Tấm lòng son sắt của nữ sinh Hà Thành trong biệt giam nhà tù Hỏa Lò

(LĐTĐ) Tôi có dịp gặp gỡ bà Đỗ Hồng Phấn (sinh năm 1933, Hà Nội) - cô nữ sinh Hà Thành tiêu biểu của ngôi trường Chu Văn An ngày nào, trong một buổi sáng thu tháng Mười lịch sử. Năm nào cũng vậy, cứ đến khoảng thời gian này, trong lòng bà Phấn lại dâng lên những niềm xúc động sâu sắc. Bởi nó gợi nhớ cho bà những kỷ niệm về quãng đời học sinh, bà tham gia hoạt động kháng chiến và bị bắt nhốt tại nhà tù Hỏa Lò.
tam long son sat cua nu sinh ha thanh trong biet giam nha tu hoa lo Vẹn nguyên ký ức ngày trở về
tam long son sat cua nu sinh ha thanh trong biet giam nha tu hoa lo Tiếp nối truyền thống, vững bước tương lai
tam long son sat cua nu sinh ha thanh trong biet giam nha tu hoa lo Giao lưu với nhân chứng lịch sử "Viết tiếp khúc quân hành"

Đỗ Hồng Phấn - cô nữ sinh Hà Thành tiêu biểu của ngôi trường Chu Văn An ngày nào, từng tích cực tham gia vào phong trào kháng chiến của học sinh, sinh viên và bị thực dân Pháp bắt giam tại Nhà tù Hỏa Lò vào tháng 11 năm 1950.

Trong trí nhớ của bà Phấn khi ấy, thời kỳ thực dân Pháp tạm chiếm Hà Nội, phong trào học sinh kháng chiến phát triển mạnh. Tiêu biểu là cuộc bãi khóa diễn ra trong 12 ngày của hơn 4000 học sinh, sinh viên và lễ truy điệu anh Trần Văn Ơn, đã mở đầu cho cao trào học sinh kháng chiến những năm 1949 - 1950.

tam long son sat cua nu sinh ha thanh trong biet giam nha tu hoa lo
Bà Đỗ Hồng Phấn (ngoài cùng bên trái) chia sẻ về những ký ức khi tham gia các phong trào kháng chiến (Ảnh:K.T)

Khi đó, bà Đỗ Hồng Phấn còn ít tuổi nhưng đã hăng hái hoạt động tham gia vào các phong trào như: Đưa thư vận động bãi khóa, in truyền đơn, ném truyền đơn, và hoạt động tích cực trong Đoàn học sinh kháng chiến, cùng với đó bà còn phụ trách một tổ nữ sinh của Trường Chu Văn An.

Chính vì tích cực tham gia nhiều phong trào đấu tranh đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm nên tuy là học lớp 2B đệ nhị, chuyên khoa toán trường Chu Văn An (lớp 11 trung học phổ thông ngày nay) nhưng bà đã được Thành Đoàn tin tưởng phân công làm Bí thư Chi đoàn học sinh kháng chiến Trường nữ sinh Trưng Vương.

Tuy không trực tiếp hoạt động trong trường, nhưng bà đã cùng Ban chấp hành Chi đoàn sinh hoạt đều đặn, xây dựng và phát triển tổ chức, nghĩ ra nhiều hình thức hoạt động. Nhân sự kiện Chiến dịch biên giới giành thắng lợi vang dội, bà đã có sáng kiến vận động các bạn học, treo một lá cờ đỏ sao vàng to bằng vải trong khuôn viên trường Trưng Vương, kết hợp ném truyền đơn và đốt pháo ăn mừng.

Khi thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay, cả sân trường lúc bấy giờ đồng thanh lên hát bài Tiến Quân ca. Biết tin, thực dân Pháp ngay lập tức ra tay khủng bố, bắt hàng loạt nữ sinh tại trường. Bà Đỗ Hồng Phấn bị chúng bắt khi đang trao đổi thông tin và chuyển tài liệu tại nhà của một nữ sinh Trưng Vương ở phố Cửa Đông. Chúng đưa bà đến Sở Mật Thám để khám xét và hỏi cung.

