì nhà tôi nằm ngay trên con phố Hàng Mã, nơi chợ hoa truyền thống của Hà Nội, từ 20 âm lịch là chợ hoa nhộn nhịp. Người trồng hoa từ Nghi Tàm, Tứ Liên đã tụ tập về bán đủ các loại hoa. Tôi ngày nào cũng ra chợ hoa, vừa là ngắm nghía, hưởng cái không khí chợ hoa Tết, sau là lựa lấy chậu quất, cành đào ưng ý, đào phải nhiều nụ, dáng đẹp. Quất thì phải nhiều quả, to tròn, vàng có, xanh có và lộc có, dáng đẹp có tầng…”.

Giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ

Tương tự, gia đình bà Trần Thị Thuận, người Hà Nội gốc sinh ra ở vùng đất Tây Mỗ, (huyện Từ Liêm cũ, nay thuộc quận Nam Từ Liêm), nơi vốn là vùng đất có truyền thống khoa bảng “Mỗ, La, Canh, Cót tứ danh hương” nổi tiếng của Thăng Long xưa, luôn quan niệm Tết là thời khắc được mong đợi nhất trong năm, đây cũng là thời gian để các thành viên trong gia đình gặp gỡ, sum vầy và cùng nhau ôn lại những gì đã trải qua trong một năm.

Đối với gia đình bà Thuận, hàng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, nhà bà lại cúng tiễn đưa ông Táo về chầu trời một cách nghiêm trang, chu đáo, với mong muốn những điều tốt đẹp nhất sẽ được thưa với Ngọc Hoàng. Sau đó, nhà bà tụ tập đông đủ con cháu đi tảo mộ cuối năm. Bà Thuận luôn coi trọng việc này để giáo dục con cháu thể hiện lòng hiếu kính, biết ơn đối với ông bà, tổ tiên. Việc dọn dẹp, lau chùi sạch sẽ và bày biện mâm ngũ quả, bình hoa trên bàn thờ gia tiên cũng được gia đình chuẩn bị rất chu đáo, cẩn thận trước thời điểm giao thừa.

Tết xưa, Tết nay của người Hà Nội

Theo bà Thuận, nhà cửa được trang hoàng bằng câu đối đỏ, hoa tươi, tranh Tết với ước mơ về một năm mới nhiều may mắn và có phong tục dựng cây nêu, rắc vôi bột hay vẽ hình cung tên trước sân nhà. Lễ Giao thừa hay Lễ Trừ tịch diễn ra vào giờ phút cuối cùng của năm cũ, bắt đầu đón chào những điều mới mẻ trong năm tới. Giao thừa là lễ “tống cựu nghinh tân” với lệ đốt pháo để xua đuổi mọi buồn phiền, mang lại sự giòn giã, vui vẻ. Sáng mồng 1 Tết, con cháu mừng tuổi, chúc thọ ông bà cha mẹ. Ông bà cha mẹ lại mừng cho con cháu mỗi đứa vài đồng, gọi là tiền mừng tuổi lấy may. Anh em, họ hàng, người thân đến nhà nhau lạy gia tiên và chúc cho nhau những lời hay ý đẹp.

Mùa Xuân là mùa của lễ hội. Từ ngày mồng 2 Tết trở đi đến suốt cả tháng Giêng, Hai, già trẻ trai gái, kẻ chợ nhà quê, quần điều áo thắm, người thì đi lễ, người thì du ngoạn, chỗ thì thi hoa thủy tiên, chỗ thì thi hoa đăng, chỗ thì hội hè hát xướng…. Người ta gọi là thưởng xuân, chơi xuân.

