Đưa nghệ thuật múa rối nước lên tầm cao mới

(LĐTĐ) Thông qua sự kết hợp giữa trực quan sinh động, âm nhạc và cốt truyện, múa rối ở Hà Nội từ lâu đã trở thành loại hình nghệ thuật truyền thống hấp dẫn khách du lịch. Tuy nhiên, đứng trước cuộc sống với nhiều biến động, ngành múa rối ở Hà Nội đang đứng trước nhiều thách thức nhằm đáp ứng nhu cầu vừa bảo tồn, vừa phát triển nghệ thuật múa rối nước lên tầm cao mới…
dua nghe thuat mua roi nuoc len tam cao moi Sức sống mới ở làng múa rối nước Đào Thục
dua nghe thuat mua roi nuoc len tam cao moi Tỏa sáng tài năng Việt
dua nghe thuat mua roi nuoc len tam cao moi Không gian văn hóa, du lịch mới của Thủ đô

Khẳng định giá trị truyền thống dân tộc

Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật truyền thống lâu đời của Việt Nam, đã khẳng định được vị trí quan trọng trong nền nghệ thuật sân khấu nước nhà, và cũng là niềm tự hào của người dân Việt Nam với bạn bè thế giới. Trong bức tranh chung về sự phát triển loại hình mùa rối nước truyền thống, múa rối nước ở Hà Nội nổi lên như một điểm sáng về bảo tồn và phát triển.

dua nghe thuat mua roi nuoc len tam cao moi
Múa rối nước dân gian lưu giữ những giá trị lịch sử

Không giống với loại hình văn hóa nghệ thuật khác, sức hấp dẫn, lôi cuốn người xem thường thông qua kịch bản, ngôn ngữ và được thể hiện bằng nghệ thuật diễn xuất của diễn viên; thì với múa rối nước, sức hấp dẫn lại nằm ở hành động của con rối, ở kỹ thuật biểu diễn, ở kịch bản, ngôn từ, lời thoại và ở sân khấu nước…

Nói về sân khấu nước, Nghệ nhân Đinh Thế Văn (làng Đào Thục, xã Thụy Lâm, Đông Anh, Hà Nội) cho hay: “Sân khấu rối nước chính là nhà thủy đình, trong nhà có buồng trò chuẩn bị biểu diễn, lấy mặt nước ao trước đình làng làm sàn diễn, nơi con rối thể hiện tích trò. Con rối cũng được tạo trên những mô phỏng hình mẫu thực tiễn đời sống cư dân nông nghiệp như: Con cá, con ếch, con trâu, hình ảnh người nông dân lam lũ đi cấy, chăn vịt”… Đề cập đến nghệ thuật múa rối nước, theo Thạc sĩ Mai Hiên (Khoa Văn hóa - Du lịch, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội), múa rối nước cũng như nhiều loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống khác, là những loại hình văn hóa nghệ thuật truyền thống quý giá của Việt Nam.

Đây là một trong những loại hình sân khấu tiêu biểu cho nền văn hóa dân tộc Việt Nam, thể hiện trí tuệ và sự thông minh, sức sáng tạo phong phú của con người Việt Nam, mà cụ thể là những người dân lao động từ cuộc sống bình dị của mình. “Múa rối nước giáo dục cho con người về lòng yêu lao động, yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước…qua đó, hướng tới cái đẹp về tình người, tình làng nghĩa xóm trong văn hóa làng cùng châu thổ sông Hồng. Điều đáng nói ở đây là tính khuyến giáo đạo đức trong múa rối nước tồn tại ở dạng giản dị, hồn nhiên, rõ ràng và nhân văn, giao vào lòng người tình yêu thương con người, đưa con người vươn tới quyền dân chủ, làm chủ cuộc sống, làm chủ thiên nhiên” - thạc sĩ Mai Hiên bày tỏ.