“Tại Sở Mật thám, chúng trực tiếp khám cặp sách của tôi và phát hiện trong cặp tôi có một hộp ảnh chiến thắng biên giới, chúng bắt đầu tra tấn tôi. Sau đó, chúng dồn tôi xuống nhà giam”, bà Phấn nhớ lại.

tam long son sat cua nu sinh ha thanh trong biet giam nha tu hoa lo
Bà Phấn (thứ 3 từ phải sang) gặp gỡ các cựu học sinh Hà Nội từng tham gia kháng chiến (Ảnh: K.T)

Để bảo toàn khí tiết của mình và không muốn liên lụy đến bất cứ ai, khi bị giam vào xà lim, bà đã đập vỡ chiếc bát ăn cơm, viết lên tường xà lim bốn khẩu hiệu: Cách mạng vô sản thế giới thành công muôn năm! Kháng chiến thành công muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm! Rồi sau đó tự cắt mạch máu tay của mình.

Khi biết sự việc, lính Pháp đã đưa bà vào nhà thương Phủ Doãn (nay là Bệnh viện Việt - Đức) để chữa trị, sau khi sức khỏe hồi phục chúng chuyển bà vào giam tại trại nữ của Nhà tù Hỏa Lò. “Tôi nhớ, trại dài hun hút, ở giữa là lối đi, hai bên là hai dãy bệ xi măng đầy tù nhân. Mọi tù nhân phải nằm sát vào nhau mới đủ chỗ. Cuối dãy, chúng để một thùng đựng nước tiểu. Tất cả mọi người trong dãy xi măng đều đi tiểu ở đó nên rất hôi hám”, bà Phấn kể.

Tại đây, bà Hồng Phấn đã nhận được sự chăm sóc tận tình và giúp đỡ của những nữ tù chính trị vì họ biết cô nữ sinh mới vào còn khá non nớt. Nhận được sự chăm sóc của mọi người, bà Đỗ Hồng Phấn cảm thấy ấm áp, bớt lo sợ và yên tâm hơn. Đây là những cảm xúc mà bà nhớ mãi.

Sau đó, chúng lại chuyển bà sang buồng biệt giam trước dàn nho. “Trong buồng, chúng tra tấn tù nhân bằng cách thắp đèn cả ngày cả đêm. Thứ ánh sáng này khiến đầu tôi ong ong khốn khổ, hai mắt thì nhức nhối mà không thể ngủ được. Tôi phải đậy cả mớ quần áo lên mắt, mãi mới tạm quen”.

Mặc dù bị giam, bà vẫn tìm cách để liên lạc và nghe ngóng tin tức từ bên ngoài thông qua mỗi lần người mẹ ruột của mình đến thăm. Sau hơn 2 tháng bị giam tại Nhà tù Hỏa Lò, thực dân Pháp đã trả tự do cho bà vào ngày 21/1/1951, do bà chưa đủ 18 tuổi. Ngay sau khi được thả, bà đã tìm cách liên lạc và quay trở lại tổ chức Đoàn và được gọi ra vùng tự do kháng chiến. Sau ngày giải phóng Thủ đô 10/10/1954, bà trở về với phong trào và trường học Hà Nội.

Cho đến tận ngày hôm nay, mấy chục năm đã qua đi, nữ sinh năm ấy đã 86 tuổi thế nhưng dáng vẻ cương nghị, kiên quyết vẫn còn nguyên vẹn. Người phụ nữ ấy vẫn luôn tự hào bởi cả đời bà đã sống, đã cống hiến tận lực cho tổ quốc. Bà hi vọng rằng giới trẻ ngày nay sẽ luôn sống hết mình để phát triển đất nước ngày càng phát triển, hội nhập trong tương lai.

