Trụ cột bền vững của hệ thống an sinh

	Không có chuyện quỹ BHXH mất cân đối vào năm 2025
	Người lao động di cư: 90% không được tiếp cận dịch vụ an sinh xã hội

Đánh giá về chính sách BHXH được thực hiện thời gian qua, Thứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp khẳng định: Chính sách BHXH đã bao phủ hầu hết các chế độ mà Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) khuyến nghị, bao gồm: BH hưu trí - tử tuất, BH thất nghiệp, BH ốm đau, thai sản, bảo hiểm tai nạn lao động.

Đề án cải cách BHXH được kỳ vọng sẽ thực sự trở thành trụ cột bền vững của hệ thống an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, số lượng và tỷ lệ người lao động tham gia BHXH ngày càng tăng; đối tượng được hưởng các chế độ ngày càng nhiều. Hiện, cả nước có gần 14 triệu người tham gia BHXH; 11,7 triệu người tham gia BH thất nghiệp… Năng lực tự bảo đảm an sinh của người dân được tăng cường. Quỹ BHXH trở thành quỹ an sinh lớn nhất, hoạt động theo nguyên tắc đóng - hưởng, chia sẻ và có thể tiếp cận với nhiều nhóm đối tượng.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cũng chỉ ra những hạn chế trong thực hiện chính sách như: Chưa hướng đến sự bao phủ toàn dân. Hệ thống BHXH về cơ bản là thiết kế đơn tầng, chủ yếu là tầng BHXH do Nhà nước tổ chức; quy mô tham gia BHXH còn thấp, mới đạt khoảng 30% lực lượng lao động, trong khi mục tiêu đề ra là đến năm 2020, cả nước có 50% lực lượng lao động tham gia BHXH.

Chính sách BH thất nghiệp quá chú trọng đến giải quyết hậu quả, thiếu giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tác động của tình trạng thất nghiệp. Đặc biệt, nguyên tắc đóng - hưởng trong tính toán mức lương hưu được tôn trọng, nhưng nguyên tắc chia sẻ chưa được chú ý, dẫn đến những bất hợp lý khó chấp nhận là có người hưởng lương hưu tới 100 triệu đồng/tháng, nhưng có người chỉ nhận được hơn 1 triệu đồng/tháng.

Tuổi nghỉ hưu quy định từ năm 1960 đến nay chưa điều chỉnh, trong khi đất nước đứng trước thách thức của già hóa dân số... “Để khắc phục những hạn chế, bất cập nêu trên, tất yếu phải cải cách chính BHXH. Nhiều nước đã tiến hành trước ta và họ đã thành công”, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp nhấn mạnh.

Chia sẻ thêm về những điểm mới trong Đề án cải cách chính sách BHXH được trình tại Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII lần này, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cho biết: Đề án có những nội dung cải cách rất mới, rất căn bản, khẳng định mục tiêu hướng tới BHXH toàn dân; xây dựng hệ thống BHXH với chương trình hưu trí đa tầng.

Trong đó, tầng 1 là lương hưu xã hội do Nhà nước bảo đảm cho người già không có lương hưu; tầng 2 là BHXH do Nhà nước tổ chức như hiện nay; tầng 3 là hưu trí bổ sung do doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận, giao kết với tổ chức cung cấp dịch vụ…

Đặc biệt, Đề án cải cách chính sách BHXH tiếp tục đặt ra vấn đề điều chỉnh tuổi hưu, thời gian điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu từ ngày 1/1/2021. Dự kiến, người lao động bình thường, trong điều kiện lao động bình thường sẽ tăng thêm mỗi năm 3 tháng hoặc 4 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Những đối tượng lao động đặc thù có thể nghỉ hưu sớm hoặc muộn hơn tương tự như hiện nay.

“Nếu được triển khai, tôi tin những chính sách này sẽ mang lại hiệu quả toàn diện. BHXH sẽ thực sự trở thành trụ cột bền vững của hệ thống an sinh xã hội. Mọi người dân đều được thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội, không ai bị bỏ lại phía sau. Khoảng cách chênh lệch về giới, về thu nhập từng bước được thu hẹp”, ông Doãn Mậu Diệp khẳng định.

Tuy nhiên, ông Diệp cũng nêu quan điểm: Để việc cải cách thành công, đối với chính sách cải cách BHXH, Nhà nước nên có quy định phù hợp để giảm tình trạng hưởng BHXH 1 lần; sửa đổi các quy định để khuyến khích người lao động tham gia BHXH dài hơn; nghiên cứu điều chỉnh tỷ lệ đóng vào Quỹ BHXH theo hướng hài hòa quyền lợi giữa người sử dụng lao động và người lao động.

Việc điều chỉnh lương hưu xã hội nên căn cứ vào khả năng cân đối của ngân sách Nhà nước; lương hưu cơ bản nên được điều chỉnh dựa trên tốc độ tăng giá tiêu dùng, khả năng của Quỹ BHXH và ngân sách. Vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với các yếu tố tăng trưởng kinh tế, giải quyết bài toán việc làm và thất nghiệp…

Bảo Duy