“Vua muỗng” Trần Quang Hải trao tặng tư liệu âm nhạc cho nước nhà

Mới đây, Viện Âm nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đã tổ chức Lễ tiếp nhận sách, băng đĩa tư liệu nghiên cứu âm nhạc của GS.TS. Trần Quang Hải. Ông đã sưu tầm một khối lượng lớn sách, băng đĩa xuất bản và các nhạc cụ của nhiều nước trên thế giới. 
vua muong tran quang hai trao tang tu lieu am nhac cho nuoc nha Ấn tượng Di sản Văn hóa - Du lịch biển đảo Việt Nam
vua muong tran quang hai trao tang tu lieu am nhac cho nuoc nha Nhiều sự kiện đặc sắc tại Festival Di sản Quảng Nam lần thứ VI 2017
vua muong tran quang hai trao tang tu lieu am nhac cho nuoc nha Phố Sách - điểm hẹn thú vị của người dân Thủ đô

GS.TS Trần Quang Hải là nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc, Việt Kiều sinh sống tại Pháp, con trai trưởng của GS.TS Trần Văn Khê. Ông là người nhiều năm đã nghiên cứu, giảng dạy, biểu diễn để giới thiệu, quảng bá âm nhạc truyền thống của Việt Nam ở nhiều nước trên thế giới.

Ông được tôn xưng danh hiệu “vua muỗng” sau khi chiến thắng tại một cuộc thi gõ muỗng trong khuôn khổ Đại nhạc hội dân nhạc tại Cambridge, Anh vào năm 1967. Tính ra, ông có hơn 60 năm gắn bó với những giai điệu từ muỗng và biểu diễn ở hơn 1.500 chương trình ở hơn 70 quốc gia, vùng lãnh thổ. Ngoài ra, ông còn là một trong những người sáng lập Hiệp hội những người biểu diễn đàn môi trên thế giới.

Nhân chuyến về nước, ông trao tặng cho Viện Âm nhạc – Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam các tài liệu về nghiên cứu âm nhạc dân tộc và tổ chức một số buổi truyền dạy cho các học sinh tiểu học (7 tuổi đến 11 tuổi) về cách chơi đàn môi của dân tộc Mông và gõ muỗng (gõ thìa) miễn phí.

vua muong tran quang hai trao tang tu lieu am nhac cho nuoc nha
GS.TS Trần Quang Hải chơi đàn môi.

GS.TS Trần Quang Hải đã trao tặng cho Viện Âm nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam 40 kiện gồm có 1000 quyển sách, từ điển, 500 đĩa nhạc cùng một số tư liệu khác của tất các các tác giả nghiên cứu về âm nhạc dân tộc ở các nước trên thế giới.

Ông mong muốn được trao tặng khối tư liệu cá nhân này cho Viện Âm nhạc để tiếp tục lưu giữ, trưng bày và phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập âm nhạc dân tộc học ở Việt Nam.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Nguyễn Bình Định – Viện trưởng Viện Âm nhạc nhận định, GS Hải là một trong những người có rất nhiều công lao trong việc nghiên cứu, biểu diễn, giảng dạy và quảng bá âm nhạc Việt Nam ra nhiều nước trên thế giới. Ông và vợ là nghệ sĩ Bạch Yến, đã thực hiện hơn 3.000 buổi giới thiệu âm nhạc dân tộc Việt Nam ở 70 nước trên thế giới. Trong quá trình làm việc tại nước ngoài, nhất là Pháp, ông đã giảng dạy cho rất nhiều sinh viên về âm nhạc Việt Nam.

