Phát huy giá trị di sản trong phát triển kinh tế - xã hội

(LĐTĐ) Trước đây, nhiều người luôn nhận định, kinh phí để bảo tồn, trùng tu, gìn giữ di sản là con số không nhỏ, tức là di sản chỉ… tiêu tiền. Thế nhưng, giờ đây khái niệm ấy đã dần thay đổi, bởi di sản chính là một “mỏ vàng” nếu như biết khai thác đúng và trúng. Phóng viên Báo Lao động Thủ đô đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ (TS) Lê Thị Việt Hà, giảng viên bộ môn Văn hóa doanh nghiệp, Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) xoay quanh vấn đề này.
Tạo sức hấp dẫn cho tài nguyên di sản Hà Nội có thêm 5 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

PV: Bà nhìn nhận như thế nào về di sản văn hóa trong sự phát triển của kinh tế - xã hội?

TS Lê Thị Việt Hà: Di sản văn hóa bao gồm các thành tố mang tính phi vật thể như phong tục, nghi lễ, lễ hội, tri thức địa phương, niềm tin, hệ giá trị, nghệ thuật,... và các thành tố mang tính vật thể như đình, đền, miếu, nhà ở… Di sản văn hóa thường được nhấn mạnh ở khía cạnh giá trị là tài sản văn hóa, thể hiện bản sắc và sự kế tục. Trước đây, di sản văn hóa được xem là sản phẩm của quá khứ, phản ánh và thể hiện các giá trị, niềm tin, tri thức,... mang tính truyền thống, thuộc về quá khứ.

Phát huy giá trị di sản trong phát triển kinh tế - xã hội
TS. Lê Thị Việt Hà.

Với cách hiểu như vậy vô hình chung đã bỏ qua nhiều chiều cạnh kinh tế - xã hội mang tính đương đại của di sản văn hóa. Hiện nay di sản văn hóa được hiểu không chỉ là vật thể của quá khứ cần được bảo tồn, mà là nguồn lực vô giá (bao gồm cả vật thể và phi vật thể) có vai trò trong việc đáp ứng các nhu cầu phát triển cụ thể ở các khía cạnh khác nhau, của các quốc gia và tộc người cụ thể. Sự thay đổi trong nhận thức này được chính UNESCO thúc đẩy từ những năm 80 và nỗ lực này đã được ghi nhận. Biểu hiện rõ nhất của sự ghi nhận này là trong Chương trình nghị sự 2030 về phát triển bền vững của Liên hợp quốc, văn hóa được coi là trụ cột thứ tư của phát triển bền vững. Vai trò của di sản văn hóa không chỉ đóng góp vào sự phát triển kinh tế, mà còn đem lại công bằng xã hội và mô hình phát triển đậm tính bản sắc.

PV: Giá trị kinh tế của di sản được thể hiện thế nào, thưa bà?

TS Lê Thị Việt Hà: Giá trị kinh tế của di sản không được thể hiện một cách thông thường trên thị trường, thương trường mà nó thể hiện gián tiếp thông qua các giá trị khác. Di sản văn hóa có tính biểu tượng, biểu tượng đó phải lồng ghép vào các loại hàng hóa khác để tạo ra lợi nhuận. Ví dụ cụ thể nhất là các di sản văn hóa gắn với tôn giáo như đình, đền, chùa, nhà thờ... khi trở thành di tích lịch sử được xếp hạng, có giá trị tâm linh thì sẽ thu hút được đông đảo du khách thập phương, từ đó mang lại giá trị kinh tế cho địa phương sở hữu di sản đó.

Tương tự, các hoạt động lễ hội mang tính chất cộng đồng như lễ hội đền Hùng, lễ hội bà chúa Kho, lễ hội chùa Hương,… là những lễ hội lớn và đem lại lợi ích không nhỏ cho địa phương. Bản thân ngôi đền hay lễ hội không phải là tài sản được định giá, định lượng, nhưng những hoạt động xung quanh nó như bán vé tham quan du lịch, các dịch vụ hàng hóa đi kèm với lễ hội… đã sản sinh ra kinh tế.

PV: Có thể thấy rằng di sản không phải chỉ tiêu tiền, mà di sản còn kiếm nhiều tiền nếu biết cách khai thác. Tuy nhiên, rõ ràng việc phát huy giá trị kinh tế của di sản vẫn gặp nhiều bất cập?

TS Lê Thị Việt Hà: Việc phát triển kinh tế di sản là một việc làm cần thiết để mang lại giá trị kinh tế cho địa phương sở hữu di sản. Tuy nhiên nhiều địa phương buông lỏng quản lý dẫn đến việc khai thác di sản một cách quá đà, ảnh hưởng đến thuần phong mĩ tục của dân tộc. Các địa phương đó đã quan tâm đến việc phát triển mà không chú ý đến việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của di sản. Đó là những hình ảnh không đẹp như tệ nạn chèo kéo khách ở các điểm tham quan di tích, tổ chức các xới bạc ăn tiền, bán hàng giả, hàng kém chất lượng ở khu vực tham quan, tiền công đức bị trục lợi. Ví như, tiền công đức bị biển thủ bởi ban quản lý đền Ông Hoàng Mười ở Nghệ An vừa qua làm dư luận hết sức bất bình. Hay lễ hội bị thương mại hóa, là phương tiện bị trục lợi… Tất cả những điều đó là bước cản cho việc phát triển kinh tế di sản.

