Để Khu công nghệ cao Hòa Lạc trở thành "trung tâm" khoa học công nghệ và đổi mới, sáng tạo

Kỳ vọng “thỏi nam châm” thu hút chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ cao

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Vũ Xuân Hùng, Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp cho biết, thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều chủ trương lớn về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết số 15 của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô (sửa đổi) cùng các định hướng phát triển vùng Thủ đô tiếp tục xác định Khu công nghệ cao Hòa Lạc là trung tâm khoa học - công nghệ trọng điểm, giữ vai trò hạt nhân thúc đẩy hình thành đô thị khoa học - công nghệ phía Tây Hà Nội.

Ông Hùng nhấn mạnh, Hòa Lạc được kỳ vọng trở thành “thỏi nam châm” thu hút đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ cao trong nước và quốc tế. Tại Đại hội lần thứ XVIII của Đảng bộ thành phố Hà Nội, đồng chí Tổng Bí thư tham dự và có bài phát biểu quan trọng, trong đó khẳng định Khu Công nghệ cao Hòa Lạc cùng với các khu đổi mới sáng tạo sẽ là động lực công nghệ, trở thành một trong ba vùng sáng tạo của Thủ đô trong thời gian tới.

Ông Hùng cho biết, bên cạnh kết quả đạt được, Khu công nghệ cao Hòa Lạc vẫn đang gặp phải nhiều “nút thắt” kìm hãm sự phát triển, đặc biệt là về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng khoa học - công nghệ, hạ tầng kết nối và hạ tầng xã hội. Công tác thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, liên kết nghiên cứu - chuyển giao - sản xuất, cũng như các cơ chế chính sách đặc thù vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Ông Vũ Xuân Hùng cho rằng, về thể chế Khu công nghệ cao Hòa Lạc vẫn thiếu các cơ chế thực sự vượt trội để tháo gỡ những vấn đề đang đặt ra. Hạ tầng xã hội còn thiếu hụt; hạ tầng kỹ thuật và kết nối chưa thuận tiện; hạ tầng khoa học - công nghệ mới chỉ có một số doanh nghiệp lớn đầu tư, hiện mới có khoảng 80 phòng thí nghiệm. Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng còn hạn chế. Hiện khu có khoảng 29.200 người làm việc và học tập; theo kế hoạch, đến năm 2030 dự kiến có 99.000 người lưu trú thường xuyên và khoảng 230.000 người làm việc, học tập. Tuy nhiên, nhân lực công nghệ cao chủ yếu là hợp đồng ngắn hạn; thiếu đội ngũ chuyên gia dẫn dắt và định hướng đổi mới.

Đại biểu dự hội thảo.

Đặc biệt, “nút thắt” lớn nhất là việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Liên kết giữa trường - viện - doanh nghiệp chưa phát huy được sức mạnh lan tỏa; chưa có các phòng thí nghiệm, khu triển khai thử nghiệm chuyên sâu; chưa tạo dựng được một đô thị khoa học - công nghệ thực sự sống động.

Từ những điểm nghẽn nêu trên, Trưởng ban Quản lý khẳng định yếu tố con người là quyết định, là chìa khóa để phát huy trí tuệ Việt Nam, nâng cao năng lực tự chủ trong nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ông Hùng cho biết, trong quá trình chuẩn bị hội thảo, Ban Quản lý đã tiến hành nhiều bước công phu từ khảo sát thực tế, tổng hợp tư liệu đến tổ chức các cuộc họp chuyên đề để hoàn thiện nội dung. Trước khi diễn ra hội thảo, Ban Tổ chức đã nhận được hơn 50 bài tham luận chất lượng, tâm huyết, với nhiều phân tích sâu sắc và đề xuất quan trọng cho sự phát triển của Khu công nghệ cao Hòa Lạc đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Ông Hùng cho biết, hội thảo tập trung vào 5 nhóm nội dung chính: Hoàn thiện mô hình phát triển, tổ chức không gian Khu công nghệ cao Hòa Lạc phù hợp quy hoạch Thủ đô; Xác định lĩnh vực công nghệ ưu tiên và định vị vai trò của Hòa Lạc trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia; Đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù theo tinh thần Nghị quyết 57 và Luật Thủ đô, nhất là chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao và ưu đãi với hoạt động R&D, trung tâm dữ liệu chiến lược; Giải pháp hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, thu hút đầu tư gồm giao thông kết nối, hạ tầng số, nhà ở chuyên gia, tiện ích công cộng; Tăng cường liên kết giữa Hòa Lạc với các viện, trường như Đại học Quốc gia và các doanh nghiệp trong - ngoài nước.

Ông Vũ Xuân Hùng bày tỏ tin tưởng rằng với trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, hội thảo sẽ tạo thêm căn cứ xác đáng, đóng góp quan trọng cho việc định hình tương lai và xây dựng bước phát triển đột phá của Khu công nghệ cao Hòa Lạc. Ban Tổ chức sẽ lắng nghe, cầu thị và tiếp thu đầy đủ để hoàn thiện Đề án trình Thành phố, bảo đảm cơ sở khoa học, tính thực tiễn, tính khả thi và lộ trình dài hạn.