GS.TS Trần Quang Hải là một nhà dân tộc nhạc học. Ông sinh ngày 13/5/1944, tại TP Hồ Chí Minh. Ông là hậu duệ đời thứ năm của nhạc sĩ cung đình Huế, Trần Quang Thọ (1830-1890), đời thứ bốn của nhạc sĩ nổi tiếng về đàn tỳ bà, Trần Quang Diệm, đời thứ ba của nhạc sĩ nổi tiếng về đàn kìm và dây Tố Lan, Trần Quang Triều tự Bảy Triều. Ông là con trai trưởng của Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê (1921-2015). Chịu ảnh hưởng truyền thống gia đình, ông sớm định hướng theo con đường âm nhạc. Sau khi tốt nghiệp khoa violin tại trường Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn, ông sang Pháp tiếp tục học nâng cao về violin. Ở đó được cố vấn bởi trưởng dàn nhạc giáo sư Yehudi Menuhin ông đổi sang học các loại nhạc cụ dân tộc khác tại các trường đại học: Louvre, Sorbonne (Paris, Pháp), đại học Cambridge (London, Anh). Ông Hải sau đó lấy bằng tiến sĩ âm nhạc dân tộc người Việt tại Pháp, người thứ hai lấy bằng này sau cha của mình- GS.TS Trần Văn Khê. Năm 2002, ông được nhận Huân chương Bắc đẩu Bội tinh, Pháp.

Nói về kho tư liệu khổng lồ GS Hải trao tặng, ông Định cho rằng đây chính là kho dữ liệu quý giá để các nhà nghiên cứu, sinh viên yêu nhạc có thể tìm hiểu về âm nhạc dân tộc của Việt Nam cũng như các nước trên thế giới.

“Đây là khối tư liệu khoa học quý có giá trị, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập âm nhạc chuyên nghiệp đối với Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam nói riêng và Việt Nam nói chung. Tất cả tài liệu đó là tài sản vô giá, vừa thực tiễn, vừa phong phú đến từ khắp các châu lục Á, Âu, Mỹ... Hiện nay, chúng tôi đang thành lập một phòng để bày kho tư liệu này và từng bước bài trí tư liệu này thành khu vực riêng và dịch những tư liệu này để đưa vào quá trình giảng dạy. Có thể nói, với những đóng góp của GS Hải thì Viện âm nhạc không chỉ là nơi có nhiều tư liệu nhất ở Việt Nam mà còn trên khu vực”, ông Định chia sẻ.

Nhằm giúp mọi người nắm bắt một cách nhanh chóng nghệ thuật gõ muỗng, GS.TS Trần Quang Hải đã tận tình hướng dẫn bắt đầu từ kỹ thuật căn bản, bẻ hai muỗng hơi cong, cho chúng đối vào nhau, lấy ngón trỏ để vào chính giữa hai cán và nâng lên cho hai chiếc muỗng không đụng đậy tạo một khoảng cách khoảng 2,5mm để tạo nên cao độ. Từ những kỹ thuật ban đầu này, những chiếc muỗng được khai triển thành nhiều cách gõ khác nhau như với 2 hoặc 3, hoặc 4, hoặc 5 ngón tay, rồi kéo lên hết cánh tay hay đánh lên đùi, đánh lên miệng, đánh thành bài bản…

GS.TS Trần Quang Hải đã cống hiến một nghệ thuật gõ muỗng khiến người xem phải thán phục. Do đó, từ cách thể hiện cũng như bằng kỹ thuật do ông tìm ra mà muỗng trở thành một loại nhạc cụ bộ gõ và được vận dụng sáng tạo. Vì nó đưa mọi người từ cái biết đến cái không biết, từ cụ thể sang trừu tượng. Nhìn cách ông vận dụng và xử lý, người xem có thể dễ dàng hình dung làm sao từ những chiếc muỗng bình thường vốn được làm ra để phục vụ nhu cầu ẩm thực nhưng qua bàn tay tài nghệ và cách xử lý nhạc học độc đáo, vững vàng của ông đã đem lại sự hấp dẫn lạ thường.

Ngoài gõ muỗng, ông còn truyền dạy cho mọi người cách chơi đàn môi của dân tộc Mông. Theo GS Hải, đàn môi là một loại nhạc cụ độc đáo có mặt ở hầu hết các châu lục. Đàn thuộc loại khí tự âm vang (idiophone) với dáng hình nhỏ nhắn, xinh xinh, chỉ dài khoảng 7 cm có thể bỏ vào túi gọn gàng. Đàn môi có nhiều hình dáng và chất liệu khác nhau nhưng đều có hai bộ phận chính là khung cố định và lưỡi gà di động. “Ở Châu Âu, đàn môi rất thông dụng với nhiều tên gọi khác nhau. Ở Anh người ta gọi đàn môi là jew’s harp, Pháp là guimbarde, ở Đức và Áo được gọi là maultrommeln…” – GS Hải cho hay.

