Tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế: “Chìa khóa” giúp doanh nghiệp Việt cạnh tranh toàn cầu

Tại Hội thảo “Xuất khẩu Việt Nam trước yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng của thị trường châu Âu” (21/10), từ góc nhìn quốc tế, bà Vanessa Steinmetz - Giám đốc quốc gia Viện Friedrich Naumann Foundation (FNF) Việt Nam cho rằng, những thay đổi trong khung pháp lý châu Âu không chỉ là rào cản mà còn là cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam chuyển mình.

Các quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) nhằm làm cho chuỗi cung ứng trở nên minh bạch và đáng tin cậy hơn. Dù điều này có thể khiến nhiều doanh nghiệp cảm thấy phức tạp, thậm chí lo ngại, nhưng cốt lõi của nó là xây dựng niềm tin giữa nhà sản xuất, nhà cung cấp và người tiêu dùng.

“Những doanh nghiệp thể hiện được trách nhiệm xã hội, quản trị tốt và bảo vệ môi trường sẽ có lợi thế vượt trội khi tiếp cận các thị trường phát triển như châu Âu”, bà Vanessa Steinmetz nhấn mạnh.

Tại đây, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Trang - Trưởng nhóm nghiên cứu, Phòng WTO và Hội nhập (Ban Pháp chế, VCCI) nhấn mạnh rằng việc chủ động thích ứng với các quy định mới của EU chính là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hội thảo “Xuất khẩu Việt Nam trước yêu cầu thẩm định chuỗi cung ứng của thị trường châu Âu”

Theo bà Thu Trang khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu, cập nhật và nâng cao nhận thức về những quy định mới của EU, từ đó chuẩn bị sẵn sàng về nguồn lực, quy trình và hệ thống quản lý. Cùng với đó, việc tăng cường trao đổi, phối hợp với các đối tác châu Âu trong quá trình thực hiện thẩm định chuỗi cung ứng khi được yêu cầu là điều không thể thiếu, giúp xây dựng niềm tin và duy trì quan hệ hợp tác lâu dài.

Ở tầm vĩ mô, các hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý Nhà nước được khuyến nghị đẩy mạnh công tác thông tin, đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp. Cụ thể là tổ chức các hội thảo, khóa tập huấn, phát hành tài liệu hướng dẫn, đồng thời nhận diện và cảnh báo sớm các rủi ro liên quan đến quyền lao động và môi trường.

Bên cạnh đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác xác minh, chứng thực sự tuân thủ, đồng hành cùng họ trên con đường phát triển bền vững tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm. Với các ngành hàng chủ lực như dệt may, da giày chiếm trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu sang EU, việc chủ động nắm bắt và thích ứng với “luật chơi” mới không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để tồn tại và phát triển.

Khảo sát của VCCI cho thấy 59,3% doanh nghiệp và tổ chức có hoạt động xuất khẩu sang EU chưa từng nghe nói đến các quy định mới và 36,6% mới chỉ nghe qua nhưng chưa tìm hiểu cụ thể. Điều này sẽ khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế bị động khi các quy định bắt đầu có hiệu lực, đặc biệt là trong khâu kiểm tra, đánh giá chuỗi cung ứng. Việc thiếu thông tin, thiếu chuẩn bị không chỉ làm chậm tiến độ giao dịch mà còn có nguy cơ khiến doanh nghiệp đánh mất cơ hội hợp tác với các đối tác châu Âu.

Với vai trò là nhà cung ứng nguyên liệu, nhà sản xuất, doanh nghiệp logistics hay đơn vị vận chuyển thì Việt Nam cũng buộc phải tuân thủ các yêu cầu về minh bạch. (Ảnh minh hoạ: BT)

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng, chuỗi cung ứng toàn cầu đã trở thành “xương sống” của thương mại quốc tế. Song song với sự phát triển đó là những yêu cầu ngày càng khắt khe về trách nhiệm xã hội, môi trường và quản trị doanh nghiệp.

Các nền kinh tế lớn, đặc biệt là EU đang từng bước chuyển từ mục tiêu “hiệu quả kinh tế” sang “hiệu quả bền vững”. Trong vài năm gần đây, EU cùng một số quốc gia thành viên như Đức, Pháp, Hà Lan đã ban hành hoặc chuẩn bị thi hành hàng loạt quy định mới về giám sát, đánh giá và phòng ngừa rủi ro liên quan đến quyền con người và môi trường trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

“Việt Nam hiện là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở các ngành dệt may, da giày, điện tử, nông - thủy sản. EU vẫn luôn là thị trường xuất khẩu lớn và ổn định nhất của chúng ta. Tuy nhiên, với những quy định mới, các doanh nghiệp Việt Nam chắc chắn sẽ đối mặt với nhiều thách thức về minh bạch thông tin, tiêu chuẩn môi trường và quyền con người”, ông Tuấn cảnh báo.

Các quy định mới của EU về "thẩm định chuỗi cung ứng" chắc chắn sẽ tạo ra thách thức không nhỏ cho doanh nghiệp Việt Nam. Dù Việt Nam không phải là đối tượng trực tiếp của các quy định, nhưng với vai trò là nhà cung ứng nguyên liệu, nhà sản xuất, doanh nghiệp logistics hay đơn vị vận chuyển thì Việt Nam cũng buộc phải tuân thủ các yêu cầu về minh bạch, về trách nhiệm môi trường và quyền con người nếu muốn duy trì quan hệ hợp tác với các nhà nhập khẩu tại châu Âu.

Việc từ chối cung cấp thông tin, không đáp ứng được các tiêu chuẩn hoặc vi phạm những quy tắc trong quá trình hợp tác có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như bị từ chối đơn hàng, bị loại ra khỏi chuỗi cung ứng hoặc mất cơ hội mở rộng thị trường. Với tầm quan trọng như vậy, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, nâng cao nhận thức và chuẩn bị từ sớm là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam thích ứng và duy trì năng lực cạnh tranh khi các quy định mới này bắt đầu có hiệu lực.

Bảo Thoa