Báu vật khảo cổ học Việt Nam:

Mộ thuyền Châu Can và văn hóa Đông Sơn

Mộ thuyền Châu Can được phát hiện và khai quật vào tháng 9/1974 tại huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu của các nhà khảo cổ học cho thấy, chủ nhân của ngôi mộ này là cư dân văn hóa Đông Sơn, niên đại cách đây khoảng 2.300 năm. Câu chuyện về mộ thuyền Châu Can hé mở những bí mật về hình thức mai táng cổ xưa của người Đông Sơn, mang tâm thức Việt rất rõ.
tin nhap 20180518083824 Đục thông vòm cầu Long Biên: Phục hồi nguyên trạng nét xưa
tin nhap 20180518083824 Xem chia cá ăn Tết ở xứ Mường

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Cường, Tổng thư ký Hội khảo cổ học Việt Nam tại cuộc Tọa đàm "Các hình thức táng ở Việt Nam – Phần 2” diễn ra vừa qua, khu mộ Châu Can được khai quật từ năm 1974. Đây là lần đầu tiên chúng ta phát hiện một loại hình mộ táng với những quan tài bằng thân cây khoét rỗng loại nhỏ, trong đó có những di vật bằng đồng thau thuộc nền văn hóa Đông Sơn, đặc biệt phát hiện hai bộ xương cách đây hơn 2.000 năm ở tình trạng gần như vẫn còn nguyên vẹn.

Mộ thuyền chứa bộ xương của người đàn ông cao khoảng 1,65m, thể chất khỏe mạnh. Quan tài được chế tác từ thân cây gỗ bổ đôi, một nửa làm tấm thiên và một nửa làm tấm địa, bộ phận liên kết giữa tấm thiên và tấm địa là đinh chốt, mộng khớp, ở bốn góc quan tài có bốn tay khiêng, bên trong chôn theo nhiều hiện vật điển hình của văn hóa Đông Sơn như đồ gốm, đồ gỗ, tre và kim loại.

tin nhap 20180518083824
Chủ nhân của Mộ thuyền Châu Can này là một cư dân văn hóa Đông Sơn (ảnh: Bảo Thoa)

PGS.TS Nguyễn Lân Cường cũng cho biết, cách ngày nay khoảng 2.500 năm, ở Việt Nam có hai táng thức đặc trưng nhất là mộ thân cây khoét rỗng hình thuyền của cư dân văn hóa Đông Sơn và mộ chum trong văn hóa Sa Huỳnh. Ở Việt Nam hiện nay đã phát hiện gần 30 di tích có quan tài hình thuyền thuộc văn hóa Đông Sơn, nổi tiếng nhất là khu mộ Việt Khê (Hải Phòng) và Châu Can (Hà Tây). Ở thời Đông Sơn, hình thức hung táng cũng được một số tộc người sử dụng khá nhiều, tuy nhiên chỉ những người có điều kiện mới có thể được chôn cất theo hình thức đó.

Thời kỳ đó, những người cổ họ thường sinh sống ở các cửa hang, khi có người chết họ sẽ trói lại trong tư thế ngồi hoặc nằm co bó gối, xác chết sẽ được đưa vào phía sâu trong hang để họ vẫn có thể được gần người thân. Sau vài năm, thịt da tiêu hết, người thân sẽ thu lấy xương cốt cho vào trong trống đồng để chôn cất. Các nhà khảo cổ học đã đào tìm được những chiếc trống đồng bên trong có chứa sọ người hay các bộ phận xương cốt khác.

Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử quốc gia (số 1 Tràng Tiền, Hà Nội) đang trưng bày “Báu vật khảo cổ học Việt Nam” giới thiệu gần 300 hiện vật tiêu biểu từ thời Tiền sử đến thời Lê Trung Hưng (thế kỷ 17 – 18). Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, khảo cổ học Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, từ những phát hiện nhỏ lẻ của các học giả phương Tây về các nền văn hóa sơ kỳ đá mới như Hòa Bình, Bắc Sơn… và bước đầu nghiên cứu các nền văn hóa thời kim khí như Đông Sơn, Sa Huỳnh, Óc Eo.. Sau năm 1954, các nhà khảo cổ học Việt Nam tiếp tục phát hiện và nghiên cứu nhiều nền văn hóa thuộc các giai đoạn khác nhau, lấp được những “khoảng trống” trong tiến trình lịch sử Việt Nam, đóng góp nguồn tư liệu quan trọng làm sáng tỏ cội nguồn và bản sắc văn hóa Việt Nam. Trưng bày “Báu vật khảo cổ học Việt Nam” đã tổ chức thành công tại Đức (từ 2016 - 2/2018), thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng Đức, giúp người dân Đức và châu Âu hiểu biết hơn về đất nước, lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam thông qua các tài liệu, hiện vật.

