Đốt rơm rạ ở Hà Nội: Cần sự hỗ trợ của Nhà nước và nhà khoa học

Theo chuyên gia, nhà quản lý cần thay đổi tư duy, kết hợp nhiều biện pháp mới có thể giải quyết được việc đốt rơm, rạ gây ô nhiễm không khí ở Hà Nội.
Tái diễn tình trạng đốt rơm rạ trên các cánh đồng, gây ô nhiễm không khí Tỷ lệ đốt rơm rạ sau thu hoạch ở Hà Nội giảm rõ rệt Dựa vào ý thức thôi, chưa đủ!

Tình trạng đốt rơm rạ vẫn diễn ra phổ biến

Đến hẹn lại lên, cứ vào vụ gặt lúa, đặc biệt là cuối tháng 5, đầu tháng 6/2021, ở các tỉnh phía Bắc, các huyện ngoại thành của Thủ đô Hà Nội lại diễn ra tình trạng đốt rơm rạ khiến không khí ô nhiễm nghiêm trọng.

Đốt rơm rạ vẫn tái diễn ở các huyện ngoại thành Hà Nội.
Đốt rơm rạ vẫn tái diễn ở các huyện ngoại thành Hà Nội.

Theo kết quả nghiên cứu “Kiểm kê phát thải do hoạt động đốt rơm rạ ngoài đồng ruộng” do Sở TN&MT Hà Nội kết hợp Trung tâm Sống và Học tập vì Môi trường và Cộng đồng (Live & Learn) cùng nhóm nghiên cứu thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên công bố mới đây, chỉ tính riêng vụ Đông Xuân năm 2020, tổng lượng rơm rạ bỏ lại trên đồng ruộng ở Hà Nội là 384.505 tấn. Khoảng 20% trong số đó bị đốt, phát sinh 179,08 tấn bụi PM10, 163,3 tấn bụi mịn PM2.5 và 23.000 tấn CO2. Đây đều là những chất gây ô nhiễm môi trường. Nghiên cứu cũng chỉ ra, việc đốt rơm rạ phát sinh lượng bụi mịn PM2.5 rất lớn và là nguồn phát thải đáng kể khiến chất lượng không khí bị ô nhiễm.

Bằng mô hình tính toán lan truyền chất ô nhiễm, các nhà khoa học cho thấy, bụi và khí thải từ đốt rơm rạ có thể lan truyền trong không khí, ảnh hưởng đến cả những người không sống gần nơi đốt rơm rạ, làm tăng ô nhiễm môi trường không khí, làm tăng nguy cơ bệnh tật cho cộng đồng, đặc biệt là các bệnh về hô hấp và tim mạch. Ảnh hưởng đến tầm nhìn của giao thông,…

Các chuyên gia môi trường cho rằng, đốt rơm rạ là quá trình đốt không kiểm soát và đốt không cháy hoàn toàn nên dễ phát sinh nhiều chất ô nhiễm không khí như bụi PM 2.5, PM 10, black cacbon, NOX... ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của chính những người dân bản địa và cả những người dân sống ở những khu vực không có hiện tượng đốt rơm rạ.

Một số chuyên gia y tế khuyến cáo, khói rơm rạ cũng được cho là nguyên nhân gây ra rất nhiều bệnh liên quan đến hô hấp như phổi tắc nghẽn mãn tích, hen suyễn,…

Nhiều nơi, người dân đã xử lý rơm rạ sau thu hoạch bằng chế phẩm sinh học. (Ảnh: Hồng Anh/moitruongvacuocsong)
Nhiều nơi, người dân đã xử lý rơm rạ sau thu hoạch bằng chế phẩm sinh học. (Ảnh: Hồng Anh/moitruongvacuocsong)

Theo Đại diện Tổng cục Môi trường, Bộ TN&MT, đốt rơm rạ là hoạt động diễn ra hằng năm, lặp đi lặp lại của nông dân khu vực nông thôn, trở thành nguyên nhân không nhỏ gây ra tình trạng ô nhiễm không khí không chỉ ở Hà Nội mà còn nhiều tỉnh đồng bằng sông Hồng.