Hiện nay, khoảng 30 quốc gia trên thế giới có nhạc cụ đàn môi. So với đàn môi ở các nước Châu Mỹ làm bằng thép, sắt, đồng thay hoặc nhôm và hầu như có cùng một kiểu dáng thì tại Châu Á, tùy theo truyền thống và bản sắc từng dân tộc mà đàn môi ở mỗi nước có độ dài ngắn khác nhau với tên gọi rất đa dạng: mukkuri (Nhật Bản), genggong (Bali), kubing (Philippin), và đàn môi ở Việt Nam.

"Ở Việt Nam, đàn môi là một trong những nhạc cụ được đồng bào các dân tộc thiểu số rất ưa chuộng. Loại đàn môi bằng kim khí có thể tìm thấy ở các cùng người dân tộc Gia Rai, bằng đồng thau ở dân tộc Mông, bằng tre ở dân tộc Ba Na, Ê Đê…” – GS Hải nói.

Phương Bùi

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

LĐLĐ thành phố Hà Nội trao kinh phí hỗ trợ mua máy tính cho con công nhân, viên chức, lao động

LĐLĐ thành phố Hà Nội trao kinh phí hỗ trợ mua máy tính cho con công nhân, viên chức, lao động

(LĐTĐ) Chiều 20/9, Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội Đặng Thị Phương Hoa thay mặt LĐLĐ Thành phố đi thăm, tặng quà, trao ...
Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội áp dụng Chỉ thị 15 và một số biện pháp cao hơn

Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội áp dụng Chỉ thị 15 và một số biện pháp cao hơn

(LĐTĐ) Từ 6 giờ ngày 21/9, Hà Nội thực hiện phòng, chống dịch bệnh Covid-19 theo Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 27/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ và một số biện ...
Những “chiến sĩ văn hóa” trên mặt trận chống dịch

Những “chiến sĩ văn hóa” trên mặt trận chống dịch

(LĐTĐ) Những ngày gần đây, tình hình dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Hà Nội tiếp tục có những chuyển biến tích cực. Để có được kết quả này, ngoài ...
Tiếp tục đẩy mạnh hoạt động chăm lo, hỗ trợ đoàn viên, người lao động trong giai đoạn mới

Tiếp tục đẩy mạnh hoạt động chăm lo, hỗ trợ đoàn viên, người lao động trong giai đoạn mới

(LĐTĐ) Trong thời gian tới, các cấp Công đoàn Thủ đô tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động chăm lo, hỗ trợ đoàn viên, người lao động (NLĐ) khó khăn do ...
Hà Nội chủ động với kịch bản "không mong muốn" của dịch Covid-19

Hà Nội chủ động với kịch bản "không mong muốn" của dịch Covid-19

(LĐTĐ) Để đi trước một bước, ứng phó kịp thời trong mọi tình huống dịch bệnh Covid-19, ông Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, ...
Hoàn thành tiêm phủ vắc xin mũi 2 vào đầu tháng 11, để học sinh có thể trở lại trường học

Hoàn thành tiêm phủ vắc xin mũi 2 vào đầu tháng 11, để học sinh có thể trở lại trường học

(LĐTĐ) Tại cuộc họp thông tin về công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn thành phố Hà Nội chiều 20/9, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn ...
Các trường đại học lớn sẵn sàng xét tuyển bổ sung thí sinh đạt kết quả thi tốt nghiệp THPT cao

Các trường đại học lớn sẵn sàng xét tuyển bổ sung thí sinh đạt kết quả thi tốt nghiệp THPT cao

(LĐTĐ) Ngày 20/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã thông tin về các trường hợp thí sinh đạt điểm cao nhưng trượt nguyện vọng xét tuyển.