Từ những giá trị văn hóa đó, phong trào hoạt động múa rối nước ở Hà Nội được duy trì, phát triển rộng cả ở hình thức phường rối nước dân gian và mô hình các đơn vị múa rối nước chuyên nghiệp. Trong đó, về phường múa rối nước dân gian, theo thống kê của nhà nghiên cứu Nguyễn Huy Hồng, trông số 15 phường rối nước đang duy trì hoạt động ở Việt Nam hiện nay, thì trên địa bàn Hà Nội có 4 phường rối là: Đào Thục (Đông Anh); Phú Đa, Chàng Sơn và Yên Thôn (Thạch Thất). Cùng với đó, những năm gần đây ở Hà Nội xuất hiện mô hình sân khấu rối nước thu nhỏ của nghệ nhân trẻ Phan Thanh Liêm. Đây là mô hình sân khấu rối nước di động để có thể mang đi biểu diễn ở nhiều nơi như: Trường học, cơ quan, gia đình, hay biểu diễn ở vùng sâu, vùng xa, hoặc lưu diễn ở nước ngoài…

Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, với những bước đi táo bạo của loại hình múa rối nước, có thể nói, so với một số loại hình nghệ thuật khác như: Tuồng, chèo, cải lương… đang rơi vào cảnh thiếu vắng khán giả, thì rối nước hiện nay rất phát triển về hoạt động tổ chức biểu diễn, ngày càng thu hút khán giả. Số lượng chương trình biểu diễn múa rối nước theo đó tăng mạnh, cả ở phường múa rối nước dân gian, cũng như tại các nhà hát múa rối nước chuyên nghiệp.

Kết hợp rối nước với phát triển du lịch

Cũng giống như múa rối nước Việt Nam truyền thống, loại hình nghệ thuật múa rối nước ở Hà Nội mang trong mình nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, giá trị thẩm mỹ, giáo dục, giải trí quý báu… Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, vấn đề đặt ra đối với múa rối nước Hà Nội là, làm thế nào để biến những giá trị vô hình thành giá trị hữu hình, khai thác được giá trị kinh tế của của loại hình nghệ thuật truyền thống này, trên cơ sở đảm bảo sự hài hòa với yêu cầu bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc.

Theo Thạc sĩ Phạm Thị Bích Thủy (khoa Văn hóa – Du lịch, trường Đại học Thủ đô Hà Nội), mặc dù sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống với kinh doanh du lịch đã đem lại nhiều tín hiệu tích cực, đưa lại lợi ích kinh tế - xã hội cho loại hình nghệ thuật múa rối nước, nhưng cũng không thể không nhắc đến những tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường, của hoạt động du lịch tới loại hình nghệ thuật vốn dung dị, mộc mạc này.

dua nghe thuat mua roi nuoc len tam cao moi
Cần tăng cường kết hợp múa rối nước với làm du lịch để bảo tồn, phát triển nghệ thuật rối nước.

Cũng theo thạc sĩ Phạm Bích Thủy, để khai thác múa rối nước như một sản phẩm phục vụ sự phát triển du lịch một cách tối ưu, thì cần một chuỗi giải pháp tổng thể. Trong đó, bên cạnh vấn đề đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, thì việc đào tạo đội ngũ nghệ nhân, nghệ sĩ múa rối nước giữ vai trò then chốt và quan trọng bậc nhất. Vì thế, việc đào tạo cần có sự bài bản, kết hợp với những kỹ năng, kỹ xảo để tiếp cận nhiều hơn với du khách. Những sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ múa rối nước hiện nay tại Hà Nội rất hấp dẫn du khách, đặc biệt là khách du lịch nước ngoài, bởi sự hiếu kỳ của họ đối với loại hình văn hóa nghệ thuật độc đáo của Việt Nam. Trong khi đó, khán giả là người Việt Nam thì lại vắng bóng, mặc dù phần lớn người dân Việt Nam có xuất thân từ đồng ruộng.

“Ngày nay, cơ chế thị trường đã làm thay đổi thị hiếu, khiếu thẩm mỹ của công chúng theo chiều hướng tiêu cực. Do đó, việc trang bị cho công chúng sự hiểu biết về văn hóa dân tộc, nghệ thuật dân gian truyền thống là vô cùng cần thiết. Thậm chí, đưa nghệ thuật truyền thống múa rối nước vào giảng đường, trường học…là một phương pháp khả thi cao. Từ đó, người học sẽ hiểu về nguồn cội, thêm yêu truyền thống của nghệ thuật dân gian”, thạc sĩ Bích Thủy cho hay.