Ở thời Hậu Lê, loại hình mộ táng khá phổ biến. Mộ hợp chất có đặc điểm là quách hợp chất ở bên ngoài, loại hợp chất được làm từ vôi, cát, mật, vỏ nhuyễn thể, nước cây niệt dó trộn lẫn thành chất hồ liên kết với nhau, khiến nước ở bên ngoài không thấm vào mộ được. Mộ tìm thấy ở cánh đồng đào Nhật Tân là một ví dụ điển hình cho hình thức mộ táng. Đây là ngôi mộ có niên đại vào cuối thời Lê đầu thời Nguyễn – thuộc nửa cuối thế kỷ 18. Thi hài tìm thấy trong mộ là một người đàn ông khoảng 62 tuổi, cao 1,62m. Khi mới khai quật, thi hài còn được bảo quản tốt, các khớp mềm, tóc dài, áo dài nhiều lớp nút cài ngang sườn, mũi nhọn vểnh lên, mặc 23 chiếc áo và 2 cái quần...Tất cả mọi thứ trong mộ hầu như còn giữ được sự nguyên vẹn.

Các hình thức táng của cư dân thời cổ không chỉ cung cấp một số lượng phong phú các di vật được người xưa chôn cất theo, điều quan trọng hơn nữa là qua các hình thức mai táng và các đồ vật tùy táng, chúng ta có thể nghiên cứu được trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán, nguồn gốc tộc người... của cư dân thời cổ.

“Táng là biện pháp xử lý thi hài người sau khi chết. Mỗi một nền văn hóa, mỗi dân tộc trên thế giới đều có những phương thức táng khác nhau, thể hiện nét đặc trưng văn hóa cũng như đặc điểm riêng biệt của mỗi vùng đất, dân tộc và con người. Thông qua hình thức mai táng và các đồ vật tuỳ táng, chúng ta có thể nghiên cứu được trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán, nguồn gốc tộc người, đặc trưng văn hoá... của cư dân thời cổ”, PGS. TS Nguyễn Lân Cường cho biết.

TS. Nguyễn Anh Thư, Giảng viên Khoa Di sản văn hóa, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết, đặc trưng đồ tùy táng trong mộ thuyền Châu Can là một số loại hình mộ nồi, mộ vò gốm, mộ thạp đồng, mộ trống đồng trong văn hóa Đông Sơn. Đồ tùy táng chôn trong mộ bao gồm đồ gốm, đồ gỗ, tre và kim loại. Có thể nói, số lượng đồ tùy táng trong khu mộ Châu Can không nhiều về số lượng nhưng lại rất hiếm về loại hình.

Đáng chú ý nhất là những dụng cụ lao động bằng tre, gỗ như “dụng cụ xới đất” và những chiếc rìu xéo lắp vào chiếc cán gỗ độc đáo, trong đó một đầu cán rìu được đẽo gọt theo dáng dấp của hình đầu chim trên trống đồng, chiếc lao với cán tre còn nguyên dạng, cột tre còn giữ được màu vàng rơm, chiếc cán dáo làm bằng một đoạn ngọn tre và một chiếc muôi làm bằng một phần ống nứa. Mộ thuyền Châu Can được giới khoa học đánh giá là một minh chứng điển hình cho táng thức và táng tục của cư dân Đông Sơn cách ngày nay khoảng 2.300 năm.

