Ký ức về tấm áo lụa và bức thư của Bác

	Bồi hồi nhớ kỷ niệm bên Bác kính yêu
	Nhiều lần Bác dặn phải vì lợi ích của nhân dân
	Bác Hồ và những bức ảnh “lịch sử” với điện ảnh Việt Nam

Đắp áo lụa để tránh bom đạn

Chúng tôi tìm đến căn nhà nhỏ của ông Tạ Quang Tám trên đường Trần Thánh Tông (TP Nam Định) vào một ngày hè trời nắng như đổ lửa. Cha của ông Tạ Quang Tám là cụ Tạ Quang Yên (sinh năm 1890) là người gốc Huế, một nhà hoạt động cách mạng ưu tú thời kháng chiến chống Pháp và tham gia vào Hội Liên Việt ngay từ những ngày đầu sau khi Cách mạng tháng Tám thành công. Mẹ ông là cụ Nguyễn Thị Nuôi cũng hoạt động trong Hội Phụ nữ cứu quốc. Gia đình ông Tám sinh được 9 người con, 8 anh em trai và một chị gái, thì 8 người con trai đều tham gia cách mạng. Ngọn lửa cách mạng ấy âm thầm nhen nhóm trong trái tim những người con trong gia đình từ những ngày còn bé, sau khi lớn nên tất cả đều tình nguyện theo cha trên con đường hoạt động cách mạng.

Vợ chồng ông Tạ Quang Tám và bà Nguyễn Minh Phương

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, bốn người con trai đầu lần lượt lên đường nhập ngũ rồi cùng hy sinh trong một trận đánh bảo vệ thành phố Nam Định. Trong trận đánh tháng 3/1947, tất cả thành phố Nam Định bao vây quân địch trong suốt 86 ngày đêm. Địch chống phá ác liệt bằng việc dùng lực lượng mạnh: xe tăng, xe bọc thép...để tấn công từ Hà Nội về. Khi ấy bốn người con trai của cụ Tạ Quang Yên lập tức xung phong chuyển từ bộ đội về làm huấn luyện tự vệ để bảo vệ thành phố, trong đó có ông Tạ Quang Khả làm trung đội trưởng chỉ huy trận đánh, ba người còn lại đều được giao nhiệm vụ tiểu đội trưởng, tiểu đội phó... Lợi dụng uy thế về số quân và hỏa lực nên địch truy kích quân ta rất sát. Mặc dù ông Tạ Quang Khả cùng em trai là ông Tạ Quang Đức đã rút lên gác chuông để tiếp tục chiến đấu nhưng cuối cùng cả 4 anh em cùng 7 chiến sỹ tự vệ đã anh dũng hi sinh.

Năm 1948, gia đình cụ Tạ Quang Yên vinh dự được UBND tỉnh tổ chức lễ rước thư cùng tấm áo lụa do đích thân Bác Hồ trao tặng. Cho đến bây giờ, mỗi lần nhắc đến thời khắc thiêng liêng của buổi đón rước, ông Tám không khỏi rưng rưng bởi không khí nghiêm trang xen lẫn tự hào của buổi lễ. Thời đó Ủy ban hành chính của tỉnh đóng ở Trà Lũ nên lễ rước cũng được tổ chức trọng thể về tới thôn Ngọc Tỉnh (huyện Xuân Trường – Nam Định). Kèm theo đó là lễ mít tinh, tuyên dương được đông đảo bà con tham gia. Sự kiện này không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là niềm tự hào của hết thẩy người dân Nam Định. “Ký ức trong tôi là hai hàng nước mắt của cha cứ thế tuôn rơi khi nhận tấm áo kèm bức thư của Bác với những lời thăm hỏi động viên rất chân tình” – ông Tám nói. Cũng theo ông Tám, từ sau buổi lễ ngày hôm đó, dường như người cha của ông có vẻ trầm ngâm hơn, lúc nào cũng như đang tâm niệm những điều gì đó quan trọng. Giai đoạn từ năm 47 – 49 là thời điểm địch tấn công vô cùng ác liệt nhằm đánh chiếm Nam Định, Thái Bình. Sau nhiều ngày trăn trở, cụ Tạ Quang Yên sắp xếp cho vợ là bà Nguyễn Thị Nuôi cùng những người con còn lại trong gia đình lên đường đi sơ tán còn bản thân mình quyết định theo chân các đồng chí hoạt động rất sôi nổi từ Nam Định sang Thái Bình.