Kim Tiến

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Phát hiện ca mắc Covid-19, Bệnh viện Phổi Hà Nội dừng tiếp bệnh nhân

Phát hiện ca mắc Covid-19, Bệnh viện Phổi Hà Nội dừng tiếp bệnh nhân

(LĐTĐ) Tối 25/7, bác sĩ Phạm Hữu Thường, Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội cho biết, Bệnh viện dừng tiếp nhận bệnh nhân sau khi phát hiện 14 trường hợp ...
Phố cổ Hà Nội vắng lặng trong ngày thứ 2 giãn cách xã hội

Phố cổ Hà Nội vắng lặng trong ngày thứ 2 giãn cách xã hội

(LĐTĐ) Có lẽ, không ai có thể hình dung một tối Chủ nhật vắng lặng đến thế ở phố cổ Hà Nội - trung tâm mua bán sầm uất nhất Thủ ...
Quyết liệt, sáng tạo trong công tác phòng, chống dịch tại các chợ dân sinh

Quyết liệt, sáng tạo trong công tác phòng, chống dịch tại các chợ dân sinh

(LĐTĐ) Thực hiện Chỉ thị 17 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, các chợ dân sinh trên địa bàn Thủ đô đã áp dụng nhiều cách làm hay, ...
Lãnh đạo thành phố Hà Nội thị sát chốt kiểm soát cửa ngõ Thủ đô

Lãnh đạo thành phố Hà Nội thị sát chốt kiểm soát cửa ngõ Thủ đô

(LĐTĐ) Chiều 25/7, đồng chí Đinh Tiến Dũng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội và đồng chí Chu Ngọc Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó ...
Thành phố Hồ Chí Minh: Từ ngày mai người dân không ra đường sau 18h

Thành phố Hồ Chí Minh: Từ ngày mai người dân không ra đường sau 18h

(LĐTĐ) Bắt đầu từ tối 26/7, người dân ở thành phố Hồ Chí Minh không ra đường sau 18h. Tất cả các hoạt động tạm dừng, trừ cấp cứu và theo ...
Chuyên gia dịch tễ: Nên làm thêm xét nghiệm kháng thể

Chuyên gia dịch tễ: Nên làm thêm xét nghiệm kháng thể

(LĐTĐ) Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Việt Nam nên làm thêm xét nghiệm kháng thể bên cạnh xét nghiệm Covid-19, vì nếu người bình thường không tiêm vắc xin nhưng ...
Phó Chủ tịch thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền kiểm tra, động viên bà con tiểu thương tại huyện Thanh Oai và Chương Mỹ

Phó Chủ tịch thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền kiểm tra, động viên bà con tiểu thương tại huyện Thanh Oai và Chương Mỹ

(LĐTĐ) Chiều 25/7, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền đã đi kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19 và cung ứng ...

Tin khác

Phố cổ Hà Nội vắng lặng trong ngày thứ 2 giãn cách xã hội

Phố cổ Hà Nội vắng lặng trong ngày thứ 2 giãn cách xã hội

(LĐTĐ) Có lẽ, không ai có thể hình dung một tối Chủ nhật vắng lặng đến thế ở phố cổ Hà Nội - trung tâm mua bán sầm uất nhất Thủ đô. Ngày thứ 2 Thành phố thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch, ý thức của người dân khu vực 36 phố phường cho thấy quyết tâm đẩy lùi dịch Covid-19 của nhân dân Thủ đô.
Sức mạnh từ sự đồng lòng trong chống dịch Covid-19

Sức mạnh từ sự đồng lòng trong chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ “Chống dịch như chống giặc”, cùng với hệ thống chính trị, người dân ở các thôn, tổ dân phố, khu dân cư trên địa bàn Hà Nội cũng đã tích cực tham gia giám sát, trở thành cánh tay nối dài của chính quyền, ngành y tế, giúp người dân yên tâm, tin tưởng và thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch trên địa bàn…
Ngắm chuồn chuồn tre rực rỡ sắc màu ở Thạch Xá

Ngắm chuồn chuồn tre rực rỡ sắc màu ở Thạch Xá

(LĐTĐ) “Chuồn chuồn có cánh thì bay/ Có thằng cu Tí thò tay bắt chuồn”, câu đồng dao truyền miệng ấy cứ mãi hiện lên trong suy tưởng của tôi mỗi dịp ghé về thăm quê. Mảnh đất nghèo nhưng bù lại có dòng sông Đáy uốn quanh cùng những rặng tre xanh ngát phủ hai bên bờ. Tôi còn nhớ những trưa hè tung tăng, trốn giấc ngủ trưa để cùng đám bạn lang thang bên đầm sen đầy nước bắt chuồn chuồn, tát cá. Rồi những khi học bơi, thằng nọ đè thằng kia ra cho chuồn chuồn cắn rốn…để bì bõm biết bơi, biết lội. Mọi thứ của tuổi thơ như ùa về, hiện rõ khi tôi ghé xã Thạch Xá (huyện Thạch Thất) vùng đất yên bình nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội gần 30km. Nơi đây được nhiều du khách biết tới với danh thắng chùa Tây Phương và với nghề làm chuồn chuồn tre.
Có một Hà Nội như thế!