Bảo Thoa

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Xét xử vụ FLC: Nhiều bị cáo khai được nhờ đứng tên công ty

Xét xử vụ FLC: Nhiều bị cáo khai được nhờ đứng tên công ty

(LĐTĐ) Chiều muộn 22/7, Toà án nhân dân thành phố Hà Nội tiến hành thẩm vấn các bị cáo trong vụ thao túng thị trường chứng khoán xảy ra tại Tập đoàn FLC. Nhiều bị cáo khai, được nhóm lãnh đạo thân cận ông Quyết tới "nhờ" đứng tên các công ty hoặc cho mượn chứng minh nhân dân để mở tài khoản chứng khoán.
Vẻ đẹp cổ kính của chùa Địa Tạng Phi Lai

Vẻ đẹp cổ kính của chùa Địa Tạng Phi Lai

(LĐTĐ) Đến chùa Địa Tạng Phi Lai sau cơn mưa mới cảm nhận được hết vẻ đẹp như "tiên cảnh" của ngôi chùa. Tọa lạc tại xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, chùa Địa Tạng Phi Lai thu hút hàng nghìn du khách thập phương bởi vẻ đẹp cổ kính, thanh tịnh.
Tình cảm của cán bộ, đoàn viên Công đoàn Thủ đô với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

Tình cảm của cán bộ, đoàn viên Công đoàn Thủ đô với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

(LĐTĐ) Trước thông tin Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từ trần, cán bộ, đoàn viên Công đoàn Thủ đô bày tỏ niềm tiếc thương vô hạn và tự hứa sẽ khắc ghi những lời Tổng Bí thư căn dặn tổ chức Công đoàn và giai cấp công nhân để phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Nghỉ lễ Quốc khánh từ ngày 31/8 - 3/9

Nghỉ lễ Quốc khánh từ ngày 31/8 - 3/9

(LĐTĐ) Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động nghỉ lễ Quốc khánh năm 2024 từ ngày 31/8 đến hết ngày 3/9 Dương lịch.
Hà Nội ngừng các hoạt động thể thao, vui chơi, giải trí trong 2 ngày Lễ Quốc tang

Hà Nội ngừng các hoạt động thể thao, vui chơi, giải trí trong 2 ngày Lễ Quốc tang

(LĐTĐ) Trong 2 ngày Lễ Quốc tang (ngày 25 - 26/7/2024) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội yêu cầu các tổ chức, cá nhân, các cơ sở vui chơi, giải trí dừng, hoãn tổ chức các chương trình nghệ thuật, thi đấu thể thao và hoạt động vui chơi, giải trí trên địa bàn.
Thanh Trì: Đã hoàn thành 185 mô hình “Dân vận khéo”

Thanh Trì: Đã hoàn thành 185 mô hình “Dân vận khéo”

(LĐTĐ) Năm 2024, trên địa bàn huyện Thanh Trì đã đăng ký xây dựng 261 mô hình “Dân vận khéo”. Kết quả thực hiện 6 tháng đầu năm, đã có 185/261 mô hình hoàn thành, đạt trên 70%.
Công đoàn Hà Nội: Bảo vệ quyền lợi của hơn 500 người lao động qua giải quyết đơn thư

Công đoàn Hà Nội: Bảo vệ quyền lợi của hơn 500 người lao động qua giải quyết đơn thư

(LĐTĐ) Thông qua việc tiếp nhận, giải quyết và tham gia giải quyết đơn thư của người lao động, Ủy ban kiểm tra (UBKT) các cấp Công đoàn Hà Nội đã giúp giải quyết quyền lợi về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ cấp thôi việc... của hàng trăm đoàn viên, người lao động.

Tin khác

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Nhà văn hóa lớn của dân tộc

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Nhà văn hóa lớn của dân tộc

(LĐTĐ) Sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với cán bộ, đảng viên, người lao động và nhân dân Thủ đô cũng như cả nước. Những di sản ông để lại về văn hóa là vô cùng sâu sắc và toàn diện; là cơ sở, nền tảng để Đảng ta tiếp tục xây dựng đường lối phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ mới.
Phát huy giá trị văn hóa Lễ hội Tổng Nam Phù