Hòa Lạc là “cực tăng trưởng đặc biệt”

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến phát biểu, tham luận, trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm và sâu sắc từ các chuyên gia, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và đại diện các cơ quan chức năng.

Ông Vũ Xuân Hùng, Thành ủy viên, Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh quyết tâm của Thành phố trong việc xây dựng Hòa Lạc thành cực tăng trưởng mới dựa trên ba trụ cột: đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Ông khẳng định Hà Nội đang chuyển tư duy sang “âm thầm thực hiện, công bố khi có kết quả”, nhằm tạo niềm tin xã hội bằng những thay đổi thực chất, phát triển ở một tầm cao mới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết Thành phố đang triển khai hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm, trong đó ưu tiên lớn nhất là thể chế. Hà Nội đã có bước đột phá với Luật Thủ đô (sửa đổi) và đặc biệt là 6 nghị quyết chuyên đề về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nghị quyết đầu tiên trên cả nước. Thành phố không chủ trương “đi đầu” mà mong muốn “tiên phong dẫn dắt”, tạo khuôn mẫu để các địa phương khác áp dụng thống nhất.

Về quy hoạch, Hà Nội xác định Khu công nghệ cao Hòa Lạc phải trở thành một đô thị công nghệ cao, không chỉ là khu nghiên cứu - sản xuất. Hạ tầng phục vụ Hòa Lạc được thúc đẩy mạnh mẽ, trong đó có đường Hồ Tây - Ba Vì (đoạn từ Vành đai 4 đến Hòa Lạc), mở rộng Quốc lộ 21A, kết nối Hòa Lạc với cao tốc Hà Nội - Hòa Bình và khu vực Xuân Mai - Sơn Tây.

Đặc biệt, Hà Nội đang xây dựng đô thị Yên Xuân rộng 600 ha gần Hòa Lạc. Dự án dự kiến khởi công quý II/2026, khu vực này kỳ vọng giải quyết tận gốc vấn đề nhà ở cho chuyên gia, nhà khoa học, yếu tố then chốt để thu hút nhân tài.

Về giao thông công cộng, trong tháng 12 Thành phố sẽ khởi công tuyến đường sắt đô thị Văn Cao - Hòa Lạc dài 39,6 km với 20 ga và 2 depot. Thành phố cũng rà soát thêm các tuyến xe buýt kết nối để bảo đảm hiệu quả vận hành; dữ liệu cảm biến sẽ được sử dụng để đánh giá nhu cầu thực tế trước khi mở mới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại hội thảo.

Trong phân bổ nguồn lực, nhiệm kỳ này Hà Nội tạo bước ngoặt khi dành hơn 9.000 tỷ đồng cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cao hơn nhiều lần so với giai đoạn trước. Thành phố coi Hòa Lạc là “cực tăng trưởng đặc biệt”, bên cạnh các mô hình tăng trưởng cũ góp phần đưa GRDP Hà Nội đạt những mục tiêu đề ra.

Về điểm nghẽn lớn nhất, theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố là con người và tổ chức thực thi, Thành phố đã có nhiều biện pháp tháo gỡ điểm nghẽn này. Ngoài ra Thành phố tích cực “liên kết ba nhà”, đó là nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp. Đặc biệt, Hà Nội sẽ tập trung cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trên nguyên tắc “một cửa tại chỗ, điện tử liên thông”. Ban Quản lý Khu công nghệ cao Hòa Lạc sẽ được phân quyền tối đa để xử lý trực tiếp phần lớn hồ sơ, thủ tục, bảo đảm môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch, hiệu quả.

Liên quan tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Hà Nội sẽ ra mắt Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo của thành phố, kết nối NIC, các trung tâm của doanh nghiệp và các trường đại học. Các đơn vị tham gia sẽ được hưởng cơ chế hỗ trợ chi phí nghiên cứu, thuê chuyên gia, mặt bằng…

Thành phố cũng đang đàm phán mua sáng chế để ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm. Đồng thời mời chuyên gia hàng đầu làm việc cùng Hà Nội; thành lập Quỹ 1.000 tiến sĩ để đào tạo 50.000 nhân lực số. Ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh thêm, thành phố Hà Nội mới đây đã bố trí 600 tỷ đồng để thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố, dự kiến ra mắt ngày 22/12. Thành phố sẽ tham gia 49% vốn điều lệ, còn lại mời các quỹ trong nước và quốc tế, yêu cầu hiệu quả đặt lên trên hết.

“Hà Nội đang bước vào giai đoạn hành động quyết liệt, trong đó Hòa Lạc là trọng yếu của trọng yếu. Không có con đường nào khác để đạt tăng trưởng hai con số ngoài việc đặt cược vào đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Thành phố cam kết làm đến cùng bằng hành động và chứng minh bằng kết quả”, Phó Chủ tịch UBND Thành phố nói.