Lao động phi chính thức: Làm sao để không “lọt lưới an sinh”?

(LĐTĐ) Hơn một nửa lực lượng lao động trong cả nước là lao động phi chính thức. Tuy nhiên, đa phần trong số này chưa tiếp cận được với vấn đề an sinh xã hội...
Tăng quyền lợi, đảm bảo an sinh cho lao động nữ Để lao động phi chính thức không bị “lọt lưới an sinh”

“Lọt lưới” an sinh

Từng trải qua nhiều công việc như: Phụ hồ, làm xe ôm công nghệ… nhưng với anh Nguyễn Nhẫn (40 tuổi, ở huyện Thanh Oai, Hà Nội) thì hợp đồng lao động hay bảo hiểm xã hội (BHXH) vẫn là những khái niệm hết sức xa vời. “Trước đây, tôi làm nghề phụ hồ, công việc rất vất vả, nhưng cũng không có hợp đồng lao động hay BHXH, bảo hiểm y tế. Một lần, tôi bị ngã giàn giáo phải nằm viện nửa năm, sức khỏe suy giảm nên sau đó, tôi chuyển nghề sang làm xe ôm công nghệ” - anh Nhẫn kể. Theo anh Nhẫn, lần anh bị ngã giàn giáo phải nằm viện điều trị, anh không được hưởng bất cứ chế độ gì, ngoài khoản hỗ trợ hơn 1 triệu đồng của chủ thầu xây dựng vì không có bảo hiểm y tế, BHXH. Trong khi đó, chi phí khám và điều trị của anh lên tới gần 50 triệu đồng, khiến vợ anh buộc phải bán chiếc xe máy và chạy vạy vay mượn khắp nơi để có tiền điều trị bệnh cho chồng. "Hiện nay, tôi làm lái xe công nghệ, tuy phải chạy ngoài đường cả ngày, nhưng dù sao cũng bớt vất vả hơn. Tôi hy vọng bên công ty có thể ký hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm y tế hoặc cho chúng tôi mua BHXH để sau này còn có nơi nương tựa lúc về già" - anh Nhẫn bày tỏ.

Lao động phi chính thức: Làm sao để không “lọt lưới an sinh”?
Các chuyên gia bàn bạc tìm giải pháp giảm nguy cơ “lọt lưới” an sinh cho lao động tự do.

Chị Nguyễn Thị Tâm (35 tuổi, ở huyện Hoài Đức, Hà Nội) cũng có nguyện vọng tương tự. Chị Tâm cho biết, chị đi làm giúp việc cho một gia đình đã 10 năm nay, mặc dù chủ nhà rất tốt, trả lương đầy đủ và có thưởng vào ngày lễ, Tết nhưng khi đề cập đến việc đóng BHXH, thì họ lại từ chối, vì lý do ngại làm thủ tục, ngại khai báo. “Tôi biết rằng pháp luật có quy định việc chủ nhà bắt buộc phải đóng BHXH cho người giúp việc, song không chỉ riêng chủ nhà của tôi, mà nhiều chủ nhà khác cũng không thực hiện quy định này. Do ở với nhau tình cảm như gia đình, vả lại, tôi cũng như nhiều người giúp việc khác, khi đi làm chỉ quan tâm đến thu nhập hằng tháng, nên chúng tôi đều không quá căng thẳng về vấn đề này, nhưng trong sâu xa ai cũng muốn được ký hợp đồng lao động, tham gia BHXH để có lương hưu lúc về già”- chị Tâm bộc bạch.