Để kiểm soát các hoạt động này, ngày 18/9/2020, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Chỉ thị 15 về việc tăng cường các biện pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động đốt rơm rạ... Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã chịu trách nhiệm trước UBND thành phố trong việc chỉ đạo, triển khai thực hiện, đảm bảo từ ngày 1/1/2021 không còn hoạt động đốt rơm rạ, các phụ phẩm cây trồng và chất thải khác không đúng quy định trên địa bàn. Các quận huyện cũng đã có các văn bản, kế hoạch liên quan để giảm thiểu tối đa tình trạng đốt rơm rạ.

Từ việc phân tích các đặc tính xung quanh cây lúa, nhiều giải pháp được thiết lập nhằm nâng cao giá trị và hiệu quả xử lý rơm rạ, trong đó phải kể đến các quy mô hiệu quả như: Với quy mô nhỏ áp dụng với các hộ gia đình, cá nhân có thể ủ rơm bằng chế phẩm sinh học, vi sinh (làm phân bón hữu cơ ngay tại đồng ruộng hoặc hỗ trợ các cây trồng khác); trồng nấm; tận dụng rơm rạ trong chăn nuôi (làm thức ăn và làm đệm lót sinh học); làm sản phẩm thủ công...

Quy mô lớn áp dụng với các khu vực sử dụng máy móc, công nghệ: Cày vùi rơm rạ vào đất và lấy nước vào ruộng ngay sau thu hoạch; mô hình kết hợp (cuốn rơm - cày vùi gốc rạ - rải phân vi sinh); sử dụng làm nhiên liệu cho sản xuất năng lượng sinh học thay thế. Cùng trong một huyện nhưng các xã, cụm xã có thể lựa chọn nhiều giải pháp khác biệt để phù hợp với đặc tính địa phương như: Vịt Vân Đình (huyện Ứng Hòa), Bò sữa (huyện Ba Vì), Gốm Bát Tràng (huyện Gia Lâm)….

Tuy nhiên, theo người dân, thực tế ở nhiều vị trí các giải pháp này còn khó thực hiện hay gây mất thời gian tiêu tốn kinh phí. Đốt rơm rạ sẽ không tốn công xử lý sau khi thu hoạch mà còn tiêu diệt được mầm mống dịch hại và sau khi đốt rơm thành tro và tro này ủ khoảng 2 - 3 tháng, sẽ đem bón cho các ruộng trồng rau.

Thay đổi tư duy, kết hợp nhiều biện pháp mới giải quyết được việc đốt rơm rạ

Theo đánh giá của TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, việc người dân đốt rơm rạ là nguyên nhân lớn nhất khiến chất lượng không khí ở Hà Nội xuống mức thấp những ngày qua. Ông Tùng cũng cho rằng, những giải pháp mà Hà Nội đang thực hiện có những kết quả nhất định nhưng vẫn gặp khó và chưa bền vững.

"Ví dụ một sào ruộng người dân chỉ thu được khoảng 400.000 đồng, sau thời gian dài chăm sóc, nhưng lại phải trích tiền đấy ra để thuê người thu gom rơm rạ, tự mua chế phẩm sinh học, mất thêm công sức... nên rất khó để người nông dân từ bỏ việc đốt bỏ rơm rạ như hiện nay. Chúng ta chưa thấu hiểu họ, chưa có sự hỗ trợ cụ thể nên giải pháp đưa ra đều không đạt được hiệu quả như mong muốn, hoặc chỉ duy trì được trong một thời gian ngắn như các dự án hỗ trợ, sau đó đâu lại vào đó", TS Hoàng Dương Tùng nêu quan điểm.

Cũng theo ông Tùng, các giải pháp đưa ra cần phù hợp với từng vùng, từng địa phương và cần có sự vào cuộc không chỉ của cơ quan quản lý về môi trường, mà cả các ban ngành quản lý về kinh tế, nông nghiệp, nhà doanh nghiệp. Không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động.

