Cải tạo chung cư cũ hướng đến yếu tố bảo tồn: Tính nhân văn của một đô thị lịch sử

Đối với một đô thị đặc biệt như Hà Nội, nơi mà công trình kiến trúc ở các thời đại đan xen với nhau như những chứng nhân lịch sử, việc xây dựng những kiến trúc mới hiện đại hay bị lai mà vẫn đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững, thì nhất thiết phải bảo đảm hài hòa với bảo tồn. Nên chăng trước khi làm một cuộc chuyển mình trong bộ mặt đô thị, Hà Nội cần tính đến yếu tố bảo tồn các nhà chung cư cũ như một di sản kiến trúc đô thị một thời.
Xây mới chung cư cũ: “Nút thắt” đã được tháo gỡ Phát huy trách nhiệm của Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ
Cải tạo chung cư cũ hướng đến yếu tố bảo tồn: Tính nhân văn của một đô thị lịch sử
Khu chung cư Ngọc Khánh, quận Ba Đình. Ảnh: Thanh Hải

Ưu điểm về quy hoạch, không gian

Với nhiều thế hệ người Hà Nội, khu tập thể cũ luôn là một trong những không gian đặc biệt, đánh dấu “vàng son” hình ảnh đô thị xã hội chủ nghĩa thời kỳ đầu. Đây là không gian xây dựng, quy hoạch theo mô hình tiểu khu nhà ở nước Nga Xô Viết mà Hà Nội đã tiếp dẫn thành công nhằm giải quyết vấn đề nhà ở trên quy mô lớn trong thời kỳ khó khăn.

Từ những thử nghiệm ban đầu tại khu Nguyễn Công Trứ, Kim Liên, các khu chung cư theo mô hình quy hoạch hoàn chỉnh của một đơn vị ở tại Hà Nội được phát triển mạnh mẽ với sự tiến bộ từng bước về công nghệ xây dựng và tiêu chuẩn như khu Trung Tự, Thành Công, Giảng Võ, Văn Chương.... Những khu nhà tập thể cao 2 – 5 tầng, có hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo, trường học, cửa hàng bách hóa, không chỉ giải quyết được một phần đáng kể vấn đề nhà ở cho người dân Hà Nội trong một thời điểm nhất định, mà còn là “chìa khóa” thúc đẩy làn sóng đô thị hóa mạnh mẽ sau này.

Cho dù có nhiều hạn chế nhưng không thể phủ nhận những thành công của mô hình nhà ở này. Cơ cấu quy hoạch tiểu khu với hệ thống trường học từ mẫu giáo đến THCS và các công trình công cộng, cây xanh, sân chơi tập trung tại lõi đô thị, tạo nên một cấu trúc hoàn chỉnh, có bán kính phục vụ hợp lý.

Lý thuyết này vẫn đang được kế thừa trong phát triển các khu đô thị mới ở Hà Nội đương đại, với tên gọi “đơn vị ở”. Điều này thể hiện đặc điểm giá trị của lý thuyết làm nên các khu tập thể cũ. Bên cạnh hạn chế về tiêu chuẩn ở, nhiều chỉ tiêu thiết kế xây dựng khu tập thể cũ đến nay vẫn còn nguyên giá trị, phù hợp với tiêu chí xây dựng khu ở sinh thái hiện đại như khoảng cách giữa hai dãy nhà luôn đảm bảo là 1,5 - 2 chiều cao công trình. Đặc biệt, nổi bật là bố cục không gian thể hiện tính chiều hướng, hướng chính ngôi nhà chủ yếu sắp xếp thích ứng điều kiện khí hậu với hướng gió chủ đạo Đông Nam và Nam ở Hà Nội. Các công trình và căn hộ bố cục chạy dài và song song, số căn sai hướng chỉ được phép tối đa 15%, phụ thuộc vào yêu cầu tổ chức không gian của khu tập thể. Đặc điểm chiều hướng của khu tập thể đã tạo nên sự trật tự đô thị, tuy tổ chức còn ở dạng sơ khai, đơn điệu.

Lối kiến trúc của những dãy nhà tập thể cũ với cầu thang bộ nhỏ hẹp, dãy hành lang chung chạy dài qua ô cửa sổ mỗi căn hộ, hay diện tích đất giữa các dãy nhà được thiết kế trồng cây xanh, là nơi sinh hoạt chung, sân chơi cho người già, trẻ nhỏ… đã hình thành nếp sống chan hòa, gắn kết, tối lửa tắt đèn có nhau mang đặc trưng riêng của Hà Nội thời bao cấp. Hình thái không gian kiến trúc ấy như những xóm, làng “đứng” – một sự tiếp nối của làng xã truyền thống - những tế bào vô cùng bền vững trong lịch sử. Vậy nên, không gian ấm cúng của các khu tập thể cũ sẽ còn nhắc nhớ cho nhiều thế hệ sau về lối sống của người Hà Nội ở một thời gian khó.

