Xây dựng Nông thôn mới cần thực chất, hiệu quả, không chạy theo phong trào

Ngày 5/11, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Hội nghị phản biện xã hội về Dự thảo tiêu chí Quốc gia và quy trình xét, công nhận nông thôn mới giai đoạn 2021-2025.

Theo đó, qua hơn 10 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, xây dựng nông thôn mới (NTM) đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm; trong đó ưu tiên xây dựng nhân lực, vật lực của các cấp.

Hội nghị phản biện xã hội về Dự thảo tiêu chí Quốc gia và quy trình xét, công nhận nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức.

Tuy nhiên, qua quá trình vận hành đã xuất hiện những nội dung chưa phù hợp cần phải chỉnh sửa. Để tiếp tục đưa ra các nội dung trọng tâm để xây dựng NTM, Nghị quyết 25/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, giai đoạn 2021-2025 đã xác định mục tiêu đến năm 2025 cả nước ít nhất 80% số xã đạt chuẩn NTM, trong đó ít nhất 10% số xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu, không còn xã đạt dưới 15 tiêu chí.

Phấn đấu ít nhất 50% huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh đạt chuẩn NTM, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, trong đó ít nhất 20% số huyện được công nhận NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu. Mỗi tỉnh có ít nhất hai huyện đạt chuẩn NTM.

Phấn đấu cả nước có ít nhất 15 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM và 60% số thôn thuộc các xã đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, vùng núi, vùng bãi ngang ven biển và hải đảo được công nhận đạt chuẩn NTM theo các tiêu chí do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công nhận.

Theo dự thảo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tiêu chí quốc gia và quy trình xét công nhận NTM giai đoạn 2021-2025 chỉ áp dụng cho xã, huyện. Còn đối với cấp tỉnh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thống nhất với ý kiến của các Bộ, ngành đề nghị trong giai đoạn 2021-2025, Trung ương chưa xây dựng bộ tiêu chí tỉnh đạt chuẩn NTM mà chỉ quy định điều kiện xét, công nhận “tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM”.

Thảo luận về Dự thảo bộ tiêu chí, các ý kiến đều cho rằng, trong quá trình xây dựng NTM, người dân luôn yêu cầu phải công khai, minh bạch các khoản đóng góp để xây dựng NTM, phải nói rõ Nhà nước chi bao nhiêu, dân góp bao nhiêu. Đặc biệt, cần hạn chế tối đa tình trạng đua nhau xây dựng hạ tầng NTM sau đó nợ đọng xây dựng cơ bản rất lớn. Bên cạnh đó, trong quá trình xây dựng, tiêu chí nào lạc hậu thì phải loại bỏ, đồng thời bổ sung các tiêu chí mới, phù hợp với xây dựng NTM giai đoạn mới. Bộ tiêu chí cần quan tâm đến tính đặc thù của từng vùng miền vì mỗi địa phương đều có bản sắc riêng, nên nếu áp dụng đồng bộ thì sẽ không phù hợp vì quy hoạch của từng xã, từng khu vực, từng vùng miền.

Ông Nguyễn Túc - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, xây dựng NTM là Cuộc vận động được người dân hồ hởi tham gia, vì quyền lợi của người dân. Tuy nhiên, ông Túc đề nghị cần tính toán việc xây dựng để không lãng phí; đồng thời cần được chú trọng đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Còn ông Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Kinh tế, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị, tiêu chuẩn NTM phải có doanh nghiệp, vì không có lực lượng này thì không thể đưa nông thôn phát triển. Bên cạnh đó, cần có tiêu chí về các câu lạc bộ liên quan đến sáng kiến, cải tiến cho nông nghiệp, nông thôn, phát triển điện tử thương mại… Hoặc cần có tổ hòa giải để giúp giải quyết những mâu thuẫn trong nhân dân.

Góp ý vào Dự thảo, ông Đỗ Duy Thường - Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng, tiêu chí NTM phải xuất phát từ địa bàn dân cư nông thôn thì mới bảo đảm thực chất, không hình thức.

Phát biểu tại hội nghị, bà Trương Thị Ngọc Ánh - Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, trong quá trình thực hiện các mục tiêu Quốc gia, MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã có những đóng góp quan trọng trong công tác tuyên truyền, vận động, hỗ trợ, cổ vũ, động viên và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng NTM; thực hiện hiệu quả công tác giám sát trong xây dựng NTM, cũng như lấy ý kiến đánh giá sự hài lòng của người dân đối với kết quả xây dựng NTM, qua đó đạt được nhiều kết quả tích cực, được hệ thống chính trị các cấp và mọi tầng lớp nhân dân ghi nhận.

Cụ thể, trong 5 năm qua, MTTQ Việt Nam các cấp đã thực hiện lấy ý kiến của nhân dân đối với kết quả xây dựng NTM ở 2 tỉnh; 223 cuộc cấp huyện, 5.634 cấp xã.

Đánh giá cao sự chủ động trong công tác tổng hợp, tham mưu của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về Dự thảo các Bộ tiêu chí Quốc gia và quy trình xét, công nhận NTM, giai đoạn 2021-2025 với nhiều nội dung mới, có tính thiết thực, phù hợp với thực tiễn, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trương Thị Ngọc Ánh nhấn mạnh, việc này thể hiện sự kết hợp định hướng của Trung ương với tính chủ động của mỗi địa phương trong việc xác định từng nội dung trong mỗi chỉ tiêu để thực hiện.

Với trách nhiệm của cơ quan chủ trì phản biện xã hội, bà Trương Thị Ngọc Ánh cho biết: Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sẽ tổng hợp và phản ánh đầy đủ các ý kiến của các đại biểu đến Chính phủ và các Bộ, ngành có liên quan, góp phần đưa Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025 đi vào cuộc sống, đảm bảo chất lượng, bền vững, để nông thôn thực sự là nơi đáng sống, là niềm tự hào của nông dân Việt Nam.