Theo Tổng cục Thống kê, cả nước hiện có khoảng 33 triệu lao động tự do (trên tổng số 52 triệu lao động), chiếm hơn 65% tổng số lao động trong cả nước. Tuy nhiên, có đến 43,9% lao động phi chính thức được xếp vào nhóm lao động có việc làm dễ bị tổn thương. Ðiều đáng nói, hầu hết lao động phi chính thức không có BHXH (chiếm tới 97,9%), chỉ có 0,2% được đóng BHXH bắt buộc, còn lại 1,9% đóng BHXH tự nguyện. Trong bối cảnh hiện nay, với thu nhập giữa các khu vực công và tư đang có sự chênh lệch, nên có xu hướng dịch chuyển từ lao động chính thức sang lao động tư do ngày một tăng. Điều này đặt ra nhiều thách thức và cơ hội với chính người chuyển dịch. Đồng thời, vấn đề này cũng “đánh động” tới chiến lược quốc gia về các cơ sở pháp lý và những điều kiện hỗ trợ, quan tâm tốt hơn cho lực lượng lao động này.

Hướng tới mở rộng đối tượng tham gia BHXH

Trao đổi về các giải pháp đảm bảo an sinh xã hội cho lao động tự do tại buổi tọa đàm: Giảm nguy cơ “lọt lưới an sinh” diễn ra mới đây tại Hà Nội, Giáo sư, Tiến sĩ Giang Thanh Long - giảng viên cao cấp, Khoa Kinh tế học, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, việc đầu tiên là mở rộng đối tượng tham gia BHXH, chuyển người lao động từ khu vực phi chính thức sang khu vực chính thức; hỗ trợ người lao động đủ đóng để giải quyết các khó khăn trước mắt và nghĩ được các vấn đề lâu dài. Đồng thời, cần xóa bỏ dần khoảng cách giữa lao động chính thức và lao động phi chính thức.

“Chúng ta đều biết, lao động chính thức được bảo vệ rất chắc chắn bằng các chế độ BHXH ngắn hạn, dài hạn. Trong khi đó, người lao động phi chính thức rất mong manh về thu nhập và các vấn đề khác, nhưng chỉ có chế độ BHXH dài hạn là hưu trí và tử tuất; vì thế rất cần tăng chế độ cho người lao động tham gia BHXH tự nguyện, cũng cần công khai cho người thụ hưởng biết họ đóng bao nhiêu, sau này sẽ có lương hưu thế nào”- Giáo sư, Tiến sĩ Giang Thanh Long nói.

Trong khi đó, Trưởng phòng Truyền thông BHXH Hà Nội Dương Thị Minh Châu bày tỏ quan điểm, cần xây dựng chính sách an sinh xã hội linh hoạt hơn để người lao động ở khu vực phi chính thức có sự lựa chọn việc tham gia BHXH tự nguyện dễ dàng, hơn là việc đưa họ vào BHXH bắt buộc.

Tiến sĩ Phạm Thị Thu Lan - Phó Viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thì cho rằng, hiện nay thị trường lao động linh hoạt, người lao động khu vực chính thức có thể chuyển sang khu vực phi chính thức và ngược lại. Vì thế, chủ sử dụng lao động nên tư duy là mình đóng BHXH cho người lao động của Quốc gia. Phần đóng góp của người sử dụng lao động chuyển vào quỹ an sinh xã hội, được sử dụng chung cho mọi người lao động. Khi đó, người lao động làm việc ở vị trí nào thì hưởng theo chế độ mình đóng góp. Với cách làm này sẽ tạo ra chế độ bình đẳng, hấp dẫn tất cả mọi người lao động tham gia BHXH hơn là hệ thống BHXH phân đôi.

Để hỗ trợ kinh phí đối với người tham gia BHXH tự nguyện tăng lên, bà Lan đề xuất, cần phải có một hệ thống chính sách đồng bộ và toàn diện hơn. Đó là chính sách xóa đói giảm nghèo tiếp tục được thúc đẩy thông qua tạo việc làm có chất lượng, đảm bảo thu nhập cho người lao động. Bên cạnh đó là hỗ trợ về vay vốn đối với người lao động phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế hộ gia đình. Đồng thời, Nhà nước nên xây dựng chính sách thu nhập tối thiểu cho người lao động khu vực phi chính thức; cũng giống như hiện nay trong khu vực chính thức có mức lương tối thiểu vùng.