“Các giải pháp áp dụng vào thực tế cần linh hoạt, quan tâm sâu sát để phù hợp với thực tiễn từng địa phương, từng mảnh ruộng… Vì nhiều thửa ruộng cao, khi thu hoạch mặt ruộng khô khốc sẽ không có nước để sử dụng chế phẩm sinh học. Nếu ruộng thấp, trũng, mưa ngập cũng sẽ gây khó khăn cho các phương tiện vào cuốn rơm rạ,…”, TS Tùng chia sẻ.

Nếu rơm rạ bán được dễ dàng, hoặc có sự hỗ trợ miễn phí mua chế phẩm sinh học, hướng dẫn để người dân ủ rơm làm phân bón, hay có những giải pháp lâu dài khác thì người nông dân sẽ ủng hộ, không còn mất công đốt bỏ và gây ra tình trạng ô nhiễm không khí như hiện nay.

“Người nông dân thu nhập từ thu hoạch lúa gạo thấp, vì vậy rất cần có sự hỗ trợ của nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp. Nghiên cứu áp dụng công nghệ số vào để có thể vừa giải quyết được vấn đề này mà vừa hợp với lòng dân. Nếu chỉ áp dụng giải pháp hành chính, xử phạt, xử lý… thì không căn cơ, khó xử lý dứt điểm đôi khi sẽ gây ra những khó dễ nhất định cho cả người dân và người đi xử lý”, TS Tùng nhấn mạnh.

Cần sự thay đổi tư duy của các cơ quan chức năng, nhà quản lý môi trường về vai trò của rơm rạ. Rơm rạ là phần phụ phẩm của hoạt động nông nghiệp nhưng không phải là phế thải mà cần coi đó là nguồn tài nguyên. Nếu biết cách sử dụng hiệu quả rơm rạ, vừa có thể biến rơm rạ thành nguồn nguyên liệu mới như làm phân bón hữu cơ, phân bón nhả chậm, sử dụng làm thức ăn chăn nuôi hay trồng nấm…Khi đó, nó sẽ trở thành một yếu tố quan trọng của vòng kinh tế tuần hoàn, mang lại sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp nước nhà.

“Chỉ khi nhận thức được vai trò, ý nghĩa của rơm rạ, chính quyền địa phương mới có thể dành sự quan tâm, tập trung nguồn lực cho các biện pháp xử lý rơm rạ thay thế bền vững. Ngoài việc tập huấn, hướng dẫn bà con về các kỹ thuật xử lý rơm rạ phù hợp với trình độ, nhận thức của người nông dân, các địa phương cũng cần thành lập Quỹ hỗ trợ kinh phí mua các chế phẩm thực hiện các giải pháp xử lý rơm rạ mới, để bà con yên tâm thực hiện. Ngoài ra, việc tạo ra các đầu mối thu mua các sản phẩm đầu ra từ hoạt động trồng nấm, phân bón sản xuất từ rơm rạ, cũng là cách tạo nguồn thu nhập ổn định, cho bà con thấy được lợi ích so sánh so với hoạt động đốt tự phát”, TS Tùng cho hay.

Cùng với đó, các địa phương cần tiếp tục triển khai các hoạt động tuyên truyền về tác hại của việc đốt rơm, rạ đến môi trường và sức khỏe con người; khuyến khích các mô hình sản xuất sử dụng các loại phụ phẩm nông nghiệp; xây dựng tiêu chí thi đua, khen thưởng cho các địa phương làm tốt công tác thu gom, xử lý rơm rạ hiệu quả. Ngoài ra, cần xử lý nghiêm đối với hành vi cố tình đốt rơm, rạ. Đồng thời, khuyến khích các địa phương thực hiện kiểm soát và giám sát hoạt động đốt rơm rạ lẫn nhau, tiến tới thực hiện mục tiêu Thành phố không đốt rơm rạ theo Chỉ thị 15 thành phố Hà Nội đã đưa ra./.

