Nghệ thuật sơn mài trong không gian tín ngưỡng

(LĐTĐ) Sơn mài là loại hình nghệ thuật độc đáo có mặt ở khắp các không gian nghệ thuật và đặc biệt là trong không gian tâm linh, tín ngưỡng của người Việt như đền, chùa, lăng tẩm, di tích kinh thành…
Tôn vinh nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Giỗ Tổ Hùng Vương - tín ngưỡng "độc nhất vô nhị" Nghiễm Phúc Điện - điểm sáng văn hóa về tín ngưỡng tâm linh ở Thủ đô

Chúng ta có thể thấy nghệ thuật sơn mài hiện hữu dày đặc trong các không gian tâm linh như phủ bệ thờ, hoành phi câu đối, các đồ thờ tự, cửa võng, các cấu kiện kiến… Xuất phát từ việc xây dựng các công trình kiến trúc như đình, đền, miếu,… sơn mài đã hiện diện như một thành tố không thể thiếu nhằm tôn vinh giá trị của cái đẹp hòa lẫn với tinh thần, tín ngưỡng của cộng đồng.

Nghề sơn mài truyền thống ở Việt Nam xuất phát điểm chủ yếu là sơn mài kỹ nghệ với chức năng trang trí cho các công trình kiến trúc đình, chùa, là chất liệu chính để phủ lên các đồ gia dụng được tạo dáng và chạm khắc công phu, cẩn trọng, nhằm tăng vẻ đẹp và giữ độ bền, đồng thời cũng tạo ra bức tranh trang trí nội thất phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ của công chúng.

Nghệ thuật sơn mài trong không gian tín ngưỡng
Sơn mài là loại hình nghệ thuật độc đáo có mặt ở khắp các không gian nghệ thuật và đặc biệt là trong không gian tâm linh, tín ngưỡng của người Việt như đền, chùa, lăng tẩm, di tích kinh thành... (Ảnh minh họa: Cao Tiến)

Các công trình tâm linh ngoài nhận thức về tâm linh tín ngưỡng, nhu cầu cần phải có những tác phẩm nghệ thuật đẹp, sang trọng, tôn nghiêm, góp phần nâng tầm giá trị cho di tích, thỏa mãn về mặt hình thức.

Chất liệu sơn mài được sử dụng nhiều nhất có lẽ ở các di tích cung đình như quẩn thể; các cung điện, lăng tẩm, có mặt trên hầu hết các hiện vật có ý thức về bố cục như hương án, đồ tự khí, long ngai, long sàng, bài vị, kiệu võng… Từ những đồ thời bằng gỗ mộc được chế tác thô sơ, đơn giản lúc ban đầu, dần dần được chế tác điêu luyện hơn, sắc sảo hơn và được khoác lên một lớp sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Bên cạnh đó, còn có cả kỹ thuật chạm khắc gỗ, kỹ thuật chạm nông được sử dụng để chế tác nên các câu đối và các bức đại tự, hoành phi. Kỹ thuật soi rãnh, chạm nổi, chạm âm, chạm trổ, chủ yếu trên các hương án, khánh thờ, sập thờ, bát bửu… Đặc biệt, bằng kỹ thuật chạm lộng đã đạt đến mức điêu luyện, tài ba của các nghệ nhân xưa, đã thổi hồn cho những đồ sơn mài có vẻ đẹp kiêu sa và sống động hơn trong các công trình di tích đồ sộ.

Không chỉ xuất hiện trong không gian tâm linh, các làng nghề sơn mài còn trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách như các làng nghề Hạ Thái, Sơn Đồng, Bình Vọng, Cát Đằng, Triều Sơn… Ngoài chức năng là một nghề phát triển kinh tế, nghề sơn màu còn đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhiều dân tộc trên khắp đất nước. Du lịch tâm linh và du lịch làng nghề luôn tạo những mục đích cụ thể cho du khách, họ có thể phát tâm thỏa mãn nhu cầu về tâm linh và khám phá, trải nghiệm sự thú vị, độc đáo cảm nhận được nét riêng nghệ thuật thủ công truyền thống vốn là thế mạnh của quốc gia.

Nhằm thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật sơn mài Việt Nam, góp phần phát triển thị trường văn hoá, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, quảng bá đất nước, con người Việt Nam với bạn bè quốc tế qua các hoạt động giao lưu nghệ thuật, trao đổi tác phẩm, sản phẩm văn hoá, đầu năm 2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án Xây dựng, quảng bá thương hiệu quốc gia “Nghệ thuật Sơn mài Việt Nam” giai đoạn 2020-2030.