Chọn lọc để bảo tồn

Trong vòng 3 thập niên (thập niên 60, 70, 80 của thế kỷ XX) Hà Nội đã xây dựng tổng cộng 1.579 nhà tập thể. Một con số không hề nhỏ trong bối cảnh chiến tranh, cấm vận, nguồn vốn và tiềm lực rất hạn chế. Sau hơn nửa thế kỷ, có thể khẳng định các khu nhà ở tập thể cũ của Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ của mình, đáp ứng yêu cầu về chỗ ở cho nhiều hộ gia đình, góp phần quan trọng trong sự nghiệp xây dựng hình ảnh đô thị xã hội chủ nghĩa thời kỳ đầu.

Khi Hà Nội bước vào thời kỳ phát triển hiện đại, nhu cầu đòi hỏi chất lượng cuộc sống ở ngày một cao hơn tất nhiên chung cư cũ nếu xuống cấp, lún nứt, gây nguy hiểm đến tính mạng của người dân nhất thiết phải được phá bỏ, xây mới. Song, theo kết quả khảo sát sơ bộ của Sở Xây dựng, có đến 386/401 nhà chung cư cũ (tỷ lệ 96%) chưa đến mức độ nguy hiểm nghiêm trọng. Vì vậy, đối với những tòa nhà kết cấu còn bền chắc, còn niên hạn sử dụng sau khi đã được kiểm định, đánh giá cẩn thận, việc cải tạo theo hướng bảo tồn có thể là một gợi ý hay, cần được nghiên cứu một cách thấu đáo.

Giải pháp bảo tồn một nhóm nhà chung cư cũ thông qua việc loại bỏ những phần cơi nới nhằm trả lại hình dáng kiến trúc nguyên gốc cho tòa nhà cũng như cảnh quan khu vực, kết hợp với các giải pháp kỹ thuật (cải tạo, gia cố, chỉnh trang...) phù hợp, có thể đảm bảo sự bền vững cũng như sự an toàn tuyệt đối của người dân sinh sống ở đó, là hoàn toàn khả thi. Cần phân loại theo vị trí, đặc tính cấu trúc của các khu tập thể cũ để nghiên cứu bảo tồn kết hợp với xây dựng lại những công trình xuống cấp nguy hiểm.

Các công trình chung cư cũ trong khu phố hình thành từ thời Pháp thuộc ở khu vực trung tâm lịch sử hoàn toàn có thể cải tạo thành các homestay phục vụ du lịch – văn hóa nhằm trải nghiệm những không gian xưa cũ. Một số chung cư quần tụ trong cơ cấu tiểu khu hoàn chỉnh trong Vành đai 2 có thể bảo tồn bên cạnh các kiến trúc hiện đại gần nhà ga các tuyến đường sắt đô thị tạo nên khu vực hỗn hợp cả về kiến trúc, cũng như chức năng. Không gian nội thất các chung cư bảo tồn có thể cải tạo theo hướng phù hợp với cuộc sống hiện đại, có thể kết hợp 2 - 3 căn hộ cũ thành 1 căn hộ mới nhằm giảm số căn hộ trên một diện tích mặt bằng, đồng thời góp phần hướng đến mục tiêu giảm tải dân số cho khu vực nội đô vốn đang vượt mức dự báo.

Vẫn biết thay cũ, đổi mới là để phù hợp hơn với xu thế phát triển chung của xã hội, tuy nhiên luôn phải cân nhắc kỹ lưỡng các giải pháp để quy hoạch phát triển Hà Nội một cách hài hòa, bền vững. Những vẻ đẹp xưa cũ, nét văn hóa truyền thống vẫn được song hành bên cạnh một Hà Nội hiện đại sẽ thể hiện tính nhân văn của một đô thị lịch sử, tôn trọng các giá trị đánh dấu của một thời kỳ đáng nhớ. Những cụm nhà tập thể cũ được trả lại nguyên trạng hình dáng kiến trúc ban đầu sẽ là giải pháp tạo sự hài hòa giữa bảo tồn với phát triển tại khu vực lõi trung tâm Thủ đô.

