Tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc: Cần mở rộng đến toàn bộ người có quan hệ lao động

	Trang bị kỹ năng giải quyết các tranh chấp trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội
	Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Triển khai hiệu quả Hệ thống tương tác đa phương tiện

Tại Nghị quyết số 28/NQ-TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, Trung ương đã đặt ra mục tiêu “từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ bảo hiểm xã hội, hướng tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân". Để đạt mục tiêu này, theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, việc sửa đổi Bộ luật Lao động lần này có vai trò đặc biệt quan trọng, tác động đến việc mở rộng vững chắc diện bao phủ về bảo hiểm xã hội.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cần mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đến toàn bộ người có quan hệ lao động

Bộ luật Lao động được coi là một trong những bộ luật “gốc” nên việc sửa đổi sẽ tác động đến hầu hết các luật chuyên ngành, trong đó có Luật Bảo hiểm xã hội. Theo ông Điều Bá Được - Trưởng Ban Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (Bảo hiểm xã hội Việt Nam), để mở rộng vững chắc diện bao phủ về bảo hiểm xã hội, đặc biệt là bảo hiểm xã hội bắt buộc thì ngay trong Dự án Bộ luật Lao động sửa đổi lần này cần tạo bước đột phá trong nhận thức về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đó là mở rộng đến toàn bộ người có quan hệ lao động (có thuê mướn, sử dụng và trả lương), thay vì chỉ quy định áp dụng đối với người lao động có hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên như trong Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành.

Theo lý giải của ông Được, thực tế hiện nay, quan hệ lao động có thể được thông qua hợp đồng lao động, hoặc có thể thoả thuận bằng văn bản, hoặc không bằng văn bản. Nếu quy định phải có hợp đồng lao động mới thuộc đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội thì vừa không phát triển bảo hiểm xã hội hết được số lao động, lại vừa tạo “lỗ hổng” để người lao động và chủ sử dụng lao động dừng ký hợp đồng lao động để chuyển sang thoả thuận bằng hình thức khác để ngừng đóng bảo hiểm xã hội. Khi đó, mục tiêu mở rộng vững chắc diện bao phủ về bảo hiểm xã hội sẽ rất khó đạt được.

Theo tính toán của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, nếu bổ sung quy định bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội đối với toàn bộ người có quan hệ lao động thì dự kiến sẽ có khoảng 10 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội trong diện này, nâng tổng số người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc lên 25 triệu người.

Đối với khu vực không có quan hệ lao động (lao động tự sản xuất, kinh doanh không thuê mướn lao động và cũng không làm thuê cho chủ sử dụng lao động khác), Trưởng Ban Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (Bảo hiểm xã hội Việt Nam) cho rằng: Đây là khu vực có số lao động tương đối lớn. Việc chuyển đổi lao động giữa khu vực này với khu vực có quan hệ lao động diễn ra liên tục, vì vậy cần có quy định để đảm bảo quyền lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho mọi người lao động.

Cụ thể, người lao động trong khu vực không có quan hệ lao động mà có việc làm và thu nhập ổn định, đang chấp hành nghĩa vụ nộp thuế theo quy định thì cần được bổ sung vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Khi đó, theo tính toán, số lao động này sẽ làm gia tăng diện bao phủ bảo hiểm xã hội thêm hàng triệu người.

Về vấn đề tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, ông Điều Bá Được cho rằng, cần quy định thống nhất về mức đóng thấp nhất, mức đóng cao nhất đối với bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Đồng thời, quy định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp thấp nhất phải bằng 70% thu nhập thực tế của nguời lao động nhận được từ người sử dụng lao động và cao nhất không quá 20 lần mức lương tối thiểu vùng.

Về tuổi nghỉ hưu: Trước hết cần nhận thức rằng, đây là quy định về “độ tuổi hưởng lương hưu” không phải “tuổi nghỉ hưu” để phân biệt với tuổi nghề và không đồng nhất tuổi nghề với tuổi hưởng lương hưu. Điều này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế.

B.Duy