Theo kế hoạch xây dựng thương hiệu “Nghệ thuật Sơn mài Việt Nam”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa ra lộ trình cụ thể, trong đó, đẩy mạnh thông tin, truyền thông, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành, địa phương và toàn xã hội về vị trí, vai trò của cây Sơn và các vùng làm nguyên liệu để chế tác sơn mài. Nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp, làng nghề và nghệ nhân, nghệ sĩ trong việc đầu tư cho sơn mài là một phần quan trọng trong việc phát triển công nghiệp văn hóa, phát triển thị trường tiêu thụ các sản phẩm, tác phẩm sơn mài.

Khuyến khích và tạo điều kiện để các doanh nghiệp, làng nghề, nghệ sĩ, nghệ nhân đầu tư sáng tác bằng Sơn ta truyền thống. Huy động sự tham gia rộng rãi, có hiệu quả của các phương tiện thông tin đại chúng trong việc tuyên truyền, phổ biến những giá trị truyền thống, giá trị thẩm mỹ, văn hóa của các sản phẩm thủ công mỹ nghệ Sơn mài và Hội họa Sơn mài Việt Nam.

Bảo Thoa

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Hà Nội: Liên ngành tiếp tục “bắt tay” bảo đảm quyền lợi, chế độ bảo hiểm cho người lao động

Hà Nội: Liên ngành tiếp tục “bắt tay” bảo đảm quyền lợi, chế độ bảo hiểm cho người lao động

(LĐTĐ) Chiều nay (20/1), Liên ngành Công an - Liên đoàn Lao động - Thanh tra - Lao động - Thương binh và Xã hội - Y tế - Cục Thuế ...
Điều hòa Casper - chất lượng và bảo hành "không thể chấp nhận được"

Điều hòa Casper - chất lượng và bảo hành "không thể chấp nhận được"

(LĐTĐ) Đó là “than thở" của bà T ở phường Quảng An, quận Tây Hồ, Hà Nội khi nhắc đến sản phẩm điều hòa Casper mà gia đình bà đã mua ...
Nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Nguyễn Quốc Anh bị đề nghị từ 5-6 năm tù

Nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Nguyễn Quốc Anh bị đề nghị từ 5-6 năm tù

(LĐTĐ) Ngày 20/1, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm nguyên Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai Nguyễn Quốc Anh và các ...
Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội: Triển khai nhiệm vụ học kỳ II năm học 2021-2022

Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội: Triển khai nhiệm vụ học kỳ II năm học 2021-2022

(LĐTĐ) Ngày 20/1, Công đoàn ngành Giáo dục Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết hoạt động Công đoàn học kỳ I và triển khai nhiệm vụ trọng tâm hoạt ...
Nhân lên niềm vui cho người lao động huyện Thạch Thất từ “Tết sum vầy - Xuân bình an”

Nhân lên niềm vui cho người lao động huyện Thạch Thất từ “Tết sum vầy - Xuân bình an”

(LĐTĐ) Trải qua một năm dịch bệnh đầy khó khăn, năm nay các cấp Công đoàn huyện Thạch Thất vẫn cố gắng dồn sức để chăm lo Tết cho người lao ...
Công đoàn ngành Dệt May Hà Nội vinh dự đón nhận Cờ thi đua xuất sắc

Công đoàn ngành Dệt May Hà Nội vinh dự đón nhận Cờ thi đua xuất sắc

(LĐTĐ) Ngày 20/1, Công đoàn ngành Dệt May Hà Nội đã tổ chức chương trình "Tết Sum vầy - Xuân bình an"; tổng kết phong trào công nhân, viên chức, lao ...
Lãnh đạo LĐLĐ huyện Phúc Thọ thăm, tặng quà đơn vị tuyến đầu chống dịch

Lãnh đạo LĐLĐ huyện Phúc Thọ thăm, tặng quà đơn vị tuyến đầu chống dịch

(LĐTĐ) Ngày 20/1, nhân dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, lãnh đạo Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện Phúc Thọ đã đến thăm, động viên và trao quà hỗ trợ ...

Tin khác

Táo quân 2022: Mong đợi sự đột phá từ nhân tố mới

Táo quân 2022: Mong đợi sự đột phá từ nhân tố mới

“Táo Quân 2022” sẽ không có sự góp mặt của nghệ sĩ Xuân Bắc, Công Lý trong vai Nam Tào và Bắc Đẩu. Hiện nay, các nghệ sĩ vắng mặt đều chia sẻ “cảm thấy buồn và trống trải”, còn nghệ sĩ trẻ thay thế đều giữ im lặng, chia sẻ rất ít về lần xuất hiện này.
Sắc xuân qua tranh dân gian của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Sắc xuân qua tranh dân gian của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