Trước đây, người ta thường nói là “ăn Tết”, còn bây giờ là “chơi Tết”, không ít gia đình trẻ thích đi du lịch trong dịp Tết Nguyên đán, thay vì trở về quê hương. Nó cũng tác động đến suy nghĩ và nhận thức của các thế hệ sau này, khi họ muốn tách khỏi gia đình để đi chơi với bạn bè trong những ngày Tết cổ truyền. Chính sự tác động của đời sống văn hóa, xã hội, sự hội nhập quốc tế đã ảnh hưởng không nhỏ đến những nét đẹp văn hóa truyền thống của Tết Việt.

Bởi vậy, bà Thuận luôn quan niệm những nét đẹp văn hóa trong những ngày Tết cổ truyền dân tộc có vai trò rất quan trọng trong giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ. Việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp là việc đặc biệt cần thiết, đồng thời lựa chọn, tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa quốc tế để phù hợp với nhịp sống hiện đại, góp phần làm phong phú thêm tinh hoa văn hóa Việt Nam.

Mặc dù ngày nay, các phong tục trong dịp Tết có nhiều đổi thay nhưng Tết Nguyên đán vẫn giữ được hồn cốt riêng, vẫn là ngày lễ quan trọng nhất, ấm áp nhất của cả dân tộc. Mỗi mùa xuân về, Tết đến là mỗi lẫn truyền thống được tôn vinh để lưu giữ những nét đẹp vốn có của Tết Việt cho thế hệ mai sau.

M.Phương

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Phẫu thuật thành công cho bé gái 3 tuổi bị xoắn dạ dày hiếm gặp

Phẫu thuật thành công cho bé gái 3 tuổi bị xoắn dạ dày hiếm gặp

(LĐTĐ) Vừa qua, Bệnh viện Nhi Trung ương thông tin, các bác sĩ Khoa Ngoại Tiêu hoá - Trung tâm Ngoại tổng hợp của Bệnh viện đã phẫu thuật thành công ...
Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội động viên sản xuất đầu năm tại huyện Chương Mỹ

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội động viên sản xuất đầu năm tại huyện Chương Mỹ

(LĐTĐ) Trong không khí phấn khởi những ngày làm việc đầu năm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, ngày 31/1, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư ...
Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn thăm, động viên sản xuất đầu Xuân tại huyện Thường Tín

Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn thăm, động viên sản xuất đầu Xuân tại huyện Thường Tín

(LĐTĐ) Sáng 31/1, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn đã thăm, động viên sản xuất đầu năm 2023 một số đơn ...
Giáo dục ý nghĩa "Tết trồng cây" cho học sinh

Giáo dục ý nghĩa "Tết trồng cây" cho học sinh

(LĐTĐ) Ngày 31/1, tại Trường Trung học cơ sở Thành Công (quận Ba Đình, Hà Nội), quận Ba Đình tổ chức Lễ phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn ...
Nhộn nhịp mua vàng ngày vía Thần Tài

Nhộn nhịp mua vàng ngày vía Thần Tài

(LĐTĐ) Ghi nhận thực tế, ngay từ rất sớm ngày 31/1, nhiều người dân đã xếp hàng tại một số cửa hàng vàng trên phố Trần Nhân Tông, Cầu Giấy… để ...
Nhộn nhịp "phố nướng cá lóc" TP.HCM trong ngày vía Thần Tài

Nhộn nhịp "phố nướng cá lóc" TP.HCM trong ngày vía Thần Tài

(LĐTĐ) “Đến hẹn lại lên”, ngày 31/1 (Mùng 10 Tết Nguyên đán 2023) là ngày vía Thần Tài, tuyến đường Tân Kỳ Tân Quý, quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí ...
Báo chí cần làm tốt hơn nữa công tác thông tin kịp thời, chính xác

Báo chí cần làm tốt hơn nữa công tác thông tin kịp thời, chính xác

(LĐTĐ) Sáng 31/1, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp Báo Nhân Dân tổ chức Hội nghị ...