PV: Theo bà, đâu là giải pháp cho vấn đề này?

TS Lê Thị Việt Hà: Đây là một câu hỏi khó, cần sự vào cuộc của các ban ngành liên quan. Tuy nhiên, dưới góc độ một nhà nghiên cứu, tôi cho rằng để phát triển kinh tế di sản, cần phải hiểu các nguyên tắc kinh tế của di sản, hiểu về di sản, hiểu về cộng đồng sở hữu di sản đó để có kế hoạch bảo tồn, tôn tạo và từ đó mới có thể phát huy di sản phục vụ lại chính cộng đồng, địa phương đó. Kinh tế di sản luôn có hai mục tiêu kép là phát triển kinh tế và bảo tồn giá trị văn hóa. Nếu bỏ đi một trong hai mục tiêu này thì đều ảnh hưởng không tốt đến di sản và sự tồn tại của nó.

Bên cạnh đó, việc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên liên quan trong phát triển kinh tế di sản là một vấn đề quan trọng và vô cùng phức tạp. Vì khi kinh tế di sản càng phát triển thì lợi ích kinh tế càng gia tăng và kèm theo đó là những xung đột lợi ích. Điều này nhận thấy rõ nhất ở các di sản văn hóa sau vinh danh, xếp hạng.

Để phát triển kinh tế di sản cần quan tâm đến cộng đồng sở hữu di sản cùng các bên liên quan để đảm bảo hài hòa lợi ích, cũng như có chiến lược, mục tiêu bài bản, có sự đóng góp, tham vấn từ các chuyên gia đến từ các lĩnh vực chuyên ngành kinh tế và văn hóa để từ đó thúc đẩy kinh tế địa phương.

PV: Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi!

Phương Bùi (thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Ông Võ Khắc Thái được bầu giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh

Ông Võ Khắc Thái được bầu giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh

(LĐTĐ) Sáng 18/6, Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành (phiên đột xuất), nhiệm kỳ 2023-2028. Hội nghị nhằm kiện toàn Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Chủ tịch LĐLĐ TP HCM khóa XII, nhiệm kỳ 2022-2023.
Chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

Chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

(LĐTĐ) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, hơn 1 tuần nữa, kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2024 sẽ diễn ra trên cả nước, với hơn 1 triệu thí sinh đăng ký dự thi. Việc chuẩn bị tổ chức kỳ thi có quy mô lớn nhất trong năm đòi hỏi phải làm nhiều việc.
Đa số đại biểu đồng tình việc tiếp tục duy trì 2% kinh phí công đoàn

Đa số đại biểu đồng tình việc tiếp tục duy trì 2% kinh phí công đoàn

(LĐTĐ) Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 7, ngày 18/6, sau khi các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Công đoàn (sửa đổi), Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Đình Khang đã phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.
Cách tính lương hưu khi cải cách tiền lương

Cách tính lương hưu khi cải cách tiền lương

Khi Nhà nước áp dụng chế độ tiền lương mới, Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội ban hành quy định về căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, cách tính mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc…
Hơn 500 cán bộ công nhân EVNNPC hỗ trợ thi công Dự án 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch - Phố Nối

Hơn 500 cán bộ công nhân EVNNPC hỗ trợ thi công Dự án 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch - Phố Nối

(LĐTĐ) Trước yêu cầu cấp bách để hoàn thành Dự án 500kV mạch 3 từ Quảng Trạch - Phố Nối theo yêu cầu của Chính phủ và Tập đoàn Điện lực Việt Nam, 38 Đội xung kích với quân số hơn 500 cán bộ, công nhân viên (CBCNV) của Tổng công ty Điện lực miền Bắc đã lên đường từ ngày 30/5/2024 tham gia hỗ trợ thi công trên công trường 500kV mạch 3.
Tư duy mới, đột phá mới

Tư duy mới, đột phá mới

(LĐTĐ) Điều không thể phủ nhận, nếu ai đi xa đất nước hoặc Thủ đô Hà Nội, giờ có dịp quay về đều không khỏi ngỡ ngàng vì sự “thay da đổi thịt ”, tất cả đều có chung nhận định: Thay đổi khó tin. Nhưng bên cạnh niềm vui thì vẫn còn đó những trăn trở.
Tấm gương cán bộ quản lý mẫu mực

Tấm gương cán bộ quản lý mẫu mực

(LĐTĐ) Cô giáo Nguyễn Thị Thúy Hằng là tấm gương về cán bộ quản lý có trách nhiệm. Cô là Hiệu trưởng Trường THCS Tân Dân, huyện Phú Xuyên, Hà Nội, từ năm 2020 đến nay.