Có thể nói, cùng với việc những giải pháp trên, để nghệ thuật múa rối nước kết hợp với phát triển du lịch, phát triển kinh tế - xã hội rất cần cơ quan quản lý Nhà nước tăng cường tổ chức các chương trình giao lưu, liên hoan nghệ thuật rối nước; triển khai giới thiệu, quảng bá nghệ thuật rối nước đến các chương trình giao lưu văn hóa với các nước trên thế giới. Thông qua đó, đưa nghệ thuật rối nước giới thiệu đến đông đảo du khách, thậm chí, thông qua truyền thông đại chúng những hình ảnh tươi đẹp về nghệ thuật, con người Việt Nam cũng sẽ được quảng bá, giới thiệu mạnh mẽ hơn… Có như vậy, nghệ thuật múa rối nước Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung mới có cơ hội tồn tại và phát triển bền vững, nghệ nhân lúc đó mới có thể “sống” được với nghề.

Đỗ Đạt

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Nâng cao kỹ năng quản lý tài chính cho 84 trường tiểu học tại Hà Nội và Hưng Yên

Nâng cao kỹ năng quản lý tài chính cho 84 trường tiểu học tại Hà Nội và Hưng Yên

(LĐTĐ) Năm học 2021-2022, chương trình Quản lý tài chính Cha-Ching cho trẻ em tiểu học tại Việt Nam sẽ được triển khai tại 84 trường ở Hà Nội và Hưng ...
LĐLĐ quận Bắc Từ Liêm đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước trong cán bộ, giáo viên

LĐLĐ quận Bắc Từ Liêm đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước trong cán bộ, giáo viên

(LĐTĐ) Cùng với công tác chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người lao động, thời gian qua, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Bắc Từ Liêm, Hà ...
Quận Tây Hồ phát huy hiệu quả mô hình nhóm liên gia tự quản trong phòng, chống dịch

Quận Tây Hồ phát huy hiệu quả mô hình nhóm liên gia tự quản trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Tây Hồ là quận có đông lao động tự do, việc quản lý, theo dõi di biến động dân cư đòi hỏi phải chủ động, đi sâu, sát vào từng ...
Nghệ An: Bắt đối tượng mua bán trái phép ma túy từng là trưởng bản

Nghệ An: Bắt đối tượng mua bán trái phép ma túy từng là trưởng bản

(LĐTĐ) Đối tượng vừa bị Công an Nghệ an bắt giữ vì buôn bán trái phép ma túy từng làm trưởng bản của một bản vùng cao ở miền tây Nghệ ...
Ngày đầu Hà Tĩnh thực hiện “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh Covid-19”

Ngày đầu Hà Tĩnh thực hiện “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch bệnh Covid-19”

(LĐTĐ) Sau khi, Ủy ban nhân dân tỉnh (UBND) Hà Tĩnh xác định cấp độ dịch trên địa bàn tỉnh là ở cấp độ 2 (nguy cơ trung bình), ngày 20/10, ...
Ngăn ngừa bất cập nảy sinh trong quản lý đất bãi ở quận Tây Hồ

Ngăn ngừa bất cập nảy sinh trong quản lý đất bãi ở quận Tây Hồ

(LĐTĐ) Đánh giá cao hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của quận Tây Hồ, Phó Bí thư Thường trực ...
Trong trường hợp vắc xin chưa đủ, có thể tiêm trước cho lứa tuổi từ 16-18 tuổi

Trong trường hợp vắc xin chưa đủ, có thể tiêm trước cho lứa tuổi từ 16-18 tuổi

(LĐTĐ) Để thực hiện chủ trương sống thích ứng an toàn, linh hoạt, cần có chiến lược vắc xin cho năm 2022, nâng cao hệ thống y tế dự phòng, thống ...

Tin khác

Quận Tây Hồ phát huy hiệu quả mô hình nhóm liên gia tự quản trong phòng, chống dịch

Quận Tây Hồ phát huy hiệu quả mô hình nhóm liên gia tự quản trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) Tây Hồ là quận có đông lao động tự do, việc quản lý, theo dõi di biến động dân cư đòi hỏi phải chủ động, đi sâu, sát vào từng khu dân cư. Để tiếp tục giữ vững thành quả trong công tác phòng, chống dịch, nhằm kịp thời sàng lọc nhanh những đối tượng F0, ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch bệnh, các phường đã thành lập mô hình nhóm liên gia tự quản. Các nhóm được đông đảo người dân trên địa bàn quận hưởng ứng tham gia.
Gương sáng phụ nữ Thủ đô

