Kỳ 1: Khi nghĩa trang không đạt chuẩn

	Người dân không đồng tình với dự án Lam Thành An Lạc Viên
	Hà Nội đẩy nhanh xây dựng nghĩa trang tập trung
	Quản lý và xây dựng nghĩa trang: Bộc lộ nhiều bất cập

Thực trạng này đã và đang bộc lộ nhiều bất cập, gây ảnh hưởng đến môi trường và mỹ quan đô thị. Trong bối cảnh Hà Nội đang không ngừng vận động và phát triển thì việc đi tìm lời giải cho bài toán “sống chung” với… người đã khuất đang là vấn đề hết sức cần thiết và cấp bách.

Nằm xen kẽ giữa nhiều khu dân cư, những khu chung cư cao cấp ở Hà Nội là những trường học, trạm y tế… và không thiếu cả những khu nghĩa trang quanh năm nhang khói. Tại đây, gần như không có sự phân biệt giữa thế giới của người sống và người đã khuất bởi những nấm mộ án ngữ ngay trước cửa chính, cửa sổ, áp sát vào cả móng nhà hoặc nằm ngay trên trục đường giao thông…

Làm hàng xóm với... người đã khuất

Theo xu thế phát triển quy hoạch đô thị, quỹ đất nội đô dần thu hẹp nên nghĩa trang nằm sát các khu nhà ở ngay trong nội đô cũng là điều tất yếu. Ranh giới mong manh giữa người sống và nghĩa trang đôi khi cũng chỉ vỏn vẹn cách nhau chưa đầy một bước chân. Tại ngõ 68/123, phường Quan Hoa hiện tồn tại một khu nghĩa trang với hàng trăm ngôi mộ chỉ cách nhà dân chưa đầy 1m. Theo quan sát, khu nghĩa trang này có hình tứ giác, hai mặt tựa vào tường các hộ dân, phần còn lại là đường ngõ rộng khoảng 1mét, bên kia là cửa chính của các hộ gia đình. Được biết, trong quá khứ, khu nghĩa trang này là nơi chôn cất chủ yếu của người dân làng Quan Hoa. Do những ngôi mộ được xây dựng với nhiều kiểu dáng đẹp và kiên cố nên những ngày nắng ráo, không ít hộ dân trong khu vực mang cả chăn, chiếu ra phơi.

Những ngôi mộ thậm chí còn nằm tại sân nhà của các hộ gia đình ở xóm Cầu, làng Triều Khúc, xã Tân Triều

Không chỉ các khu dân cư lâu năm, mà hàng loạt khu đô thị, dự án nhà ở lớn mới được xây dựng cũng phải chịu cảnh “sống cùng nghĩa trang” như các khu đô thị: Nam Thăng Long, Việt Hưng, Pháp Vân - Tứ Hiệp, Văn Quán - Yên Phúc, Mỗ Lao... Chạy dọc theo trục đường Nguyễn Khuyến (Hà Đông) có thể dễ dàng thấy sự phát triển của trục giao thông chính Khu đô thị Văn Quán. Tại đây, hàng loạt các dự án nhà ở, chung cư đã được triển khai và đi vào sử dụng như: Chung cư viện 103, khu nhà ở Tổng Cục 5 Tân Triều (Bộ Công An)…

Tuy nhiên, ngay sát các khu nhà ở khang trang này là nghĩa trang Yên Xá. Nhìn từ xa, có thể thấy rõ những mái vòm, mái cong, tháp… của những ngôi mộ khá bề thế. Song đến gần thì nghĩa trang này nằm sát trục đường chính thông với ngõ 21 Yên Xá (thuộc xã Tân Triều, huyện Thanh Trì) không có cổng cũng chẳng có tường bao, thậm chí đến ngay cả biển tên cũng không có. Trong nghĩa trang, các ngôi mộ không đặt theo hàng lối mà quay đủ mọi hướng… Anh Đỗ Văn Hòa (người dân sống gần khu vực nghĩa trang) cho biết: “Hơn chục năm về trước, toàn bộ xung quanh nghĩa trang chỉ toàn là đất hoang. Nhưng vài năm trở lại đây, nhiều ngôi nhà tầng mọc lên san sát. Nghĩa trang cứ thế ngày càng nằm sát nhà dân”.

Vênh chuẩn… vẫn tồn tại

Hiện nay, nhiều nghĩa trang tại Hà Nội bất cập về tổ chức không gian và hệ thống hạ tầng kỹ thuật do nằm xen kẽ trong các khu dân cư. Trong quá trình đô thị hóa, nhiều ngôi mộ được dồn vào một khu đất thấp trong khi hạ tầng đô thị như đường xá, cốt nền xây dựng được nâng cao. Vì vậy, các khu nghĩa trang trở thành các điểm trũng, hệ thống thoát nước không được đầu tư. Những khu dân cư nằm cạnh các khu nghĩa trang chắc chắn bị ảnh hưởng về nguồn nước vì khi địa táng, qua thời gian sẽ bị phân hủy và ngấm xuống.

Qua tìm hiểu, liên quan đến vấn đề quy hoạch nghĩa trang, các cơ quan chức năng đã từng ban hành không ít văn bản, Nghị định liên quan đến việc giới hạn khoảng cách nhằm đảm bảo sao cho các khu mồ mả ít gây ảnh hưởng nhất đến môi trường và mỹ quan đô thị. Cụ thể, ngày 5/3/2008, Chính phủ đã ban hành Nghị định 35/2008/NĐ-CP về xây dựng quản lý sử dụng nghĩa trang. Trong đó, quy định rất cụ thể về việc quy chuẩn xây dựng, quản lý, sử dụng nghĩa trang, cũng như việc táng người chết và di dời các nghĩa trang tự phát, mồ mả riêng lẻ.

Cũng theo Nghị định này, nghĩa trang hung táng (là hình thức mai táng thi hài trong khoảng một thời gian nhất định, sau đó sẽ được cải táng - PV), nghĩa trang chôn cất một lần sẽ không được bố trí trong đô thị. Các nghĩa trang hiện có trong đô thị không đạt tiêu chuẩn về môi trường phải ngừng sử dụng và có kế hoạch di dời. Bên cạnh Nghị định 35/2008/NĐ-CP, cũng trong năm 2008, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 04/2008/QĐ-BXD về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng.

Theo đó, khoảng cách an toàn về môi trường nhỏ nhất từ nghĩa trang hung táng đến đường bao khu dân cư, trường học, bệnh viện… là từ 500 - 1500m; còn nghĩa trang chôn cất một lần là 500m. Rõ ràng, nếu đối chiếu quy chuẩn thuộc Quyết định này với thực tế hiện nay thì hầu hết các nghĩa trang ở khu vực Hà Nội đều không đạt tiêu chuẩn và phải di dời.

Trở lại câu chuyện nghĩa trang Yên Xá nằm sát khu đô thị mới mở chỉ vài bước chân, theo lời một cán bộ UBND xã Tân Triều, sở dĩ có tình trạng trên là do địa phương đang trong quá trình “lột xác”, đô thị hóa mạnh mẽ. Với khoảng 30.000 dân, số lượng người đông đúc nên đa phần nghĩa trang trên địa bàn đều nằm cạnh khu dân cư cũng là điều… đương nhiên.

Đinh Luyện – Phạm Thảo

Kỳ 2: Đâu là giải pháp