“Đắm bầy virus”, cuốn tiểu thuyết "cảnh tỉnh" thói quen hưởng thụ của giới trẻ

- Viết về giới trẻ, anh đã xây dựng ý tưởng cho tiểu thuyết của mình như thế nào?

- Tôi tập trung khai thác về một thú chơi của giới trẻ, đó là ô tô. Họ thường bán đất đai của cha ông, gia đình để thỏa đam mê, đua đòi. Làng quê xưa vốn yên bình, không gian xanh mát, nhiều kiến trúc cổ, di tích cổ đã thay đổi, bị đô thị hóa. Như một số cuốn sách trước, với tiểu thuyết “Đắm bầy virus”, tôi đã quan sát khá kỹ về sự thay đổi của nhiều vùng nông thôn, trong đó có ngoại thành Hà Nội.

Sở hữu ô tô, tất nhiên cũng chỉ là một trong những biểu hiện hào nhoáng, thích thể hiện, là một trong những ước mơ của người dân và thanh niên. Và khi tập trung vào một đam mê, một sự khát thèm của giới trẻ, tôi có thể khai triển sâu hơn. Thêm nữa, ô tô là thứ đắt tiền, muốn sở hữu, người ta phải đánh đổi nhiều thứ.

Nhà văn Nguyễn Văn Học.

- Thông điệp lớn nhất trong tiểu thuyết “Đắm bầy virus” là gì?

- “Đắm bầy virus” được thuật lại qua hai lời kể song hành, của nhân vật Hảo, một nhà báo, đóng vai trò ngôi kể chuyện thứ nhất, và cây sưa đỏ, đóng vai trò là chứng nhân quan sát tất cả những biến động xảy ra ở những làng xóm thuộc xã Tiến Thắng, một xã nông thôn Bắc Bộ điển hình đang chịu ảnh hưởng sâu sắc của sự biến đổi văn hóa.

Xuất phát là những làng quê thanh bình yên tĩnh như vậy, nhưng Tiến Thắng tất yếu hứng chịu và trải qua cơn bão đến từ quá trình công nghiệp - đô thị hóa, sự nhiễu động của cơn bão này không chỉ làm biến dạng bức tranh cảnh quan làng mạc, mà vô hình trung bóp méo lệch lạc những con người làng sống bên trong nó.

Nhân vật kể thứ hai là cây sưa cổ thụ, được xen kẽ với tuyến nhân vật người. Nhân vật cây sưa được nhân cách hóa, kể về cuộc sống hồn nhiên bên bầy chim chóc, với mối quan hệ mật thiết với con người. Cây sưa phải chứng kiến nỗi đau và những biến động của gia đình ông Muối và ông Hảo. Cây sưa có nỗi đau, trăn trở, hy vọng của đời cổ thụ. Nhưng cây cũng phải lĩnh nhận nỗi đau, là bị con của ông chủ cắt dần từng cành đi bán. Những bi kịch, đau đớn của loài cây cũng diễn ra trong nghiệp chướng khủng khiếp của dòng đời.

Nếu như nhà báo Hảo là người trong cuộc tận mắt chứng kiến, trăn trở khắc khoải trước những bại hoại xảy ra ngay trong gia đình mình, trong làng của mình, thì cây sưa, không phải là một nhân chứng thuần túy vô tri, trái lại còn chính là nạn nhân phải gánh chịu sự phương hại đến từ con người tha hóa.

Hai ngôi kể này bổ khuyết cho nhau, thậm chí tương thông cộng cảm lẫn nhau, giúp cho người đọc nhìn thấy được cả vận động bề mặt của tình tiết lẫn bề sâu của nội tại nhân vật tiểu thuyết. Qua tiểu thuyết “Đắm bầy virus” tôi muốn chuyển tải những bi kịch về việc bán đất đai của tổ tiên, cha ông để hưởng thụ. Thói hưởng thụ đã ăn vào máu giới trẻ. Rất nhiều bi kịch đã xảy ra từ thú ăn chơi hưởng lạc, vô độ.

- Có thể nói, đại dịch Covid-19 được nói đến trong tác phẩm, như một cái cớ, một chất xúc tác để khiến câu chuyện trở nên hấp dẫn, đi vào những ẩn ý sâu xa trong tác phẩm. Rằng khi chúng ta mất niềm tin vào đấng tạo hóa, tham lam, ích kỷ, vụ lợi cá nhân, sẽ phải trả giá đắt?

- Đúng. Có một thứ dịch bệnh nguy hiểm hơn Covid-19, đó là virus hưởng thụ, ích kỷ, ỷ lại, bóc ngắn cắn dài… Là thứ phát tán từ trong tâm tưởng, tâm hồn. Nó có sự lan truyền khủng khiếp, ảnh hưởng đến văn hóa, sự phát triển của làng xã, đô thị, đến tư duy của con người. Khi cứ chăm chăm bán tài nguyên, tài sản cha ông để hưởng thụ, để thỏa mãn sự thèm khát cá nhân, thì tương lai chúng ta sẽ còn lại gì? Con cháu chúng ta sẽ phải trả giá đắt.

Cuốn tiểu thuyết mới “Đắm bầy virus”.

- Vậy anh đã làm gì để tiểu thuyết trở nên hấp dẫn bạn đọc, hay có cách gì làm mới tác phẩm?

- Như đã chia sẻ, tôi chọn lối kể song hành. Nhân vật cây sưa thể hiện cho thiên nhiên, môi trường, là món tài sản quý giá. Cây, với ao ước cộng sinh, là đại diện của thiên nhiên, muốn gần gũi con người, bảo vệ chim chóc, đã thể hiện nỗi niềm của mình với rất nhiều trăn trở của đời cây. Song, đó cũng là trăn trở của chính những người yêu thiên nhiên. Với lối kể đan xen của hai tuyến nhân vật người và cây, ít nhiều đem đến sự mới mẻ trong cách triển khai. Ngoài ra, tôi cũng sử dụng biện pháp hiện thực huyền ảo, làm tăng sự sắc nét của câu chữ, văn phong và tạo cho tác phẩm có độ nén.

- Trong khi cuộc sống khá gấp gáp, viết tiểu thuyết thì không có thu nhập, nhưng anh vẫn đầu tư nhiều thời gian chuyên tâm viết tiểu thuyết. Vì sao vậy?

- Tiểu thuyết là “trọng pháo” của văn chương. Thông qua tiểu thuyết, tôi có đủ “đất đai” để triển khai ý tưởng của mình. Với tiểu thuyết, tôi cũng có thể chơi được dài với chữ nghĩa hơn, đi sâu đến tận cùng khổ đau hay vui sướng của nhân vật. Thêm nữa, cũng vì đam mê, nên dù viết tiểu thuyết là công việc cực nhọc, khó khăn trong phát hành, nhưng tôi vẫn làm.

- Xin cảm ơn nhà văn Nguyễn Văn Học!