Theo Văn Ngân/vov.vn

https://vov.vn/xa-hoi/dot-rom-ra-o-ha-noi-can-su-ho-tro-cua-nha-nuoc-va-nha-khoa-hoc-868473.vov

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Hà Tĩnh: Phát hiện loài thực vật mới có giá trị tại Vườn Quốc gia Vũ Quang

Hà Tĩnh: Phát hiện loài thực vật mới có giá trị tại Vườn Quốc gia Vũ Quang

(LĐTĐ) Hà Tĩnh: Phát hiện loài thực vật họ long não tại Vườn Quốc gia Vũ Quang
Từ ngày 13-20/12: Hà Nội tiếp nhận đăng ký dự thi tiếng Hàn đợt 2 năm 2021

Từ ngày 13-20/12: Hà Nội tiếp nhận đăng ký dự thi tiếng Hàn đợt 2 năm 2021

(LĐTĐ) Từ ngày 13-20/12, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội sẽ tiếp nhận đăng ký dự thi tiếng Hàn đợt 2 năm 2021. Đợt này, Trung tâm chỉ tiếp ...
Chủ quan, lơ là hay ý thức kém?

Chủ quan, lơ là hay ý thức kém?

(LĐTĐ) Mấy ngày gần đây, Hà Nội liên tiếp ghi nhận số ca mắc Covid-19 tăng cao trong cộng đồng. Theo số liệu mới nhất của Trung tâm Kiểm soát bệnh ...
Hà Nội ghi nhận thêm 774 ca mắc Covid-19, trong đó cộng đồng chiếm tới 280 ca

Hà Nội ghi nhận thêm 774 ca mắc Covid-19, trong đó cộng đồng chiếm tới 280 ca

(LĐTĐ) Chiều 6/12, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Hà Nội cho biết, từ 18 giờ ngày 5/12 đến 18 giờ ngày 6/12 Hà Nội ghi nhận 774 ca bệnh Covid-19, ...
Hà Nội đảm bảo cân đối cung cầu hàng hóa dịp Tết Nguyên đán

Hà Nội đảm bảo cân đối cung cầu hàng hóa dịp Tết Nguyên đán

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội yêu cầu các đơn vị theo dõi sát tình hình sản xuất, diễn biến cung cầu, giá cả hàng hóa trên ...
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Lào

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Lào

(LĐTĐ) Nhận lời mời của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, ngày 6/12, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chủ ...
Viettel khai trương sân Golf Coffee đầu tiên tại Bắc Kạn

Viettel khai trương sân Golf Coffee đầu tiên tại Bắc Kạn

(LĐTĐ) Sân Golf Coffee trong nhà đầu tiên của Tập đoàn Viettel đã có mặt tại Bắc Kạn, nhằm tạo ra một sân chơi golf mini tiện ích dành cho các ...

Tin khác

Hà Nội dần kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh

Hà Nội dần kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh

(LĐTĐ) Năm 2010, tỷ số giới tính khi sinh tại Hà Nội là 117 trẻ trai/100 trẻ gái. Với những mục tiêu, kế hoạch hành động cụ thể, mạnh mẽ, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh giảm dần qua các năm. Đến năm 2019 còn 112,9 trẻ trai/100 trẻ gái… Trong 9 tháng đầu năm 2021, tỷ số giới tính khi sinh toàn Thành phố là 112,7 trẻ trai/100 trẻ gái.
Chốt đề xuất nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022 kéo dài 9 ngày

Chốt đề xuất nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022 kéo dài 9 ngày

Lịch nghỉ Tết Nguyên đán Nhâm Dần năm 2022 sẽ có 9 ngày liên tục gồm 5 ngày nghỉ Tết và 4 ngày nghỉ cuối tuần.
Trao 111 phần quà cho người khiếm thị quận Thanh Xuân

Trao 111 phần quà cho người khiếm thị quận Thanh Xuân

(LĐTĐ) Trong 2 ngày 3 - 4/12, Hội người mù quận Thanh Xuân đã phối hợp với các nhà hảo tâm tổ chức chương trình trao 111 phần quà cho toàn thể cán bộ, hội viên nhân kỷ niệm 29 năm ngày Quốc tế Người khuyết tật (3/12/1992-3/12/2021).
Phát triển dịch vụ tẩm quất của người khiếm thị Hà Nội