Bằng khen cùng huân chương của cả gia đình được nhà nước trao tặng

Sợ mang theo bức thư của bác Hồ gửi sẽ bị thất lạc nên cụ Yên đã bọc cẩn thận rồi chôn ở chợ Sóc – Thái Bình cùng nhiều đồ đạc khác. Đi theo kháng chiến, vật duy nhất cụ luôn mang bên mình là chiếc chăn bông bên trong có tấm áo lụa Bác Hồ tặng. Thời ấy có được tấm chăn bông là cả một tài sản giá trị nhưng để bảo vệ báu vật thiêng liêng này, cụ Yên đã cẩn thận xé chiếc chăn bông duy nhất của các gia đình để lấy vỏ gói tấm áo lụa vào bên trong rồi cẩn thận khâu lại. Hằng ngày cụ đắp tấm áo lụa ấy bên mình và luôn cảm thấy hình bóng Bác Hồ kính yêu luôn bên cạnh và soi sáng cho con đường mình đã lựa chọn.

Bài học về tình đoàn kết dân tộc

Sau này khi trở về từ cuộc kháng chiến, tấm áo lụa vẫn còn được giữ gìn nguyên vẹn. Cho đến năm 1958, đoàn Quân khu 3 tìm về mượn cùng với huân chương kháng chiến hạng nhất để đem đi triển lãm rồi lưu lạc cho đến tận bây giờ. Cho đến nay, thông tin ông Tám nhận được là kỷ vật thiêng liêng của gia đình mình đang nằm ở Bảo tàng Cách mạng (gần viện 108 – Hà Đông). Khi được hỏi liệu có lúc nào ông Tám cảm thấy áy náy với người đã khuất vì không thay mặt cả gia đình để trực tiếp bảo quản kỷ vật thiêng liêng đó, ông tâm sự chân thành: “Trái lại tôi cảm thấy vô cùng tự hào khi kỷ vật đó được trân trọng giữ gìn trong bảo tàng để mọi người đến thăm và chiêm ngưỡng”. Bên cạnh đó gia đình ông vẫn còn niềm an ủi bởi mặc dù bức thư đã thất lạc nhưng nội dung bức thư vẫn được lịch sử Đảng bộ của tỉnh ghi chép lại cẩn thận, đồng thời nội dung đó còn được trang trọng đăng trên báo Sự thật – một đầu báo vô cùng uy tín thời bấy giờ. Cho đến năm 2000, gia đình ông Tạ Quang Tám quyết định trích dẫn nguyên vẹn từng câu chữ trong bức thư để thêu trên một bức gấm rồi lồng khung kính trang trọng ở nhà như một minh chứng về sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối với gia đình mình.

Kỷ niệm sâu sắc nhất trong đời cụ Tạ Quang Yên còn là lần vinh dự được diện kiến Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là vào năm 1955, Đảng và Chính phủ chính thức về thủ đô và Chủ tịch nước đã tổ chức một buổi họp mặt các gia đình có công với cách mạng. Cụ Tạ Quang Yên là một trong 50 người và là đại biểu duy nhất đại diện cho tỉnh vinh dự được đi dự buổi họp mặt này. Trong suốt quãng thời gian 15 ngày ở phủ Chủ tịch, tham dự các buổi tiếp khách với nhiều đại biểu trong và ngoài nước, ấn tượng sâu sắc nhất đọng lại trong cụ là lối ứng xử thông minh và tấm lòng nhân hậu của Bác. Có lần trong một bữa tiệc ngọt tiếp đón các vị đại biểu, sau khi tàn tiệc mà vẫn thấy trên bàn còn nhiều bánh kẹo Bác yêu cầu các anh cảnh vệ chuẩn bị khăn tay rồi ân cần nhắc mọi người gói bánh kẹo lại để về nhà làm quà cho con cháu. Một số người ở gần thì vui vẻ làm theo lời Bác còn những người ở xa lại hơi ngần ngại bởi đường xa nên sợ bánh kẹo hỏng hết. Lúc ấy Bác ôn tồn trả lời mọi người: “Các chú cứ gói vào, trên đường về gặp cháu bé nào thì chia cho các cháu bởi chúng ta cùng một dân tộc, một dòng máu thì cháu bé nào cũng là con cháu”. Kể đến đây, ông Tám không khỏi rưng rưng xúc động bởi chỉ một hành động nhỏ ấy thôi cũng thấy hết được khát khao gắn tình đoàn kết thương dân của vị Chủ tịch nước vĩ đại.

Tuệ Liên