Tú Anh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

TP.HCM: Các trung tâm đăng kiểm xe cơ giới lại có nguy cơ quá tải

TP.HCM: Các trung tâm đăng kiểm xe cơ giới lại có nguy cơ quá tải

(LĐTĐ) Tại một số trung tâm đăng kiểm xe cơ giới (TTĐKXCG) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) những ngày qua đã bắt đầu có biểu hiện quá tải trở lại khi lượng phương tiện của người dân đến kiểm định ngày càng tăng.
Hà Nội triển khai hiệu quả hoạt động nâng cao chất lượng dân số

Hà Nội triển khai hiệu quả hoạt động nâng cao chất lượng dân số

(LĐTĐ) Ngày 18/6, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình Hà Nội tổ chức hội nghị nâng cao hiệu quả tuyên truyền về công tác dân số và phát triển trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Lãnh đạo thành phố Hà Nội gặp mặt đại biểu các cơ quan báo chí

Lãnh đạo thành phố Hà Nội gặp mặt đại biểu các cơ quan báo chí

(LĐTĐ) Chiều 18/6, thành phố Hà Nội đã tổ chức gặp mặt đại biểu các cơ quan báo chí nhân kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2014).
Cùng vào cuộc để nâng cao nhận thức của người dân về phòng cháy, chữa cháy

Cùng vào cuộc để nâng cao nhận thức của người dân về phòng cháy, chữa cháy

(LĐTĐ) Ngày 18/6, Thành ủy Hà Nội tổ chức hội nghị tổng kết 15 năm thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 8/12/2009 của Bộ Chính trị (khoá X) “về tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các đoàn thể chính trị - xã hội”.
Rùa tiên tri dự đoán “số phận” của Bồ Đào Nha và Thổ Nhĩ Kỳ

Rùa tiên tri dự đoán “số phận” của Bồ Đào Nha và Thổ Nhĩ Kỳ

(LĐTĐ) Chú rùa tiên tri Tortoise đã đưa ra dự đoán hai trận đấu của bảng F vòng chung kết Euro 2024, giữa Bồ Đào Nha gặp CH Séc và Thổ Nhĩ Kỳ so tài Georgia.
3 loại tiền lương đồng loạt tăng từ 1/7

3 loại tiền lương đồng loạt tăng từ 1/7

(LĐTĐ) Từ ngày 1/7/2024 tiền lương trung bình của công chức, viên chức tăng khoảng 30%. Mức tăng lương cụ thể cho từng đối tượng sẽ phụ thuộc vào vị trí việc làm, hiệu quả công việc…
Công đoàn Nghệ An: Đánh giá 15 năm triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW

Công đoàn Nghệ An: Đánh giá 15 năm triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW

(LĐTĐ) Sáng 18/6, Đoàn công tác của Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam đã có buổi làm việc với LĐLĐ tỉnh Nghệ An về khảo sát, đánh giá kết quả 15 năm triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW (Nghị quyết 20) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X

Tin khác

Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh: Nỗ lực xây dựng quan hệ lao động hài hòa

Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh: Nỗ lực xây dựng quan hệ lao động hài hòa

(LĐTĐ) Trong 6 tháng đầu năm 2024, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã tập trung chỉ đạo công đoàn (CĐ) cấp trên trực tiếp cơ sở chủ động phối hợp các ngành chức năng nắm sát tình hình chi trả lương, thưởng Tết và các chế độ chính sách của doanh nghiệp (DN) đối với người lao động (NLĐ) theo quy định pháp luật nhằm hạn chế tối đa tranh chấp lao động tập thể.
Chi tiết cách tính tiền lương làm thêm giờ

Chi tiết cách tính tiền lương làm thêm giờ

(LĐTĐ) Theo quy định của pháp luật, tiền lương làm thêm giờ = (Tiền lương giờ thực trả của công việc đang làm vào ngày làm việc bình thường) x (Mức ít nhất 150% hoặc 200% hoặc 300%) x (Số giờ làm thêm).
Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Mở rộng quyền lợi cho người tham gia

Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Mở rộng quyền lợi cho người tham gia

