Nghệ thuật sơn mài trong không gian tín ngưỡng

(LĐTĐ) Sơn mài là loại hình nghệ thuật độc đáo có mặt ở khắp các không gian nghệ thuật và đặc biệt là trong không gian tâm linh, tín ngưỡng của người Việt như đền, chùa, lăng tẩm, di tích kinh thành…
Tôn vinh nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Giỗ Tổ Hùng Vương - tín ngưỡng "độc nhất vô nhị" Nghiễm Phúc Điện - điểm sáng văn hóa về tín ngưỡng tâm linh ở Thủ đô

Chúng ta có thể thấy nghệ thuật sơn mài hiện hữu dày đặc trong các không gian tâm linh như phủ bệ thờ, hoành phi câu đối, các đồ thờ tự, cửa võng, các cấu kiện kiến… Xuất phát từ việc xây dựng các công trình kiến trúc như đình, đền, miếu,… sơn mài đã hiện diện như một thành tố không thể thiếu nhằm tôn vinh giá trị của cái đẹp hòa lẫn với tinh thần, tín ngưỡng của cộng đồng.

Nghề sơn mài truyền thống ở Việt Nam xuất phát điểm chủ yếu là sơn mài kỹ nghệ với chức năng trang trí cho các công trình kiến trúc đình, chùa, là chất liệu chính để phủ lên các đồ gia dụng được tạo dáng và chạm khắc công phu, cẩn trọng, nhằm tăng vẻ đẹp và giữ độ bền, đồng thời cũng tạo ra bức tranh trang trí nội thất phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ của công chúng.

Nghệ thuật sơn mài trong không gian tín ngưỡng
Sơn mài là loại hình nghệ thuật độc đáo có mặt ở khắp các không gian nghệ thuật và đặc biệt là trong không gian tâm linh, tín ngưỡng của người Việt như đền, chùa, lăng tẩm, di tích kinh thành... (Ảnh minh họa: Cao Tiến)

Các công trình tâm linh ngoài nhận thức về tâm linh tín ngưỡng, nhu cầu cần phải có những tác phẩm nghệ thuật đẹp, sang trọng, tôn nghiêm, góp phần nâng tầm giá trị cho di tích, thỏa mãn về mặt hình thức.

Chất liệu sơn mài được sử dụng nhiều nhất có lẽ ở các di tích cung đình như quẩn thể; các cung điện, lăng tẩm, có mặt trên hầu hết các hiện vật có ý thức về bố cục như hương án, đồ tự khí, long ngai, long sàng, bài vị, kiệu võng… Từ những đồ thời bằng gỗ mộc được chế tác thô sơ, đơn giản lúc ban đầu, dần dần được chế tác điêu luyện hơn, sắc sảo hơn và được khoác lên một lớp sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Bên cạnh đó, còn có cả kỹ thuật chạm khắc gỗ, kỹ thuật chạm nông được sử dụng để chế tác nên các câu đối và các bức đại tự, hoành phi. Kỹ thuật soi rãnh, chạm nổi, chạm âm, chạm trổ, chủ yếu trên các hương án, khánh thờ, sập thờ, bát bửu… Đặc biệt, bằng kỹ thuật chạm lộng đã đạt đến mức điêu luyện, tài ba của các nghệ nhân xưa, đã thổi hồn cho những đồ sơn mài có vẻ đẹp kiêu sa và sống động hơn trong các công trình di tích đồ sộ.

Không chỉ xuất hiện trong không gian tâm linh, các làng nghề sơn mài còn trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách như các làng nghề Hạ Thái, Sơn Đồng, Bình Vọng, Cát Đằng, Triều Sơn… Ngoài chức năng là một nghề phát triển kinh tế, nghề sơn màu còn đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhiều dân tộc trên khắp đất nước. Du lịch tâm linh và du lịch làng nghề luôn tạo những mục đích cụ thể cho du khách, họ có thể phát tâm thỏa mãn nhu cầu về tâm linh và khám phá, trải nghiệm sự thú vị, độc đáo cảm nhận được nét riêng nghệ thuật thủ công truyền thống vốn là thế mạnh của quốc gia.