Tin khác

Chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

Chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024

(LĐTĐ) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, hơn 1 tuần nữa, kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2024 sẽ diễn ra trên cả nước, với hơn 1 triệu thí sinh đăng ký dự thi. Việc chuẩn bị tổ chức kỳ thi có quy mô lớn nhất trong năm đòi hỏi phải làm nhiều việc.
Xây dựng nếp sống văn hóa từ cộng đồng

Xây dựng nếp sống văn hóa từ cộng đồng

(LĐTĐ) Việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của thôn, tổ dân phố trên địa bàn Thành phố trong thời gian qua đã đem lại những kết quả thiết thực đối với công tác quản lý xã hội, góp phần xây dựng nếp sống văn hóa tại cộng đồng dân cư.
Quận Bắc Từ Liêm: Lan tỏa nếp sống văn hóa, văn minh

Quận Bắc Từ Liêm: Lan tỏa nếp sống văn hóa, văn minh

(LĐTĐ) Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) và 15 năm thực hiện Kết luận số 62-KL/TW của Bộ Chính trị (khóa X), việc thực hiện nếp sống văn minh tại quận Bắc Từ Liêm đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhận được sự tham gia đồng tình của đông đảo cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Hội đồng nhân dân Thành phố tiếp xúc cử tri chuyên đề đào tạo nghề, giải quyết việc làm

Hội đồng nhân dân Thành phố tiếp xúc cử tri chuyên đề đào tạo nghề, giải quyết việc làm

(LĐTĐ) Ngày 19/6, Thường trực Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội sẽ tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri chuyên đề về công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm trên địa bàn Thành phố.
Sắp diễn ra Ngày hội việc làm và tư vấn hướng nghiệp tại quận Long Biên

Sắp diễn ra Ngày hội việc làm và tư vấn hướng nghiệp tại quận Long Biên

(LĐTĐ) Ngày hội việc làm và tư vấn hướng nghiệp quận Long Biên, Hà Nội năm 2024 với sự tham gia của các doanh nghiệp, đơn vị tuyển dụng, tuyển sinh sẽ diễn ra vào ngày 22/6/2024.
Hà Nội đã luôn quan tâm tới công tác báo chí

Hà Nội đã luôn quan tâm tới công tác báo chí

(LĐTĐ) Ngày 17/6, Đoàn lãnh đạo thành phố Hà Nội do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến làm Trưởng đoàn, đã đến thăm, chúc mừng Ban Tuyên giáo Trung ương nhân kỷ niệm 99 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2024). Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương tiếp đoàn.
Lá cờ đầu trong sự nghiệp phát triển toàn diện giáo dục và đào tạo của Thủ đô

Lá cờ đầu trong sự nghiệp phát triển toàn diện giáo dục và đào tạo của Thủ đô

(LĐTĐ) Ba Đình là quận gắn với những sự kiện chính trị trọng đại, là trung tâm về hành chính, chính trị, giáo dục, y tế…, có vị trí quan trọng của đất nước cũng như Thủ đô Hà Nội. Những năm qua, với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngành Giáo dục quận Ba Đình luôn được xếp ở vị trí tốp đầu tiêu biểu trong 30 quận, huyện, thị xã của Thành phố.
Sơn Tây: Tổ chức hàng loạt sự kiện chào mừng 100 năm thành lập

Sơn Tây: Tổ chức hàng loạt sự kiện chào mừng 100 năm thành lập

(LĐTĐ) Thường trực Thành ủy Hà Nội đồng ý về việc tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm Thành lập thị xã Sơn Tây, 70 năm Ngày Giải phóng thị xã và 555 năm danh xưng "Sơn Tây". Đáng chú ý, theo kế hoạch, dịp này, thị xã Sơn Tây sẽ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì.
Tăng cường công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông

Tăng cường công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông

(LĐTĐ) Trong 6 tháng đầu năm 2024, Thanh tra Sở Giao thông Vận tải (GTVT) Hà Nội đã bám sát chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc Sở GTVT Hà Nội, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc chủ động xây dựng các chương trình, kế hoạch công tác nhằm triển khai thực hiện toàn diện các nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn được giao.
Hà Nội còn 206 dự án vẫn đang vướng mắc do sai phạm về quy hoạch

Hà Nội còn 206 dự án vẫn đang vướng mắc do sai phạm về quy hoạch

(LĐTĐ) Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, hiện toàn Thành phố còn 206 dự án còn vướng mắc do sai phạm về quy hoạch, tự ý chuyển đổi công năng, nghĩa vụ tài chính… Thành phố đã có chỉ đạo, sẽ thực hiện song song việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân cùng với xử lý vi phạm của chủ đầu tư.
Xem thêm
Phiên bản di động