Ở nước Nga ngày nay, nhiều giá trị của chế độ xã hội chủ nghĩa đã và đang được nhìn nhận lại như những di sản quý cần được bảo tồn. Trong đó, những chung cư lắp ghép đầu tiên của Liên Xô (cũ) - tại Belyayevo thuộc ngoại ô Moskva, được xây dựng vào những năm 1950 hiện đang được xem xét như những đối tượng cần được bảo tồn. Thậm chí, giới nghiên cứu Nga cho rằng, những công trình ở đây hiện thân cho sự độc đáo của mô hình Microrayon (tiểu khu) của Liên Xô, cần được đưa vào danh sách di sản cần được bảo vệ của UNESCO.

Theo TS.KTS Vũ Hoài Đức/kinhtedothi.vn

https://kinhtedothi.vn/cai-tao-chung-cu-cu-huong-den-yeu-to-bao-ton-tinh-nhan-van-cua-mot-do-thi-lich-su-437094.html

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Bắc Macedonia thỏa hiệp với Bulgaria để mở đường cho tư cách thành viên EU

Bắc Macedonia thỏa hiệp với Bulgaria để mở đường cho tư cách thành viên EU

Thủ tướng Bắc Macedonia gọi một thỏa hiệp do Pháp dẫn đầu là "không thể chấp nhận được", nhưng hiện đã có một động thái đảo ngược.
Thành lập Ban Chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội

Thành lập Ban Chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội

(LĐTĐ) Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 790/QĐ-TTg ngày 3/7/2022 thành lập Ban chỉ đạo về triển khai thực hiện Chương trình phục hồi và ...
Chính phủ trình UBTVQH Nghị quyết giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn

Chính phủ trình UBTVQH Nghị quyết giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn

(LĐTĐ) Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái vừa ký Nghị quyết số 82/NQ-CP ngày 3/7/2022 của Chính phủ thông qua Dự án Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ ...
Sử dụng ngân sách Trung ương hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

Sử dụng ngân sách Trung ương hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

Ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu cho các địa phương 100% kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho ...
Thế giới ấn tượng với tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Thế giới ấn tượng với tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Báo chí và một số tổ chức quốc tế trong tuần qua có nhiều bài viết bày tỏ ấn tượng với tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
Quảng Bình: Xe đầu kéo lao xuống vực bốc cháy dữ dội, tài xế thoát nạn trong gang tấc

Quảng Bình: Xe đầu kéo lao xuống vực bốc cháy dữ dội, tài xế thoát nạn trong gang tấc

(LĐTĐ) Thông tin từ Ủy ban nhân dân (UBND) xã Hóa Thanh, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cho biết, trên tuyến đường Quốc lộ 12A đoạn qua địa bàn vừa ...
Hà Nội tổ chức thi tuyển một số lãnh đạo cấp phòng và đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ

Hà Nội tổ chức thi tuyển một số lãnh đạo cấp phòng và đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ

Trong năm 2022, Thành phố tổ chức thí điểm và triển khai thi tuyển một số chức danh lãnh đạo cấp phòng và tương đương; thi tuyển chức danh lãnh ...

Tin khác

TP.HCM xây dựng quy định diện tích bình quân để đăng ký thường trú

TP.HCM xây dựng quy định diện tích bình quân để đăng ký thường trú

(LĐTĐ) Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đang xây dựng quy định diện tích bình quân để đăng ký thường trú vào chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ của tổ chức, cá nhân tại TP.HCM không thấp hơn 8 m2 sàn/người.
Lễ hội biển 2022: Festive Ocean Lagoon khuấy động “Quận Ocean”

Lễ hội biển 2022: Festive Ocean Lagoon khuấy động “Quận Ocean”

(LĐTĐ) Bắt đầu từ ngày 19/06, lễ hội biển đa sắc màu 2022 tại Vinhomes Ocean Park (Gia Lâm, Hà Nội) dự kiến kéo dài 8 tuần với vô vàn những hoạt động hấp dẫn, náo nhiệt dành riêng cho cư dân và khách mời đến với “Quận Ocean” trong hè này.
Lợi thế vượt trội của Bizhouse vận hành thông minh