(LĐTĐ) Nhân dịp chào Xuân Nhâm Dần 2022 và chào mừng Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2022), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam tổ chức triển lãm “Sắc xuân” gồm 20 bộ tranh, bao gồm các chủ đề: Tứ quý, Tố nữ, Tứ dân, Bát tiên, tranh truyện và tranh lịch sử được lựa chọn từ bộ sưu tập tranh dân gian đang được lưu giữ tại Bảo tàng.
Ra mắt bộ sưu tập “Hổ trong mỹ thuật cổ Việt Nam” đón Xuân Nhâm Dần

Ra mắt bộ sưu tập “Hổ trong mỹ thuật cổ Việt Nam” đón Xuân Nhâm Dần

(LĐTĐ) Sáng 18/1, tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia (số 1 Tràng Tiền, Hà Nội) tổ chức trưng bày chuyên đề "Hổ trong mỹ thuật cổ Việt Nam". Trên 30 hiện vật và các tài liệu, hình ảnh chọn lọc, trưng bày giới thiệu với công chúng những tác phẩm nghệ thuật tạo hình hổ trải dài trên 2.000 năm.
Nhiều “món ăn” tinh thần đặc sắc chào đón năm mới 2022

Nhiều “món ăn” tinh thần đặc sắc chào đón năm mới 2022

(LĐTĐ) Nhiều chương trình truyền hình đặc sắc hứa hẹn tiếp tục là món ăn tinh thần hấp dẫn dành cho khán giả trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần.
Gặp nhau cuối năm - Táo quân 2022: Hé lộ một số hình ảnh hấp dẫn khán giả

Gặp nhau cuối năm - Táo quân 2022: Hé lộ một số hình ảnh hấp dẫn khán giả

(LĐTĐ) Chương trình "Gặp nhau cuối năm - Táo quân 2022" được phát sóng vào 20h00 đêm 30 Tết (tức 31/1/2022) với nhiều điểm mới hứa hẹn tiếp tục là món ăn tinh thần hấp dẫn đối với khán giả truyền hình trong dịp Tết Nguyên đán Nhâm Dần.
Trao giải cuộc thi trực tuyến về quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức

Trao giải cuộc thi trực tuyến về quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức

(LĐTĐ) Được phát động từ 1 - 20/11/2021, chỉ trong vòng 20 ngày, Cuộc thi trực tuyến “Tuyên truyền quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan thuộc thành phố Hà Nội” đã nhận được 79.756 bài dự thi của 30 quận, huyện, thị xã trên địa bàn Thành phố.
Sân khấu đón xuân mới: Vươn mình tỏa rạng

Sân khấu đón xuân mới: Vươn mình tỏa rạng

Tuy hoạt động sân khấu biểu diễn trực tiếp gần như “đóng băng” suốt 2 năm qua do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhưng các nghệ sĩ, diễn viên, đơn vị nghệ thuật vẫn đang chuyển động với nhiều hướng khác nhau để vươn mình tỏa rạng đón xuân mới Nhâm Dần 2022 cùng khán giả. Thời điểm này, các nghệ sĩ, diễn viên đang tích cực tập luyện để chuẩn bị cho ra mắt những chương trình nghệ thuật hấp dẫn, sáng tạo, mang thông điệp ý nghĩa đến với công chúng.
Tổ chức hoạt động thể dục, thể thao mừng Đảng, mừng Xuân Nhâm Dần 2022

Tổ chức hoạt động thể dục, thể thao mừng Đảng, mừng Xuân Nhâm Dần 2022

(LĐTĐ) Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vừa có công văn gửi Sở Văn hóa và Thể thao; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Sở Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tổ chức hoạt động thể dục, thể thao mừng Đảng, mừng Xuân Nhâm Dần 2022.
Tái hiện không gian Tết cổ truyền qua Triển lãm "Tết xưa"

Tái hiện không gian Tết cổ truyền qua Triển lãm "Tết xưa"

(LĐTĐ) Mới đây, tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (Hà Nội) trưng bày hơn 100 phiên bản tài liệu, hình ảnh thú vị, độc đáo tái hiện một phần không gian Tết cổ truyền Việt Nam. Triển lãm mang tên “Tết xưa” đã thu hút rất đông du khách đến tham quan, thưởng lãm.
Buông bỏ đố kỵ - đón nhận an nhiên

Buông bỏ đố kỵ - đón nhận an nhiên

(LĐTĐ) Nhà văn Aldous Huxley đã từng viết: “Hạnh phúc là người thầy hà khắc, đặc biệt là hạnh phúc của người khác”. Quả đúng như vậy, thật lòng mừng cho hạnh phúc của người khác là một việc không dễ dàng. Chính sự đố kỵ nảy sinh hành xử sân si với những hệ lụy không đáng có.
Xem thêm
Phiên bản di động