Tin khác

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Xác lập chuẩn mực đạo đức của người hoạt động nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa hoàn tất dự thảo bộ quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (bộ quy tắc) và đang trong các khâu hoàn thiện cuối cùng trước khi ban hành.
Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc

Trong điều kiện dịch bệnh Covid-19 vẫn diễn biến khó lường, tỉnh Hải Dương quyết định không tổ chức Lễ hội mùa thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2021 mà chỉ tổ chức các nghi lễ truyền thống.
Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

Giới trẻ Hà Nội với văn hóa đọc

(LĐTĐ) Thời gian qua, nhiều địa phương ở Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch Covid-19, hệ thống thư viện, nhà sách buộc phải đóng cửa, thế nhưng không ít người trẻ đang sống và làm việc ở Thủ đô vẫn nỗ lực “nuôi dưỡng” văn hóa đọc.
Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

Truyền lửa văn hóa đọc thời công nghệ số

(LĐTĐ) Thật không quá khi nói rằng sách là kho tàng tri thức của nhân loại mà mỗi chúng ta ai cũng nên một lần chinh phục. Nhưng dường như trong thời đại công nghệ số lên ngôi, kho tàng tri thức tinh hoa ấy đang dần bị đi vào quên lãng. Đặc biệt đối với giới trẻ, họ đang mải mê trong thế giới ảo mà quên mất rằng, sách không chỉ đơn thuần là những trang giấy có chữ, mà nó còn là một kho báu quý giá.
Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

Bún chả Hà Nội – món ngon mãi nhớ

(LĐTĐ) Nhà văn Vũ Bằng đã viết trong “Miếng ngon Hà Nội” thế này: “Quà bún có cả một trăm thứ, nhưng ai đã ở Hà Nội, ai đã đi qua Hà Nội, làm sao mà quên được thứ quà bún phổ thông nhất, bán với cái giá bình dân nhất, ăn một miếng mà nhớ đến một năm, là thứ quà bún chả”. Vâng, quả đúng như vậy, bún chả Hà Nội tuy bình dị nhưng mang hương vị riêng, có sức cuốn hút lạ thường với thực khách.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam ứng dụng công nghệ để phục vụ công chúng

(LĐTĐ) Cùng với xu thế phát triển của các bảo tàng trên thế giới để ứng phó với đại dịch Covid-19, thời gian qua, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam đã ra mắt các sản phẩm ứng dụng công nghệ trong giới thiệu trưng bày để phục vụ công chúng.
Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

Những ngõ nhỏ trong lòng Hà Nội

(LĐTĐ) Hà Nội có nhiều con ngõ nhỏ gắn bó với những con đường, góc phố thân thương. Phố nhỏ, ngõ nhỏ phần nào đã tạo nên nét đẹp độc đáo của mảnh đất Hà thành.
Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

Mùa Trung thu giãn cách lại nhớ những món đồ chơi dân gian

(LĐTĐ) Một mùa Trung thu đặc biệt sắp đến. Năm nay, với diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, để đảm bảo an toàn sức khỏe, tránh tụ tập nơi đông người, chắc hẳn sẽ không có những buổi múa Lân, rước đèn, phá cỗ trông trăng ngoài trời cho con trẻ. Tuy nhiên, sẽ không vì thế mà Tết Trung thu của các em kém phần ý nghĩa. Các em vẫn sẽ được người lớn mua tặng những món quà trong ngày đặc biệt để chơi trong nhà. Và những món đồ chơi dân gian truyền thống, giản dị mà chứa đựng nhiều giá trị văn hóa tinh thần đẹp đẽ như: Đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi, trống bỏi, tò he... sẽ là một lựa chọn hợp lý và hết sức ý nghĩa cho các con trong mùa giãn cách.
Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

(LĐTĐ) Với mong muốn truyền tải đến du khách những ý nghĩa quan trọng của ngày Tết Trung thu, Hoàng thành Thăng Long sẽ tổ chức trưng bày trực tuyến chủ đề “Trung thu sum vầy” trong bối cảnh giãn cách để phòng, chống dịch Covid-19.
Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải nhất cuộc thi quốc tế

Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải nhất cuộc thi quốc tế

Tác phẩm “Đánh cá ở rừng ngập mặn” (Fishing in mangrove forest) của nhiếp ảnh gia Phạm Huy Trung (Việt Nam) vừa được công bố giành giải cao nhất của hạng mục Con người tại cuộc thi ảnh quốc tế Drone Photo Awards 2021.
Xem thêm
Phiên bản di động