Nhằm thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật sơn mài Việt Nam, góp phần phát triển thị trường văn hoá, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, quảng bá đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế qua các hoạt động giao lưu nghệ thuật, trao đổi tác phẩm, sản phẩm văn hoá, đầu năm 2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án Xây dựng, quảng bá thương hiệu quốc gia “Nghệ thuật Sơn mài Việt Nam” giai đoạn 2020-2030.

Theo kế hoạch xây dựng thương hiệu “Nghệ thuật Sơn mài Việt Nam”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa ra lộ trình cụ thể, trong đó, đẩy mạnh thông tin, truyền thông, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành, địa phương và toàn xã hội về vị trí, vai trò của cây Sơn và các vùng làm nguyên liệu để chế tác sơn mài. Nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp, làng nghề và nghệ nhân, nghệ sĩ trong việc đầu tư cho sơn mài là một phần quan trọng trong việc phát triển công nghiệp văn hóa, phát triển thị trường tiêu thụ các sản phẩm, tác phẩm sơn mài.

Khuyến khích và tạo điều kiện để các doanh nghiệp, làng nghề, nghệ sĩ, nghệ nhân đầu tư sáng tác bằng Sơn ta truyền thống. Huy động sự tham gia rộng rãi, có hiệu quả của các phương tiện thông tin đại chúng trong việc tuyên truyền, phổ biến những giá trị truyền thống, giá trị thẩm mỹ, văn hóa của các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn mài và Hội họa Sơn mài Việt Nam.

Bảo Thoa

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Doanh nghiệp khẩn thiết mong nối lại du lịch nội địa

Doanh nghiệp khẩn thiết mong nối lại du lịch nội địa

Các hiệp hội và doanh nghiệp du lịch kiến nghị đã đến lúc thống nhất khái niệm "du lịch an toàn" và các quy trình liên quan nhằm khôi phục ...
Messi "khai hỏa" giúp PSG chiếm ngôi đầu

Messi "khai hỏa" giúp PSG chiếm ngôi đầu

(LĐTĐ) Sau 3 trận ra mắt tịt ngòi, Lionel Messi đã khai hỏa với một siêu phẩm mang về chiến thắng ấn tượng 2-0 cho PSG trước Man City, ở lượt ...
Những điểm mới về đăng kiểm có hiệu lực từ 1/10 mà bạn nên biết

Những điểm mới về đăng kiểm có hiệu lực từ 1/10 mà bạn nên biết

Thông tư 16/2021 của Bộ GTVT hướng dẫn nhiều điểm mới về chu kỳ kiểm định xe kinh doanh vận tải, thêm trường hợp được đăng kiểm tạm. Thông tư ...
Công đoàn Thủ đô tích cực góp phần ổn định quan hệ lao động

Công đoàn Thủ đô tích cực góp phần ổn định quan hệ lao động

(LĐTĐ) Với việc triển khai hiệu quả các hoạt động chăm lo, hỗ trợ kịp thời cho đoàn viên, người lao động (NLĐ) khó khăn và phối hợp với các sở, ...
Các Trung tâm thương mại đảm bảo an toàn phòng, chống dịch trong ngày đầu mở cửa trở lại

Các Trung tâm thương mại đảm bảo an toàn phòng, chống dịch trong ngày đầu mở cửa trở lại

(LĐTĐ) Sau thời gian dài phải tạm đóng cửa để phòng, chống dịch Covid-19, ngày 28/9, các Trung tâm thương mại trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được phép ...
Kỳ 1: Cứu cánh từ những gói hỗ trợ an sinh xã hội

Kỳ 1: Cứu cánh từ những gói hỗ trợ an sinh xã hội

(LĐTĐ) Đại dịch Covid-19 khiến nhiều người dân, người lao động lâm vào tình cảnh khó khăn. Thế nhưng với sự hỗ trợ kịp thời của Chính phủ, thành phố Hà ...
Không tạo mã QR địa điểm, một số cơ sở kinh doanh bị xử phạt

Không tạo mã QR địa điểm, một số cơ sở kinh doanh bị xử phạt

(LĐTĐ) Để bảo bảo an toàn trong phòng, chống dịch Covid-19, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội yêu cầu các cơ quan, đơn vị, cơ sở sản xuất, kinh ...