Phát huy giá trị văn hóa Lễ hội Tổng Nam Phù

(LĐTĐ) Lễ hội Tổng Nam Phù được nhân dân trong 10 làng thuộc huyện Thanh Trì và huyện Thường Tín tổ chức để kỷ niệm nhị vị Bồ Tát có công xây dựng nên 3 ngôi chùa cổ nổi tiếng là chùa Tự Khoát, chùa Đông Phù và chùa Ninh Xá; truyền nghề giúp dân sinh sống và phát triển giáo pháp của đức Phật.
Nhiều chương trình nghệ thuật tri ân các thương binh, liệt sĩ dịp 27/7

Nhiều chương trình nghệ thuật tri ân các thương binh, liệt sĩ dịp 27/7

(LĐTĐ) Thực hiện nhiệm vụ tổ chức các hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, sự kiện lịch sử, chính trị quan trọng của đất nước và Thủ đô năm 2024, Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị nghệ thuật trực thuộc tổ chức các đêm diễn phục vụ nhân dân một số quận, huyện trên địa bàn thành phố trong dịp kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2024).
500 thí sinh tham gia cuộc thi ảnh “Người đẹp Áo dài và Sen” năm 2024

500 thí sinh tham gia cuộc thi ảnh “Người đẹp Áo dài và Sen” năm 2024

(LĐTĐ) Được phát động từ ngày 14/6 đến ngày 10/7, cuộc thi ảnh “Người đẹp Áo dài và Sen" năm 2024 đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và 500 thí sinh nữ tham gia.
Hà Nội: Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền thực hiện các Quy tắc ứng xử

Hà Nội: Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền thực hiện các Quy tắc ứng xử

(LĐTĐ) Nhằm tuyên truyền sâu, rộng 2 bộ Quy tắc ứng xử trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Thủ đô, duy trì thành nề nếp, thường xuyên, Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội đã ban hành kế hoạch 495/KH-SVHTT tổ chức các hoạt động tuyên truyền thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan thuộc thành phố Hà Nội và Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024.
Chiêm ngưỡng những tác phẩm độc đáo tại lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

Chiêm ngưỡng những tác phẩm độc đáo tại lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

(LĐTĐ) Đến với lễ hội Sen Hà Nội đang được tổ chức tại quận Tây Hồ, người dân và du khách không chỉ được hòa mình vào không khí ngát hương sen mà còn được chiêm ngưỡng nhiều tác phẩm độc đáo.
Quảng bá, vinh danh nghề làm trà sen Hà Nội tới du khách

Quảng bá, vinh danh nghề làm trà sen Hà Nội tới du khách

(LĐTĐ) Công việc ướp trà sen được truyền từ nhiều đời nay tại các gia đình ở phường Quảng An (quận Tây Hồ) nhưng hiện chỉ còn một số gia đình còn gìn giữ. Bởi thế, Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024 sẽ góp phần quảng bá tinh hoa sen Hà thành cũng như động viên các nghệ nhân trong việc gìn giữ nghề của cha ông.
Bảo tồn và phát triển hoa sen Việt Nam

Bảo tồn và phát triển hoa sen Việt Nam

(LĐTĐ) Ở Hà Nội, nhắc đến hoa sen người ta nghĩ ngay đến sen Bách Diệp của vùng đất Tây Hồ. Để bảo tồn và phát huy văn hóa đặc sắc và giá trị kinh tế của sen, Hà Nội đã mở rộng các vùng trồng sen ở nhiều quận, huyện, thị xã, đến nay có khoảng hơn 600ha trồng sen, tập trung ở nhiều địa phương.
Xác lập 2 kỷ lục tại Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

Xác lập 2 kỷ lục tại Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024

(LĐTĐ) Vào lúc 20h tối nay 12/7, tại Không gian văn hóa sáng tạo Tây Hồ (ngõ 612, Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội) sẽ chính thức khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội năm 2024, với nhiều hoạt động trải nghiệm thú vị hứa hẹn thu hút số đông người dân và du khách quốc tế.
Hà Nội: Tổ chức kiểm tra việc thực hiện 2 Quy tắc ứng xử của Thành phố năm 2024

Hà Nội: Tổ chức kiểm tra việc thực hiện 2 Quy tắc ứng xử của Thành phố năm 2024

(LĐTĐ) Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội vừa ban hành kế hoạch kiểm tra việc thực hiện Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong cơ quan thuộc thành phố Hà Nội, Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn Thành phố năm 2024.
Xem thêm
Phiên bản di động