Siết chặt trình tự, thủ tục cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính

Gửi quyết định cưỡng chế và tổ chức thi hành

Nghị định yêu cầu trong thời hạn hai ngày làm việc kể từ ngày ban hành, quyết định cưỡng chế phải được gửi đến cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, cơ quan tổ chức thực hiện cưỡng chế và các đơn vị có liên quan. Trường hợp áp dụng các biện pháp buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, cưỡng chế tháo dỡ hoặc cưỡng chế buộc di dời theo điểm b, c và d khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính, quyết định phải được gửi đến UBND cấp xã nơi thực hiện cưỡng chế để phối hợp triển khai. Việc giao quyết định được thực hiện trực tiếp, qua bưu điện bằng hình thức bảo đảm hoặc theo phương thức quy định tại Điều 70 Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Về tổ chức thi hành, người ra quyết định cưỡng chế chịu trách nhiệm triển khai cưỡng chế đối với quyết định xử phạt của mình và của cấp dưới. Riêng đối với quyết định cưỡng chế của Chủ tịch UBND các cấp, việc phân công cơ quan chủ trì sẽ căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, phạm vi quản lý của các cơ quan chuyên môn, cơ quan ngành dọc hoặc địa bàn của cấp dưới.

Ảnh minh họa.

Nguyên tắc chung là cơ quan nào phụ trách lĩnh vực chuyên môn hoặc địa bàn liên quan thì được giao chủ trì. Với vụ việc phức tạp, Chủ tịch UBND sẽ trực tiếp quyết định phương án và giao cơ quan thực hiện trên cơ sở đề xuất của người có thẩm quyền xử phạt. Khi cần huy động nhiều cơ quan, lực lượng, cơ quan chủ trì phải xây dựng kế hoạch cưỡng chế trình phê duyệt trước khi tổ chức.

Các cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chủ trì trong việc chuẩn bị và thực thi cưỡng chế. Nội dung phối hợp phải được quy định rõ trong kế hoạch cưỡng chế để đảm bảo quá trình triển khai minh bạch, thống nhất và đúng quy định.

Quy định về nguồn lực cưỡng chế và bảo đảm trật tự

Nghị định quy định rõ về nguồn tiền khấu trừ và tài sản kê biên đối với từng nhóm tổ chức và cá nhân. Với các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang, tổ chức chính trị và tổ chức chính trị - xã hội không có thu, nguồn bảo đảm cưỡng chế phải được trích từ nguồn kinh phí của chính các cơ quan này, không được sử dụng ngân sách nhà nước. Nếu có hoạt động tạo nguồn thu, việc khấu trừ tiền và kê biên tài sản sẽ lấy từ nguồn thu và tài sản đó.

Đối với các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ, các quỹ xã hội và quỹ từ thiện, việc cưỡng chế được thực hiện dựa trên tài sản và nguồn lực tài chính của chính tổ chức. Doanh nghiệp, hợp tác xã và các đơn vị phụ thuộc sẽ sử dụng tài sản, tiền hoặc thu nhập của mình để thực hiện quyết định cưỡng chế. Với hộ gia đình, hộ kinh doanh và tổ hợp tác, việc khấu trừ và kê biên áp dụng với tài sản chung; nếu không đủ, có thể áp dụng đến tài sản riêng của các thành viên theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng yêu cầu lực lượng công an nhân dân tham gia đảm bảo an toàn, trật tự trong quá trình cưỡng chế khi được yêu cầu. Cơ quan chủ trì phải gửi văn bản đề nghị hỗ trợ cho cơ quan công an cùng cấp ít nhất 5 ngày trước khi tổ chức cưỡng chế để bố trí lực lượng. Công an sẽ chịu trách nhiệm ngăn chặn, xử lý hành vi chống đối, gây rối hoặc cản trở việc thực thi quyết định cưỡng chế. Với các vụ việc phức tạp, Chủ tịch UBND có trách nhiệm phân công lực lượng công an bảo đảm an toàn xuyên suốt quá trình thực hiện.

Nghị định 296/2025/NĐ-CP cũng quy định cụ thể các trường hợp tạm đình chỉ hoặc đình chỉ cưỡng chế. Việc tạm đình chỉ áp dụng khi có quyết định của cơ quan tố tụng hành chính hoặc cơ quan giải quyết khiếu nại. Người có thẩm quyền phải đình chỉ cưỡng chế nếu cá nhân bị cưỡng chế đã chết hoặc mất tích không để lại di sản; quyết định xử phạt bị hủy hoặc sửa đổi; tổ chức bị cưỡng chế đã giải thể hoặc phá sản mà nghĩa vụ không được chuyển giao; có quyết định miễn hoặc giảm tiền phạt; hoặc hành vi vi phạm bị phát hiện có dấu hiệu tội phạm. Thời hạn ban hành quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ là 5 ngày làm việc từ khi phát sinh căn cứ. Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

P.T