“Thăng Long tứ trấn” nơi lắng hồn núi sông ngàn năm

(LĐTĐ) Cụm di tích “Thăng Long tứ trấn” gồm đền Kim Liên, đền Bạch Mã, đền Quán Thánh và đền Voi Phục đã vinh dự được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Đó là sự ghi nhận, vinh danh những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật của 4 di tích trên, góp phần tạo dựng những nét độc đáo, đặc sắc riêng của mảnh đất Thăng Long -Hà Nội ngàn năm văn hiến.
Rộn ràng lễ hội truyền thống đền Kim Liên Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích "Quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn - đền Kim Liên" Thăng Long tứ trấn được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt

Vừa qua, tại đền Kim Liên, quận Đống Đa đã long trọng tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt “Thăng Long tứ trấn” do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Chu Ngọc Anh trao.

Ngược dòng lịch sử, trong quá trình định đô, bên cạnh việc xây dựng trung tâm chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, triều Lý còn đưa Thăng Long trở thành trung tâm lớn về tôn giáo của quốc gia Đại Việt. “Thăng Long tứ trấn” hay “Tứ trấn Thăng Long” là cụm từ thường dùng để chỉ bốn di tích, bốn ngôi đền linh thiêng, tiêu biểu trấn giữ bốn phương của kinh thành.

Tương truyền vào buổi đầu định đô ở miền đất này, với những đóng góp lớn lao của các vị thần cho vương triều Lý, bốn ngôi đền đã lần lượt được dựng lên: Phía Đông là đền Bạch Mã, thờ Thần Long Đỗ; phía Tây là đền Voi Phục, thờ thần Linh Lang; phía Nam là đền Kim Liên, thờ thần Cao Sơn; phía Bắc là đền Trấn Vũ, thờ thần Huyền Thiên Trấn Vũ.

“Thăng Long tứ trấn” nơi lắng hồn núi sông ngàn năm
Người dân rước Bằng di tích quốc gia đặc biệt Thăng Long tứ trấn.

Bốn ngôi đền này cũng được coi là điểm giới hạn cho bốn phương vị Đông, Tây, Nam, Bắc của kinh thành Thăng Long các thời Lý, Trần, Lê và thành Hà Nội thời Nguyễn. Ngày nay, thuộc địa giới hành chính ba quận: Quận Đống Đa là đền Kim Liên; quận Hoàn Kiếm là đền Bạch Mã; quận Ba Đình là đền Voi Phục và đền Quán Thánh. Bởi vậy, từ suốt hơn một ngàn năm qua, trong không gian văn hóa, lịch sử của Thăng Long - Hà Nội, các di tích thuộc Thăng Long tứ trấn, luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng.

Nằm ở phía Đông, đền Bạch Mã được khởi dựng dưới thời nhà Đường khi Cao Biền xây La thành vào năm 866. Sau đó, khi Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư ra xây thành Thăng Long vào năm 1010 nên được xây dựng lại.Đền được xây theo hình chữ Tam, bên ngoài là phương đình 8 mái.

Điểm đặc sắc của công trình kiến trúc này chính là hệ thống mái hình vỏ cua (hình mai con cua) liên kết giữa các hạng mục kiến trúc. Điều này tạo sự khép kín, liên hoàn, tăng thêm không gian cho di tích, tạo điểm nhấn khác biệt, hiếm thấy của di tích so với nhiều di tích vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đền hiện còn giữ được nhiều hiện vật có giá trị mang phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ 17, có lẽ được bổ sung trong việc tu bổ và năm Chính Hòa thứ 8 (1687). Ngôi đền còn lưu giữ được 18 bia đá cổ ghi lại việc sửa đền, 17 đạo sắc phong do triều đình nhà Nguyễn ban tặng, cùng nhiều đồ thờ tự quý khác.

Đền Voi Phục nằm về phía Tây thành Thăng Long cũ, nay thuộc phường Ngọc Khánh (quận Ba Đình), là nơi từ thờ thần Linh Lang - vị thần được tin là giúp nhà vua coi sóc sự an bình cho phía Tây Hoàng thành. Cổng nghi môn được làm dạng tứ trụ như những trục vũ trụ đem sinh khí từ tầng trên truyền xuống trần gian. Hai bên cổng có bia hạ mã và đôi voi chầu phục. Phía trước lối đi giữa là một giếng vuông mang ý nghĩa tụ thủy tụ phúc, nơi xưa kia lấy nước cúng. Ý nghĩa cầu nước và cầu no đủ còn được thể hiện ở đôi rồng mây “chạm tròn” bằng đá, một sản phẩm khoảng giữa thế kỷ XIX và đôi hổ phù gắn hai bên tường cửa chính được chạm nổi, mang nét chuẩn mực.