Tin khác

Mưa “rớt” bão

Mưa “rớt” bão

(LĐTĐ) Mưa. Những hạt mưa xối xả giật lên từng cơn cùng gió khiến hàng cây bên đường vặn vẹo trông thật đáng thương. Từng đám lá bị gió bứt tung khỏi cành, ném xuống hè phố. Đã cuối tháng Tám âm lịch, đất trời đang ở độ chính thu, vậy mà đôi khi vẫn có những cơn mưa thật đáng sợ. Những người lớn tuổi thường gọi đây là mưa “rớt” bão. Trong cơn mưa chiều, tôi lặng nhớ về những cơn mưa “rớt” bão đã đi qua đời mình...
Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt tại "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám"

Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt tại "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám"

(LĐTĐ) Sáng 26/9, Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp Dự án phi lợi nhuận về Văn hóa và Giáo dục Gavisto Diplomat tổ chức tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Đánh thức tiềm năng văn hoá Việt", đồng thời ra mắt Dự án "Không gian Văn hoá Quốc Tử Giám".
Chả cốm - phong vị mùa thu

Chả cốm - phong vị mùa thu

(LĐTĐ) Thu đến, ấy cũng là khi bước vào mùa cốm. Hạt cốm căng mọng xanh như hạt ngọc được kết tinh từ nắng mưa, tinh túy của đất trời. Từ cốm, những người nội trợ khéo đất Hà thành làm nên nhiều món ngon mang phong vị mùa thu. Một trong những món đó là chả cốm.
Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

Để kho tàng ca dao mãi trường tồn

(LĐTĐ) Mỗi một quốc gia, dân tộc đều có những nét đặc trưng riêng về bản sắc và nền văn hoá của mình. Đối với nước ta trải qua quá trình hơn một nghìn năm dựng nước và giữ nước, tục ngữ, ca dao đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa mãi mãi trường tồn.
Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng trở lại văn đàn với tập truyện ngắn “Da gấu và chuyện Trương Bốn”

(LĐTĐ) Nhiều năm nay, nhà văn Nguyễn Toàn Thắng gắn bó với sân khấu qua những vở diễn gây tiếng vang như: “Vì sao lạc xứ”, “Tái sinh”, “Thần giữ của”, “Truyền thuyết Triệu Trinh Nương”… Gần đây, nhà văn xuất hiện lại trên văn đàn bằng tập truyện ngắn mang phong cách giễu nhại đặc trưng và gần như là “của hiếm” của văn học nước nhà hiện đại. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi cởi mở với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng xung quanh tập truyện ngắn này, và tất nhiên, cả về những gì liên quan đến tình hình văn nghệ.
Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

Các hoạ sĩ nhóm G39 "phá cỗ tranh" dịp Tết Trung thu 2021

(LĐTĐ) Nhân dịp Trung thu, hoạ sĩ Lê Thiết Cương cùng nhóm hoạ sĩ G39 đã ra mắt triển lãm trực tuyến "Phá cỗ tranh".
Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

Tết Trung thu ấm áp và khác biệt của trẻ em Thủ đô

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 đang khiến Trung thu năm nay trở nên khác biệt so với các năm trước. Tuy nhiên không vì thế mà cái Tết Trung thu của các em nhỏ lại thiếu đi sự vui vẻ, ấm áp, thiếu đi nét đẹp văn hóa cổ truyền của ngày Tết đoàn viên.
Tết Trung thu trong miền ký ức

Tết Trung thu trong miền ký ức

(LĐTĐ) Mỗi năm, vào cữ tháng Tám âm lịch, khi gió heo may se lạnh quyện cùng nắng vàng như mật mang mùa thu ngọt ngào tới, tôi lại thầm nhớ về những Tết Trung thu xưa. Bao kỷ niệm của một thời vô ưu trong ký ức bỗng thức dậy theo tiếng trống bỏi lảnh lót, trống ếch thì thùng văng vẳng ngoài phố.
Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

Dự thảo bộ quy tắc ứng xử của nghệ sĩ: Tránh lệch chuẩn văn hóa và đạo đức

(LĐTĐ) Trước những lùm xùm về phát biểu, viết lách trên không gian mạng hay quảng cáo những sản phẩm không đảm bảo chất lượng, làm từ thiện… của một số nghệ sĩ gây bức xúc trong dư luận, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) vừa hoàn tất dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Bộ Quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Xem thêm
Phiên bản di động