(LĐTĐ) Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) đang được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 7 với nhiều sửa đổi quan trọng, đang được dư luận đặc biệt quan tâm. Một trong những điểm mới là đề xuất mở rộng quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện. Theo đó, ngoài hai chế độ (hưu trí và tử tuất) như hiện nay, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng trợ cấp thai sản (do ngân sách Nhà nước đảm bảo) và bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Những khoản tiền lương, trợ cấp tăng theo lương tối thiểu vùng từ ngày 1/7/2024

Những khoản tiền lương, trợ cấp tăng theo lương tối thiểu vùng từ ngày 1/7/2024

Từ ngày 1/7 tới đây, khi thực hiện tăng lương tối thiểu vùng, một số quyền lợi của người lao động cũng sẽ được tăng theo.
Đề xuất người lao động đóng bù nợ bảo hiểm xã hội: Bất hợp lý!

Đề xuất người lao động đóng bù nợ bảo hiểm xã hội: Bất hợp lý!

(LĐTĐ) Nhằm bảo vệ người lao động trong trường hợp người sử dụng lao động không còn khả năng đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động, dự thảo Luật BHXH (sửa đổi), đang được trình Quốc hội xem xét đã đề xuất trong trường hợp nếu tính cả thời gian chậm đóng, trốn đóng mới đủ điều kiện hưởng lương hưu, trợ cấp tuất hằng tháng thì người lao động được lựa chọn nộp số tiền chậm đóng, trốn đóng vào Quỹ Hưu trí và tử tuất...
Người sử dụng lao động có bắt buộc phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động?

Người sử dụng lao động có bắt buộc phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động?

(LĐTĐ) Theo quy định của pháp luật, hằng năm, người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần cho người lao động.
EVN học tập kinh nghiệm nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho người lao động tại Bỉ

EVN học tập kinh nghiệm nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho người lao động tại Bỉ

(LĐTĐ) Trong khuôn khổ dự án Hỗ trợ kỹ thuật cải tiến hệ thống quản lý Sức khỏe, An toàn và Môi trường và hỗ trợ cải tiến quy trình O&M cho các dự án thủy điện do cơ quan Phát triển Pháp (AFD) và Liên minh châu Âu (EU) tài trợ. Mới đây, đoàn công tác gồm 15 cán bộ, nhân viên của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tới tham quan, học tập kinh nghiệm tại Nhà máy thủy điện tích năng Coo danh tiếng ở Bỉ.
Công ty Cổ phần Đào tạo Hàng không Raymond: Lạ lùng cách chấm dứt hợp đồng với người lao động

Công ty Cổ phần Đào tạo Hàng không Raymond: Lạ lùng cách chấm dứt hợp đồng với người lao động

(LĐTĐ) Không chỉ phản ánh bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) với lý do “không hoàn thành nhiệm vụ”, nhưng lại không có bất kỳ biên bản đánh giá công việc nào; chị Nguyễn Thanh Thủy còn phản ánh Công ty cổ phần Đào tạo Hàng không Raymond vi phạm Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH)…
Đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật, người lao động có được hưởng trợ cấp thất nghiệp?

Đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật, người lao động có được hưởng trợ cấp thất nghiệp?

(LĐTĐ) Theo Luật Việc làm 2013, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật sẽ không đủ điều kiện để hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Khi thực hiện cải cách tiền lương, đối tượng nào bị bãi bỏ phụ cấp thâm niên nghề?

Khi thực hiện cải cách tiền lương, đối tượng nào bị bãi bỏ phụ cấp thâm niên nghề?

(LĐTĐ) Từ ngày 1/7/2024, khi thực hiện cải cách tiền lương sẽ bãi bỏ phụ cấp thâm niên nghề đối với cán bộ, công chức, viên chức. Riêng đối tượng quân đội, công an, cơ yếu được giữ lại phụ cấp thâm niên nghề để bảo đảm tương quan tiền lương với cán bộ, công chức.
Xem thêm
Phiên bản di động