Gương sáng phụ nữ Thủ đô

(LĐTĐ) Dịch bệnh Covid-19 bùng phát lần thứ 4 với những diễn biến vô cùng phức tạp, tác động nghiêm trọng, sâu sắc tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Rất nhiều đối tượng đã bị ảnh hưởng về cuộc sống, thu nhập - việc làm, hoạt động nghề nghiệp, trong đó có phụ nữ. Với quyết tâm cao, tinh thần vươn lên phát triển kinh tế, nhiều phụ nữ Thủ đô đã khẳng định tiềm năng to lớn trên lĩnh vực phát triển kinh tế do phụ nữ làm chủ.
Tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong công tác phòng, chống dịch Covid-19

Tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong công tác phòng, chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội đã cơ bản khống chế được dịch bệnh và từng bước thực hiện nới lỏng giãn cách xã hội, khôi phục hoạt động kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, các cấp chính quyền, lực lượng chức năng và người dân không được phép lơ là, chủ quan vì nguy cơ dịch có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Huyện Mỹ Đức: Tạo sự thống nhất cao trong công tác phòng, chống dịch, tránh tâm lý chủ quan

Huyện Mỹ Đức: Tạo sự thống nhất cao trong công tác phòng, chống dịch, tránh tâm lý chủ quan

(LĐTĐ) Để đáp ứng công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn huyện trong tình hình mới, Ban Thường vụ Huyện ủy Mỹ Đức (Hà Nội) đã có những yêu cầu cụ thể với Ủy ban nhân dân huyện huyện, các cơ quan, phòng, ban, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội huyện, Đảng ủy các xã, thị trấn.
Xứng danh phụ nữ Thủ đô anh hùng

Xứng danh phụ nữ Thủ đô anh hùng

(LĐTĐ) Hòa chung không khí thi đua sôi nổi của các tầng lớp phụ nữ cả nước chào mừng kỷ niệm ngày Phụ nữ Việt Nam, sáng nay (19/10), Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức chương trình Ngày hội Phụ nữ Thủ đô sáng tạo năm 2021.
Kiến tạo các không gian để Hà Nội thêm văn minh

Kiến tạo các không gian để Hà Nội thêm văn minh

(LĐTĐ) Trong quá trình Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa các sáng kiến khi chính thức trở thành thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, việc thúc đẩy hình thành các không gian sáng tạo được coi là một trong những mấu chốt quan trọng.
Số smartphone có cài đặt ứng dụng phòng, chống dịch PC-Covid đạt 54%

Số smartphone có cài đặt ứng dụng phòng, chống dịch PC-Covid đạt 54%

(LĐTĐ) Ngày 18/10, Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 thành phố Hà Nội cho biết các chỉ số về khai báo y tế, theo dõi truy vết, tiếp nhận xử lý phản ánh qua các ứng dụng công nghệ đã và đang phát huy hiệu quả trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Người dân tăng cường khai báo y tế qua các ứng dụng công nghệ

Người dân tăng cường khai báo y tế qua các ứng dụng công nghệ

(LĐTĐ) Để phòng, chống dịch Covid-19 đạt hiệu quả cao, thời gian qua, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã và đang nỗ lực cùng Trung tâm Công nghệ phòng, chống Covid-19 quốc gia và các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ giải pháp công nghệ. Trong đó việc khai báo y tế, quét mã QR Code, tiếp nhận, xử lý phản ánh qua Tổng đài 1022 đã và đang được người dân thực hiện đạt nhiều hiệu quả.
Huyện Mê Linh phấn đấu về đích nông thôn mới trong năm 2021

Huyện Mê Linh phấn đấu về đích nông thôn mới trong năm 2021

(LĐTĐ) Trong 9 tháng đầu năm 2021, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí đã cơ bản đạt tại các xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, Đảng ủy, Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội đã tập trung chỉ đạo rà soát, hoàn thiện các tiêu chí và chuẩn bị hồ sơ báo cáo các cấp có thẩm quyền công nhận đạt huyện nông thôn mới năm 2021.
Người Hà Nội vui mừng được đi ăn ở quán, nhưng luôn nâng cao ý thức phòng dịch

Người Hà Nội vui mừng được đi ăn ở quán, nhưng luôn nâng cao ý thức phòng dịch

(LĐTĐ) Người dân vui mừng vì sau thời gian dài giãn cách được đi ăn ở quán, được ngồi nhâm nhi cà phê trong tiết trời cuối thu se lạnh, nhưng cả chủ lẫn khách vẫn luôn đề cao công tác phòng dịch.
Xem thêm
Phiên bản di động