Đền Quán Thánh nằm góc đường Cổ Ngư xưa (đường Thanh Niên ngày nay) và phố Quán Thánh trông ra hồ Tây, thờ thần Huyền Thiên Trấn Vũ. Đền được xây theo kiểu nội “đinh”, ngoại “quốc”, ngoài cùng là nghi môn tứ trụ, tiếp đến là gác chuông nơi treo quả chuông được đúc vào năm Đinh Tỵ đời Lê Hy Tông (1677), phía trong là tòa đại bái và hậu cung. Hai bên tả, hữu tòa đại bái có treo biển đồng “Đề Chân Vũ quán”, do vua Thiệu Trị ngự đề.

Điều đặc biệt ở đền Quán Thánh là ở hậu cung đặt pho tượng Huyền Thiên Trấn Vũ được đúc vào năm 1677. Pho tượng cao 3,96 m, nặng 4 tấn. Tượng có đầu tròn, đội mũ ni, tai to, khuôn mặt đầy đặn với đôi mắt mở to, mũi cân phân, miệng ngậm, râu dài… toát lên thần thái của một Đạo sĩ. Ngoài pho tượng đồng nổi tiếng trên, đền Quán Thánh còn có những đồ vật bằng đồng rất lớn khác: Chiếc khánh đồng từ thời Tây Sơn, đôi đèn bằng đồng chạm trổ rất cầu kỳ, cùng vạc đồng, lư hương đồng… và 52 bộ hoành phi câu đối từ các thời kỳ.

Đền Kim Liên được xây dựng trên một gò đất cao thuộc làng Kim Hoa vốn là một trong 36 phố phường hợp thành kinh đô Thăng Long đời Lê. Theo các tài liệu lịch sử, đền Kim Liên được khởi dựng từ thời Lý, thờ thần Cao Sơn đại vương - vị thần đã bảo hộ, phù trì giúp nhân dân chống lại thiên tai, cường địch, giữ gìn sự bình yên trong cuộc sống.

Tại Đền hiện đang lưu giữ nhiều di vật, cổ vật hết sức quý giá, trong đó tiêu biểu nhất là bản gốc 33 đạo Sắc Phong của các vua nhà Lê, nhà Nguyễn (có Sắc Phong được ban tặng cách đây đã 402 năm) và tấm bia đá “Cao Sơn Đại Vương Thần Từ Bi Minh” do Thượng thư Bộ Lễ - Đông các Đại học sĩ Lê Tung phụng soạn vào năm Canh Ngọ (1510), nội dung ca ngợi công đức của thần Cao Sơn Đại Vương, cũng như các vị thần được thờ tại đền Kim Liên.

Có thể nói, các di tích thuộc Thăng Long tứ trấn là minh chứng rõ nét về tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm đấu tranh, lao động bền bỉ để chinh phục, cải tạo thiên nhiên của cha ông ta vào buổi đầu định đô, mở nước; góp phần cung cấp nhiều thông tin giá trị về phong tục tập quán, đời sống sinh hoạt văn hóa, tinh thần của cư dân và quy mô của kinh đô Thăng Long xưa./.

Phương Bùi

Nên xem

Gia hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước

Gia hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước

(LĐTĐ) Ngày 21/5/2022, Chính phủ ban hành Nghị định 32/2022/NĐ-CP gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước.
Thủ tướng gửi thư khen đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam giành Huy chương Vàng SEA Games 31

Thủ tướng gửi thư khen đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam giành Huy chương Vàng SEA Games 31

(LĐTĐ) Ngay sau khi đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam giành huy chương Vàng SEA Games 31, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có thư chúc mừng đội ...
Có một Hà Nội nồng nhiệt, dễ mến ở SEA Games 31

Có một Hà Nội nồng nhiệt, dễ mến ở SEA Games 31

(LĐTĐ) SEA Games 31 đang bước vào chặng cuối của hành trình. Những ngày qua, rất nhiều hình ảnh đẹp của Thủ đô Hà Nội cũng như sự sự cổ vũ ...
Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp xúc cử tri

Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp xúc cử tri

(LĐTĐ) Ngày 21/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính và các đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp ...
[Infographics] Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 21/5: Chúc mừng đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam giành HCV

[Infographics] Bảng tổng sắp huy chương SEA Games 31 ngày 21/5: Chúc mừng đội tuyển bóng đá nữ Việt Nam giành HCV

(LĐTĐ) Tính đến 22 giờ ngày 21/5, Đoàn thể thao Việt Nam giành tổng số 391 huy chương bao gồm (180 HCV, 105 HCB, 106 HCĐ) để tiếp tục bỏ xa ...
Hạ đẹp Thái Lan, tuyển nữ Việt Nam làm nên lịch sử với tấm HCV SEA Games 31

