Bảo vệ sức khỏe từ sớm, từ xa vì kỷ nguyên vươn mình

Trước thời điểm kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, cấm hay đưa vào quản lý thuốc lá thế hệ mới vẫn là chủ đề còn nhiều ý kiến trái chiều. Song tại kỳ họp này của Quốc hội, đa số đại biểu và cả lãnh đạo Bộ Công Thương, đại diện ngành Công an đều đồng ý với đề xuất của Bộ Y tế cấm hoàn toàn việc sản xuất, lưu hành và sử dụng thuốc lá thế hệ mới. Đây là bước tiến lớn trong việc ngăn chặn ma túy trá hình, hương liệu độc hại “núp” trong thuốc lá thế hệ mới nhằm đầu độc giới trẻ.

Phải có sức khỏe tốt mới có nguồn nhân lực chất lượng phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. (Ảnh: Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm và làm việc với cơ sở đào tạo của FPT tại thành phố Đà Nẵng năm 2022/TTXVN).

Tiếp theo, cũng tại kỳ họp này, ngày 22/11 Quốc hội thảo luận về dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), trong đó đa số các ý kiến đều đồng tình tăng Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với mặt hàng thuốc lá điếu và rượu, bia.

Lý do theo các đại biểu, qua theo dõi các tin tức về y học từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Y tế và các bệnh viện được thông tin trên báo chí… thì số người hút thuốc lá, sử dụng bia, rượu thường xuyên có tỷ lệ mắc bệnh nan y (phổi, gan…) cao hơn người bình thường. Đây chính là lý do phải sử dụng công cụ thuế để hạn chế việc sử dụng các sản phẩm trên nhằm giúp bảo vệ sức khỏe nhân dân tốt hơn; tránh gây lãng phí nguồn tài chính của Nhà nước và người dân cho công tác điều trị, chăm sóc người mắc bệnh mà phần nào do chính mình gây ra (hút thuốc, nghiện bia, rượu, đồ uống có nhiều đường).

Cùng quan điểm này, phát biểu tại phiên thảo luận tổ về dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) sáng 22/11 đại biểu Đào Hồng Lan (Bộ trưởng Bộ Y tế) thông tin: Theo WHO, tăng thuế là một trong những biện pháp hiệu quả và tiết kiệm chi phí nhất để giảm tiêu thụ các sản phẩm có hại tới sức khỏe hoặc không lành mạnh, từ đó giúp giảm tỷ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm như: ung thư, bệnh tim mạch, hô hấp và tiểu đường ở Việt Nam, cũng như góp phần giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm, giảm chi phí cho hệ thống Y tế và nền kinh tế do bệnh không lây nhiễm gây ra trong tương lai. Đặc biệt, sử dụng thuốc lá được WHO đánh giá là nguyên nhân gây nên 28 nhóm bệnh.

Ước tính Việt Nam hằng năm có vài chục nghìn ca bệnh chết liên quan đến bệnh do các nhóm bệnh gây ra. Ngoài ra, sử dụng thuốc lá còn làm tăng chi phí y tế và tổn thất kinh tế. Theo ước tính thì tổn thất hằng năm lên đến 108 nghìn tỷ đồng và thuế thu nhập chỉ đạt khoảng 1/5. Tỷ lệ nam giới hút thuốc lá ở nam giới ở Việt Nam vẫn còn cao. Trong khi, mặt hàng thuốc lá, các nước như Singapore, Indonesia, Thái Lan chịu mức thuế TTĐB là 66, 6%, 72,9%, 81% (trung bình của thế giới khoảng 62%) thì ta đánh thuế vẫn khá thấp.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tại phiên thảo luận Tổ về dự án Thuế TTĐB. (Ảnh: CTV)

Còn với mặt hàng rượu, bia, WHO đánh giá và có bằng chứng khoa học rằng, sử dụng rượu, bia là nguyên nhân gây ra 30 nhóm bệnh tật và rối loạn sức khỏe, bao gồm: Xơ gan, ung thư và các rối loạn tâm thần do rượu. Đặc biệt, rượu, bia cũng gây nên vấn đề thương tích và tử vong do tai nạn giao thông và là yếu tố nguy cơ gây nên bạo lực gia đình. Uống rượu, bia đã gây nên 46 nghìn ca tử vong trong năm 2021 (chiếm 6% tỷ lệ tử vong hằng năm).

Về phía Bộ Y tế, theo tính toán, tỷ lệ sử dụng rượu, bia tăng cao hàng năm. Ví dụ, năm 2020 là 9,3l cồn/người trưởng thành. Cạnh đó, tỷ lệ đái tháo đường do lạm dụng đồ uống có đường đang ngày càng tăng cao. Chính vì thế, đến thời điểm hiện tại đã có 104 quốc gia sử dụng công cụ Thuế TTĐB với đồ uống có đường. Đồng thời, cũng áp dụng Thuế TTĐB đối với mặt hàng rượu, bia.

Theo các chuyên gia, để đất nước hùng cường, ngoài cơ chế, chính sách (thể chế), điều kiện cần và đủ là phải có nguồn nhân lực tốt. Trong đó, muốn có nguồn nhân lực tốt, ngoài công tác đào tạo phải đảm bảo yếu tố sức khỏe tốt. Riêng yếu tố sức khỏe là một chuỗi hệ thống của quá khứ - hiện tại và tương lai. Nói ngắn gọn, muốn có thế hệ tương lai tốt phải có thế hệ hiện tại sức khỏe tốt. Thế hệ hiện tại muốn có sức khỏe tốt, ngoài việc chăm chỉ, tăng cường thể dục, thể thao phải hạn chế sử dụng những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như thuốc lá, thuốc lá thế hệ mới; rượu, bia, đồ uống có đường và các loại thực phẩm chứa nhiều chất phụ gia…

Sinh thời, Bác Hồ từng căn dặn: Xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công. Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe… Sức khỏe của cán bộ và nhân dân được bảo đảm thì tinh thần càng hăng hái. Tinh thần và sức khỏe đầy đủ thì kháng chiến càng nhiều thắng lợi, kiến quốc càng mau thành công.

Đất nước đang chuẩn bị tâm thế bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, ngoài tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, bảo vệ sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa thông qua chính sách thuế và hành lang pháp lý cũng là hành động thể hiện tầm nhìn chiến lược cần phải thực thi.