Kỳ 3: Sao lại xé rào?

	Kỳ 2: Nỗi lòng…
	Đám cưới xưa, đám cưới nay

Chỉ đạo rõ ràng

Năm 1998, khi đó đất nước mới thực hiện công cuộc đổi mới, mở cửa được hơn một thập kỷ, nhưng Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị đã nêu rõ: “Từ nhiều năm qua, cuộc vận động xây dựng nếp sống văn minh - gia đình văn hóa đã được thực hiện trong cả nước. Nhiều tỉnh, thành phố đã có những việc làm thiết thực đẩy mạnh phong trào xây dựng gia đình văn hóa, thôn ấp văn hóa; bước đầu hình thành một số nghi thức mới trong việc cưới, việc tang, lễ hội, cải tạo phong tục tập quán lạc hậu, phát huy truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, hiếu thảo, thuỷ chung của dân tộc”.

Một số đám cưới theo đời sống mới cũng đang được áp dụng và người dân đánh giá rất cao. (Ảnh minh họa: Internet)

Đặc biệt, Chỉ thị nhấn mạnh: “Những năm gần đây, trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế sang cơ chế thị trường, chúng ta đã có phần buông lỏng chỉ đạo, quản lý trên một số lĩnh vực văn hóa - xã hội, xem nhẹ việc giáo dục nếp sống và lối sống, thiếu sự hướng dẫn kịp thời về phong tục, thiếu những quy định cụ thể của Nhà nước đối với việc cưới, việc tang, lễ hội nên đã để phát sinh nhiều hiện tượng không lành mạnh trong xã hội.

Nhiều gia đình, trong đó có cả những cán bộ có chức quyền, vì động cơ hiếu danh, vụ lợi, tổ chức đám cưới, đám tang linh đình, phô trương, có những trường hợp thực chất là "bán cỗ thu tiền"…Những hiện tượng trên trở thành những vấn đề xã hội nhức nhối, làm xói mòn các giá trị đạo đức truyền thống, lối sống cần kiệm, giản dị của dân tộc, phá hoại thuần phong, mỹ tục, ảnh hưởng xấu tới đời sống tinh thần vật chất của nhân dân, ngày càng bị những bộ phận tiên tiến trong nhân dân lên án, không đồng tình”.

Trước tình hình đó, Bộ Chính trị quyết định mở cuộc vận động sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn minh - gia đình văn hóa, trong đó có việc thiết lập nếp sống lành mạnh trong việc cưới, việc tang, lễ hội theo những định hướng: Bảo tồn có chọn lọc, cải tiến, đổi mới những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc; loại bỏ dần trong cuộc sống những hình thức lỗi thời, lạc hậu; nghiên cứu xây dựng và hình thành dần những hình thức vừa văn minh, vừa giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong việc cưới, việc tang, lễ hội. “Cấp uỷ Đảng và chính quyền các cấp phải thực sự quan tâm, có kế hoạch cụ thể chỉ đạo xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng của địa phương”- Chỉ thị nhấn mạnh.

Thực hiện nghiêm minh

Thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị, khi đó Đảng bộ Hà Nội và các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn Thành phố triển khai rất nghiêm túc. Ông Đức Hạp, nguyên cán bộ Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (phân viện khu vực I Hà Nội) nhớ lại: “Đầu năm 1998, sau khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị về văn minh trong cưới xin, đám hiếu… phân viện đã họp và triển khai rất nghiêm túc. Quan điểm của phân viện là cưới xin theo đời sống mới, không phô trương hình thức.

Để tiết kiệm chi phí cho cán bộ, giảng viên, công nhân viên chức, trường đứng ra tổ chức đám cưới cho các đôi uyên ương ngay tại hội trường, nên rất vui và tiết kiệm”. Người viết cũng từng được chứng kiến những đám cưới rất đầm ấm theo đời sống mới. Không chỉ riêng Phân viện Hà Nội, khi đó tất cả các cán bộ, đảng viên làm trong cơ quan của hệ thống chính trị - đoàn thể xã hội - chính quyền đóng trên địa bàn Thành phố đều thực hiện rất nghiêm.

Tuy nhiên, không hiểu vì lý do gì, việc triển khai Chỉ thị 27 cũng kéo dài được mấy năm, từ những năm 2004 đến nay chuyện cưới xin… đâu lại vào đấy; phô trương và tốn kém hơn. Là người thay mặt Bộ Chính trị ký Chỉ thị trên, nguyên: Ủy viên Thường vụ - Thường trực Bộ Chính trị (1997 - 2001) Phạm Thế Duyệt vì đang đi công tác, song trao đổi qua điện thoại với phóng viên cũng cho rằng: Việc ban hành chỉ thị mục đích để xây dựng đời sống văn hóa mới, con người mới; tránh những hủ tục rất phô trương, hình thức song lại lạc hậu.

Bình luận với PV về việc tại sao một thời gian qua hầu hết các địa phương đều “xé rào” trong việc thực hiện Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị thì đều nhận được chung ý kiến, lỗi bởi “thực thi” không nghiêm. Kinh tế thị trường, bên cạnh những mặt tích cực, còn có những mặt tiêu cực. Phú quý sinh lễ nghĩa, không mâm cao cỗ đầy có thể bị xếp vào dạng “hà tiện”. Mà một khi đã “bày” ra đồng nghĩa với việc phải thu tiền về, nếu không mời khách khứa đông gia chủ sẽ bị lỗ.

Còn trên góc độ văn hóa, ông Đặng Mai Hồng, chuyên gia nghệ thuật học cho rằng đó là lỗi hệ thống của chính mỗi chúng ta. Ở đâu cũng tổ chức đình đám, nhà nào cưới con cũng tổ chức linh đình, mình không thể làm khác được. “Trong việc này, vai trò của các cấp chính quyền, mỗi cán bộ, đảng viên đã quan trọng thì vai trò của truyền thông còn quan trọng hơn”- ông Hồng cho hay.

L.Hà - P.Bùi

Kỳ 4: Phải văn minh hóa cưới xin