Hạ đẹp Thái Lan, tuyển nữ Việt Nam làm nên lịch sử với tấm HCV SEA Games 31

(LĐTĐ) Tuyển nữ Việt Nam đã đánh bại tuyển nữ Thái Lan với tỷ số 1-0, qua đó tạo nên lịch sử khi lần thứ 2 giành HCV ở 3 kỳ ...
TP.HCM: Tước chứng chỉ hành nghề một bác sĩ phòng khám đa khoa

TP.HCM: Tước chứng chỉ hành nghề một bác sĩ phòng khám đa khoa

(LĐTĐ) Thanh tra Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) cho biết, bác sĩ Trần Thị Bạch Vân tại Phòng khám đa khoa Đại Việt bị xử phạt 63 ...

Tin khác

Sôi động Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022

Sôi động Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022

(LĐTĐ) Tối 20/5, tại phố Lê Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch thành phố Hà Nội (HPA) tổ chức khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022.
Tối nay (20/5) khai mạc Lễ hội  Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Tối nay (20/5) khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

(LĐTĐ) Tối nay (20/5), tại phố Lễ Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, sẽ diễn ra lễ khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022.
Hơn 10.000 cuốn sách được trợ giá đến 80% tại Hội sách trực tuyến quốc gia

Hơn 10.000 cuốn sách được trợ giá đến 80% tại Hội sách trực tuyến quốc gia

(LĐTĐ) Sau hơn 1 tháng tổ chức, Hội sách trực tuyến quốc gia 2022 sẽ bế mạc vào 24 giờ ngày 20/5. Để tri ân độc giả, vào ngày bế mạc, Ban tổ chức có hoạt động trợ giá quy mô lớn nhất trong khuôn khổ hội sách tại địa chỉ Book365.vn.
Sinh động phim tài liệu nghệ thuật "Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình"

Sinh động phim tài liệu nghệ thuật "Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình"

(LĐTĐ) Nhân dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Bác Hồ (19/5/1890 - 19/5/2022), Viện Phim Việt Nam thực hiện sản xuất bộ phim tài liệu nghệ thuật “Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình”.
Những người say mê kể chuyện Bác Hồ ở khu di tích Kim Liên

Những người say mê kể chuyện Bác Hồ ở khu di tích Kim Liên

Với chất giọng Nghệ đầm ấm, sâu lắng, các cán bộ thuyết minh ở khu di tích Kim Liên đã truyền tải tới du khách về hình ảnh một vĩ nhân, để lòng kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi lan tỏa.
Trưng bày “Đứng lên và cất tiếng": Tôn vinh và tri ân các nhà báo - liệt sĩ

Trưng bày “Đứng lên và cất tiếng": Tôn vinh và tri ân các nhà báo - liệt sĩ

(LĐTĐ) Sáng nay (18/5), Di tích Nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội đã tổ chức trưng bày “Đứng lên và cất tiếng” nhân kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 97 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.
Dấu ấn Hà Nội thân thiện, mến khách trong mắt bạn bè quốc tế trong dịp SEA Games 31

Dấu ấn Hà Nội thân thiện, mến khách trong mắt bạn bè quốc tế trong dịp SEA Games 31

(LĐTĐ) Là nơi đăng cai tổ chức Lễ Khai mạc, Bế mạc và thi đấu 18 môn tại 16 địa điểm, Thủ đô Hà Nội đã nhận được những đánh giá tích cực và cảm tình đặc biệt của bạn bè quốc tế bởi công tác tổ chức SEA Games 31 chu đáo.
SEA Games 31: Lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh

SEA Games 31: Lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh

(LĐTĐ) Vừa qua, Lễ Khai mạc SEA Games 31 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội đã diễn ra thành công rực rỡ để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong mắt bạn bè quốc tế. Góp phần vào thành công đó là những đóng góp không nhỏ từ các bạn tình nguyện viên Thủ đô, lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Thư pháp kết hợp với graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm

Thư pháp kết hợp với graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm

(LĐTĐ) Sáng nay (13/5), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt không gian Thư quán phục vụ khách tham quan nhân dịp SEA Games 31 và tổ chức Tọa đàm "Thư pháp và Graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm".
Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt hệ thống vé điện tử phục vụ SEA Games 31

Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt hệ thống vé điện tử phục vụ SEA Games 31

(LĐTĐ) Sáng nay (13/5), nhân dịp chào mừng Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) được tổ chức tại Việt Nam, Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Thông tin du lịch (Tổng cục Du lịch) và các đơn vị liên quan tổ chức ra mắt hệ thống vé điện tử, triển khai chuyển đổi số trong hoạt động du lịch.
Xem thêm
Phiên bản di động