Tin khác

Giáo dục ý nghĩa "Tết trồng cây" cho học sinh

Giáo dục ý nghĩa "Tết trồng cây" cho học sinh

(LĐTĐ) Ngày 31/1, tại Trường Trung học cơ sở Thành Công (quận Ba Đình, Hà Nội), quận Ba Đình tổ chức Lễ phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ" Xuân Quý Mão 2023.
Thanh Trì trao Huy hiệu Đảng cho 191 đảng viên nhân dịp 3/2

Thanh Trì trao Huy hiệu Đảng cho 191 đảng viên nhân dịp 3/2

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 93 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), Đảng bộ huyện Thanh Trì có 191 đảng viên vinh dự được truy tặng, trao tặng Huy hiệu Đảng.
Phát động Tết trồng cây trên địa bàn huyện Đông Anh

Phát động Tết trồng cây trên địa bàn huyện Đông Anh

(LĐTĐ) Ngày 30/1, huyện Đông Anh đã tổ chức Lễ phát động Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Quý Mão 2023.
Công sở Hà Nội thực hiện nghiêm túc kỷ cương hành chính sau Tết

Công sở Hà Nội thực hiện nghiêm túc kỷ cương hành chính sau Tết

(LĐTĐ) Cùng với việc thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh triển khai thực hiện dịch vụ công trực tuyến, ngay từ những ngày đầu năm 2023, các cơ quan, công sở của Hà Nội đã duy trì nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo ghi nhận, Bộ phận "một cửa" của các đơn vị đều bố trí công chức trực, giải quyết kịp thời nhu cầu làm thủ tục hành chính cho công dân, tổ chức.
Hà Nội: Kiểm tra đột xuất hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính

Hà Nội: Kiểm tra đột xuất hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 25/KH-UBND kiểm tra hoạt động kiểm soát thủ tục hành chính năm 2023 trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Quận Đống Đa phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão năm 2023

Quận Đống Đa phát động Tết trồng cây Xuân Quý Mão năm 2023

(LĐTĐ) Sáng 30/1, tại trường Tiểu học Thái Thịnh, quận Đống Đa tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ Xuân Quý Mão năm 2023”.
Hà Nội: Thực hiện nghiêm kiểm tra công vụ ngay sau nghỉ Tết Nguyên đán

Hà Nội: Thực hiện nghiêm kiểm tra công vụ ngay sau nghỉ Tết Nguyên đán

(LĐTĐ) Sở Nội vụ đề nghị các cơ quan, đơn vị tổ chức thực hiện kiểm tra công vụ đối với cơ quan, đơn vị mình ngay từ những ngày đầu làm việc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão năm 2023.
Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội khai bút đầu Xuân tại Đền thờ Chu Văn An

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội khai bút đầu Xuân tại Đền thờ Chu Văn An

(LĐTĐ) Ngày 28/1 (mùng 7 tháng Giêng năm Quý Mão), tại di tích đình thờ danh nhân Chu Văn An, huyện Thanh Trì trang trọng tổ chức Lễ Khai bút Xuân Quý Mão 2023. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến dự buổi lễ và thực hiện nghi thức khai bút đầu Xuân.
Huyện Thanh Trì phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”

Huyện Thanh Trì phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”

(LĐTĐ) Ngày 28/1, huyện Thanh Trì tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Quý Mão năm 2023. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến dự và tham gia trồng cây tại dự án kè ao số 1, xã Yên Mỹ.
Bí thư Thành ủy Hà Nội dự lễ phát động Tết trồng cây tại phường Định Công, quận Hoàng Mai

Bí thư Thành ủy Hà Nội dự lễ phát động Tết trồng cây tại phường Định Công, quận Hoàng Mai

(LĐTĐ) Sáng 28/1 (tức mùng 7 tháng Giêng), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng đã dự lễ phát động Tết trồng cây "Đời đời nhớ ơn Bác Hồ" Xuân Quý Mão 2023 tại cụm di tích lịch sử Đền, đình, miếu Định Công Thượng (phường Định Công, quận Hoàng Mai).
Xem thêm
Phiên bản di động