Phát triển dịch vụ tẩm quất của người khiếm thị Hà Nội

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Trung tâm Dạy nghề thuộc Hội người mù thành phố Hà Nội đã phối hợp với văn phòng ABILIS Việt Nam và Hội từ thiện Lão nhà quê cùng những người bạn tổ chức Hội thảo “Phát triển dịch vụ tẩm quất của người khiếm thị Hà Nội” và tổng kết dự án “Tư vấn hướng nghiệp việc làm, hỗ trợ vốn phục hồi kinh tế, chung sống an toàn trong đại dịch Covid-19 cho người khiếm thị tại nông thôn Hà Nội”.
Thúc đẩy bình đẳng giới góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh

Thúc đẩy bình đẳng giới góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh

(LĐTĐ) Hiện nay, mất cân bằng giới tính khi sinh ở một số quốc gia châu Á đang là một trong những thách thức to lớn của công tác dân số. Ở Việt Nam, từ cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 1999, tỷ số giới tính khi sinh là 107 bé trai/100 bé gái, 10 năm sau tỷ số này là 110,5 (năm 2009) và tăng lên 111,5 (năm 2019). Mất cân bằng giới tính khi sinh có xu hướng tiếp tục tăng và lan rộng cả nông thôn, thành thị và tất cả các vùng miền.
Công ty TNHH Hoàng Viên - Quảng Bá quyên góp từ thiện vì người nghèo

Công ty TNHH Hoàng Viên - Quảng Bá quyên góp từ thiện vì người nghèo

(LĐTĐ) Với tinh thần tương thân tương ái, hỗ trợ người nghèo, người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người có hoàn cảnh đặc biệt, mới đây, Công ty TNHH Hoàng Viên - Quảng Bá do ông Cedric Fontbonnat - Tổng Giám đốc Công ty làm trưởng đoàn đã tới thăm, tặng quà cho các hoàn cảnh khó khăn thuộc Trung tâm Bảo trợ xã hội III có địa chỉ tại Tổ dân phố 3 Miêu Nha, phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
Tiến sĩ người Dao ở Hà Nội

Tiến sĩ người Dao ở Hà Nội

(LĐTĐ) Với trăn trở của một người nghiên cứu và đam mê văn hóa mong muốn dùng những tri thức bản địa đặc trưng của dân tộc để giúp người Dao cũng như các em sinh viên người Dao có thêm thu nhập, những năm qua, Tiến sĩ Bàn Tuấn Năng - Trưởng Ban đại diện Nhóm “Người Dao Việt Nam - Gắn kết từ bản sắc” đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, nhằm phát triển sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số ở Thủ đô.
Chào tháng Mười hai dấu yêu

Chào tháng Mười hai dấu yêu

(LĐTĐ) Tháng Mười hai - tháng cuối cùng của một năm đã tới. Thời gian thấm thoắt thoi đưa. Chúng ta lại sắp chạm vào thêm một mốc thời gian của đời người.
Giải pháp hữu hiệu hoàn thành các chỉ tiêu công tác dân số

Giải pháp hữu hiệu hoàn thành các chỉ tiêu công tác dân số

(LĐTĐ) Năm 2021, thành phố Hà Nội tiếp tục tập trung phấn đấu ổn định quy mô, duy trì mức sinh thay thế, giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên, giảm tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số Thủ đô.
Tọa đàm “Hành trình trao quyền cho phụ nữ: Vẹn tròn cuộc sống - Làm chủ tương lai”

Tọa đàm “Hành trình trao quyền cho phụ nữ: Vẹn tròn cuộc sống - Làm chủ tương lai”

(LĐTĐ) Chiều nay (1/12) tại Hà Nội, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Nestlé Việt Nam vừa tổ chức buổi tọa đàm “Hành trình trao quyền cho phụ nữ: “Vẹn tròn cuộc sống – Làm chủ tương lai” nhằm tổng kết một năm triển khai chương trình hợp tác “Nestlé đồng hành cùng phụ nữ” cũng như định hướng cho các hoạt động trong thời gian tới.
Xem thêm
Phiên bản di động