Có một Hà Nội như thế!

(LĐTĐ) Những ngày này, lòng người sao thật dễ xúc động. Những thông tin về các ca nhiễm mới, về những điểm phong tỏa, cách ly và nhiều biện pháp phòng, chống dịch khác... cứ dồn dập như từng đợt sóng khiến chẳng riêng tôi mà còn có rất nhiều người cũng có cùng tâm trạng đan xen hồi hộp và lo lắng.
Chú trọng công tác phát triển đảng viên trong đoàn viên, thanh niên Thủ đô

Chú trọng công tác phát triển đảng viên trong đoàn viên, thanh niên Thủ đô

(LĐTĐ) Nhận thức rõ vị trí, vai trò là đội dự bị tin cậy của Đảng, những năm qua, các cấp bộ Đoàn thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm đến công tác phát triển đảng viên, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ về công tác xây dựng Đảng trong tình hình mới.
Vẻ đẹp đá ong xứ Đoài

Vẻ đẹp đá ong xứ Đoài

Xứ Đoài là một vùng văn hóa cổ với hàng loạt đình và chùa cổ, có giá trị về kiến trúc và điêu khắc. Có đi mới biết, nơi xứ Đoài ngoài nếp làng bền bỉ tồn tại qua nhiều thế kỷ, lối ứng xử mộc mạc, gần gũi của những người dân chân chất, nơi đây còn có nét độc đáo làm nên điểm nhấn đặc trưng, đó là những khối đá ong xù xì tựa như ngọc quý ẩn sâu trong lớp lang rêu phong của thời gian.
Phường Trung Phụng tặng xe thu gom rác cho công nhân môi trường

Phường Trung Phụng tặng xe thu gom rác cho công nhân môi trường

(LĐTĐ) Ngày 15/7, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân phường Trung Phụng, quận Đống Đa tổ chức lễ trao tặng xe gom rác cho Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội -Chi nhánh Đống Đa.
Vàng son một thuở kim hoàn

Vàng son một thuở kim hoàn

(LĐTĐ) 36 phố phường tạo nên một nét rất riêng của Hà Nội. Các con phố gắn với một ngành nghề thủ công truyền thống, những câu chuyện về các thương hiệu “một thời vang bóng” vẫn luôn có sự hấp dẫn, như một dấu ấn đậm nét của lịch sử Hà Nội xưa.
Về Giếng Cốc, trải nghiệm vị chè cổ thụ

Về Giếng Cốc, trải nghiệm vị chè cổ thụ

(LĐTĐ) Lâu nay, người dân thôn Giếng Cốc (xã Hạ Bằng, huyện Thạch Thất, Hà Nội) vẫn có niềm tự hào riêng khi đây là vùng đất hiếm hoi “bảo tồn” được hàng chục gốc chè cổ với tuổi đời hơn trăm năm. Những cây chè này được người dân chăm sóc, lưu giữ, coi như bảo bối truyền đời của gia đình.
Sông hỏi người… bao giờ xanh trở lại?!

Sông hỏi người… bao giờ xanh trở lại?!

(LĐTĐ) Có một thời, đoạn sông Tô Lịch hơn 10km chảy qua xã Liên Ninh, huyện Thanh Trì đã "bật khóc" bởi nó bị tàn phá, bị hắt hủi. Cũng có lúc con sông đứng lặng như dòng sông chết, nước không thể chảy, bèo không thể trôi, sông bị cắt khúc đau đớn, oằn mình trong sự vô tình của con người. Đó là câu chuyện của ngày trước. Con sông nay đã “đảo chiều”, lấy lại hơi thở trong lành, mang lại nguồn nước sạch cho cả vùng quê.
Xem thêm
Phiên bản di động