Sốc công nghệ nấu rượu… không khói

Cồn công nghiệp pha nước lã thành... rượu!

Với tên tuổi từ hàng trăm năm nay, làng nghề nấu rượu gạo, rượu sắn truyền thống mang tên Đại Lâm (xã Tam Đa, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) được ví như “vựa” rượu chuyên cung cấp cho Hà Nội và các tỉnh xung quanh. Nhưng truyền thống ấy đã và đang mai một nhanh chóng khi công nghệ nấu rượu không khói đã xuất hiện và nhân rộng ở làng nghề này từ vài năm trở lại đây. Chính người dân làng Đại Lâm đã tiết lộ, dân ở đây sản xuất rượu dễ như chơi trò pha chế nước hoa quả. Người pha chế chỉ cần pha cồn khô với nước lã và cho hương liệu vào là thành rượu. Cả làng này không ai dám uống rượu của làng sản xuất, hoặc là tự nấu hoặc là đi mua rượu công ty về uống.

Hiện nay làng Đại Lâm chỉ còn vài chục hộ làm nghề pha chế rượu, nhưng hộ nào cũng làm lớn, tháng vài lần, rượu Đại Lâm được vận chuyển bằng xe tải đưa đi khắp các tỉnh, chứ không riêng gì Hà Nội.

Trong vai một người đi cất rượu về bán, chúng tôi được chứng kiến công đoạn chế biến rượu siêu tốc tại nhà anh Nguyễn Tâm Đ. “Lò” sản xuất rượu được đặt ngay trong sân nhà, gần chục thùng phuy cáu bẩn được lấy  nước trực tiếp từ giếng khoan. Khi mực nước trong phuy đến một khấc nhất định, người ta đổ một lượng hỗn hợp nước cồn (cồn khô hòa với nước lã) vào thùng phuy và dùng một cái đòn dài khuấy đều cho đến khi tỏa ra mùi giống như mùi của rượu. Sau đó, để rượu này biến thành rượu nếp, rượu sắn hay rượu gạo, hoặc bất cứ loại rượu gì thì người pha chế rượu chỉ cần cho thêm hương liệu đó vào là trở thành rượu như ý muốn.

Theo người dân làng, loại rượu này nếu không bán được nhanh sẽ bị lắng cặn, bốc mùi thối chỉ sau khoảng 5 - 7 ngày.

Rợn người công nghệ pha chế rượu từ nước lã

Đại diện UBND xã Tam Đa cho hay, trước đây thì người dân chủ yếu pha rượu bằng cồn công nghiệp, nhưng hiện nay hầu hết họ pha bằng cồn thực phẩm lấy từ nhà máy đường Thanh Hóa. Tuy nhiên theo nhiều người dân, các hộ làm rượu pha cồn vẫn đang sử dụng cồn công nghiệp nhập từ Trung Quốc, loại cồn này khô, cho vào nước nó sủi lên nên người dân vẫn gọi là viên sủi.

          Sự xuất hiện của những lò rượu không khói đã dần giết chết những lò rượu truyền thống tại làng Đại Lâm. Nhiều ngôi nhà cao tầng mọc lên cũng bắt nguồn từ những lò pha chế rượu như thế.

Có quy định nhưng khó thực hiện

Nghị định số 94/2012/NĐ-CP của Chính phủ về sản xuất, kinh doanh rượu, quy định từ 1/1/2013, các tổ chức, cá nhân sản xuất rượu thủ công bán ra thị trường phải có giấy phép sản xuất, trên sản phẩm có dán nhãn, bán cho các doanh nghiệp có giấy phép sản xuất rượu để chế biến lại rượu phải đăng ký với địa phương... 

Tuy nhiên theo nhiều người dân, để đầu tư một tháp lọc độc và nhà để tòa tháp phải mất khoảng 3 tỉ. Nếu chỉ là một hộ dân nấu rượu thủ công thì khó có khả năng mua nổi thiết bị này để được công nhận. Đó là một trong những lí do khiến rượu quốc lủi mãi vẫn tìm cách để lủi. Còn những công ty được đầu tư lớn thì mới có rượu đạt tiêu chuẩn, được công nhận và bán ra thị trường công khai.

Có thể thấy, các quy định tại nghị định 94/2012/NĐ-CP khó có thể đi vào thực tiễn cuộc sống. Vì thế, dù nghị định 94 ra đời từ hơn một năm nay, nhưng các làng rượu pha cồn, các làng rượu thủ công, rượu quê vẫn cứ công khai mua bán. Điều này cho thấy những quy trình để luật đi vào cuộc sống vẫn còn cho thấy nhiều bất cập, như tuyên truyền, chuẩn bị nhân sự, thủ tục hành chính… Đó là chưa kể, khi đi vào thực hiện, có những điều khập khiễng giữa chính sách và thực tiễn.

Thiết nghĩ, cơ quan chức năng cần phải tính toán lộ trình phù hợp cho việc nấu rượu quê như một sản phẩm hàng hóa, và có biện pháp phân định sản phẩm tự cung cho tiêu dùng với sản phẩm hàng hóa lưu thông, nhằm đạt mục đích quản lí được sản phẩm mà không gây phiền nhiễu và xáo trộn cuộc sống của người dân.

Người dân cũng nhiều lần kêu lên, nhà nước ra nghị định thì như thế, nhưng lại không có một sự hỗ trợ gì cho người dân. Ngược lại Nhà nước lại có quá nhiều ưu đãi cho các công ty sản xuất rượu như vốn, như quỹ đất... Trong khi đó người nông dân có nghề thì phải bỏ ra ngần ấy tiền mà có làm được thì cũng có quá nhiều thủ tục hành chính khiến họ khó tiếp cận được.

Ngoài ra, theo ý kiến của các cơ sở sản xuất rượu thủ công tại một số làng nghề sản xuất rượu, cho đến nay, Nghị định 94 vẫn chưa được tuyên truyền rộng rãi. Khi người dân chưa biết những quy định trong Nghị định 94 thì khó mà có thể chấp hành tốt. Nhiều ý kiến băn khoăn, không biết ai sẽ xử lí, và xử lí như thế nào, mức xử phạt cụ thế là bao nhiêu?...

Mai Hương