Lợi thế vượt trội của Bizhouse vận hành thông minh

(LĐTĐ) Không chỉ mang đến hệ tiện ích đẳng cấp quốc tế quy mô bậc nhất miền Trung, “Thành phố bán đảo” MerryLand Quy Nhơn tiên phong ứng dụng công nghệ hiện đại trong vận hành nhằm thay đổi trải nghiệm của du khách và gia tăng lợi nhuận tối đa cho các chủ nhân kinh doanh.
Du lịch bừng tỉnh sau “ngủ đông”, cơ hội cho ngành khách sạn nghỉ dưỡng cao cấp

Du lịch bừng tỉnh sau “ngủ đông”, cơ hội cho ngành khách sạn nghỉ dưỡng cao cấp

(LĐTĐ) Dòng khách du lịch tăng trưởng nóng và các “đế chế” khách sạn toàn cầu không ngừng gia tăng vị thế tại Việt Nam củng cố niềm tin cho giới đầu tư vào thị trường bất động sản nghỉ dưỡng.
Khi người trẻ chọn nhà: Ở sang như khách sạn - Sống sướng như resort

Khi người trẻ chọn nhà: Ở sang như khách sạn - Sống sướng như resort

(LĐTĐ) Sống giữa căn hộ chuẩn “khách sạn 5 sao” giúp chủ nhân tận hưởng trọn vẹn cảm xúc của cuộc sống nghỉ dưỡng suốt 365 ngày. Đó cũng là “báu vật” để mọi người đầy tự hào và kiêu hãnh giới thiệu với bạn bè, người thân.
Lần đầu tiên tại Việt Nam: Tinh hoa võ cổ truyền kết hợp nhạc nước hiện đại hàng đầu thế giới

Lần đầu tiên tại Việt Nam: Tinh hoa võ cổ truyền kết hợp nhạc nước hiện đại hàng đầu thế giới

(LĐTĐ) Sự kết hợp giữa tinh hoa võ thuật cổ truyền Bình Định và sân khấu nhạc nước - ánh sáng hiện đại hàng đầu thế giới tại “thành phố bán đảo” MerryLand Quy Nhơn đã tạo nên những màn trình diễn độc bản, lần đầu tiên đến với du khách và công chúng cả nước.
Sinh lời tối đa với Bizhouse vận hành sớm

Sinh lời tối đa với Bizhouse vận hành sớm

(LĐTĐ) Là điểm đến hấp dẫn trên bản đồ đầu tư, Bizhouse Canal District càng chứng tỏ sức hút mạnh mẽ với chính sách vận hành sớm của Hưng Thịnh Retail, thành viên Tập đoàn Hưng Thịnh. Những công trình kỷ lục, những trải nghiệm độc đáo, những sự kiện và lễ hội đặc sắc… đã và đang diễn ra cho thấy tiềm năng hút khách dồi dào của Bizhouse.
Tập đoàn Hưng Thịnh: Từ “an cư lạc nghiệp” đến di sản trọn đời

Tập đoàn Hưng Thịnh: Từ “an cư lạc nghiệp” đến di sản trọn đời

(LĐTĐ) Bắt đầu với Bất động sản (BĐS) nhà ở, mở rộng địa hạt BĐS biển cao cấp với một dự án tạo dấu ấn đặc biệt tại Nam miền Trung với tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 hơn 2 tỷ đô, Tập đoàn Hưng Thịnh cho thấy những mục tiêu lớn trong giai đoạn phát triển mới. Đồng thời, Hưng Thịnh một lần nữa chứng tỏ hành trình kiến tạo bất động sản giá trị thật đang được nối dài với chuẩn mực cao hơn về nhu cầu và trải nghiệm chất lượng sống cho khách hàng.
“Phải lòng” Vinhomes Ocean Park ngay từ lần đầu “sống thử”

“Phải lòng” Vinhomes Ocean Park ngay từ lần đầu “sống thử”

(LĐTĐ) Sau khi thuê nhà để trải nghiệm cuộc sống “ở phố, sống biển” tại Vinhomes Ocean Park (Hà Nội) theo chương trình “Tổ ấm an vui”, nhiều gia đình và người trẻ độc thân đã “phải lòng” và quyết định mua nhà, định cư lâu dài tại “quận Ocean”.
Thành phố Hồ Chí Minh quyết xóa nhà “ổ chuột” để cải tạo bộ mặt đô thị

Thành phố Hồ Chí Minh quyết xóa nhà “ổ chuột” để cải tạo bộ mặt đô thị

Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2025, thành phố Hồ Chí Minh sẽ hoàn thành bồi thường, di dời 14.000 căn nhà trên và ven kênh rạch với tổng vốn dự kiến hơn 28.400 tỉ đồng.
Xem thêm
Phiên bản di động