Tái hiện nghi lễ tiến lịch thời Lê tại Hoàng thành Thăng Long

(LĐTĐ) Mỗi dịp Tết đến Xuân về, nhiều nghi lễ truyền thống được tái hiện tại Hoàng thành Thăng Long như lễ phất thức, phong ấn, dựng nêu, lễ tiến lịch, tiến xuân ngưu, lễ hạ nêu, khai ấn… Đón Tết Nhâm Dần 2022, lần đầu tiên khu di sản thực hành nghi lễ tiến lịch, một nghi lễ trong cung đình nhà Lê xưa kia.
Phục dựng Chính điện Kính Thiên trong tương lai gần Hoàng thành Thăng Long trưng bày trực tuyến “Trung thu sum vầy”

Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nội đã phối hợp với các đơn vị thể nghiệm hoạt động tiến lịch, gồm 2 nội dung. Thứ nhất, trưng bày tranh vẽ phỏng dựng không gian nghi lễ tiến lịch với mô hình phỏng dựng hiện vật bìa sách ngự lịch, quan lịch và qui trình biên soạn, san khắc, in ấn, đóng quyển lịch.

Thứ hai, thực hành nghi lễ Tiến lịch tại không gian sân điện Kính Thiên. Nghi lễ được tái hiện dưới hình thức sân khấu hóa, gồm các hoạt cảnh chính: Nghi thức các quan vào chầu; Nghi thức quan Tư Thiên giám tiến ngự lịch; Nghi thức quan Truyền chế đọc chế; Nghi thức quan Lễ khoa ban quan lịch.

Tái hiện nghi lễ tiến lịch thời Lê tại Hoàng thành Thăng Long
Trưng bày mô phỏng ngự lịch.

Trong điều kiện thích ứng và đảm bảo phòng, chống dịch Covid-19, khu di sản Hoàng thành Thăng Long chưa mở cửa đón khách tham quan nhưng các hoạt động nghi lễ tại đây trong dịp Tết vẫn diễn ra theo đúng nghi thức truyền thống và được ghi hình quảng bá, trưng bày trực tuyến phục vụ đông đảo du khách gần xa.

Trưng bày trực tuyến chủ đề “Tiến lịch đón xuân sang” đã tái hiện không gian ngày Tết cổ truyền với các phong tục truyền thống như: gói bánh chưng; cúng gia tiên; treo tranh, câu đối Tết; chúc Tết; xin chữ đầu năm… Đặc biệt, giới thiệu các tư liệu, hình ảnh về quy trình làm lịch cũng như ban hành lịch của triều đình nhà Lê, phỏng dựng bìa sách ngự lịch tiến vua.

Theo chính sử, hàng năm, triều đình cho biên soạn lịch công của năm mới, vua Lê phê duyệt rồi truyền cho san khắc, in ấn, đóng quyển. Đến ngày 24 tháng Chạp, tại sân rồng điện Kính Thiên, triều đình long trọng tổ chức nghi lễ tiến ngự lịch lên Hoàng đế. Tiếp đó, nhà vua ban lịch cho bá quan và dân chúng để khởi đầu cho một năm mới làm việc, cấy trồng hanh thông, thuận lợi.

Tái hiện nghi lễ tiến lịch thời Lê tại Hoàng thành Thăng Long
Lễ tiến lịch được tổ chức tại sân rồng Điện Kính Thiên.

Ở thời Lê, Tư Thiên Giám là cơ quan chuyên trách về thiên văn, lịch pháp thuộc bộ Lễ. Cơ quan này có trách nhiệm dự báo thời tiết, xem ngày giờ cát hung, địa lý phong thủy và biên soạn lịch hàng năm. Công việc làm lịch được Tư Thiên Giám tiến hành cẩn trọng với nhiều khâu đối chiếu, kiểm duyệt, phê chuẩn kỹ lưỡng.

Theo Lịch triều hiến chương loại chí: Bắt đầu từ tháng 2, Tư Thiên Giám chịu trách nhiệm tra cứu, tính toán, biên soạn lịch công cho năm mới. Khi bản thảo hoàn tất thì dâng trình vua ngự lãm và phê duyệt, sau đó truyền cho Trung thư giám viết lại nghiêm chỉnh, giao cho Tri giám trông coi việc viết bản khắc và làm bản khắc vào mộc bản.

Khi bản khắc hoàn tất, Tư Thiên Giám lĩnh về đối chiếu, xem xét lại thật kỹ từng câu, từng chữ, từng dấu ở cả âm bản và dương bản, thấy hoàn chỉnh rồi mới tiến hành in và sắp xếp đóng quyển. Đầu tháng Chạp, chọn ngày giờ tốt đóng ấn và cùng với các cơ quan chuyên trách khác trong bộ Lễ tổ chức nghi lễ Tiến lịch và ban lịch cho các quan lại các cấp.

Tái hiện nghi lễ tiến lịch thời Lê tại Hoàng thành Thăng Long
Nghi thức tiến lịch được tái hiện dưới hình thức sân khấu hoá.

Lễ tiến lịch được mô tả trong Lê triều Hội điển như sau: “Đến ngày 24 tháng 12 thì làm lễ dâng lịch. Sáng ngày hôm ấy, các vị công, hầu, bá và các quan theo lệnh chỉ của vương thượng đều mặc phẩm phục vào triều làm lễ. Làm lễ xong, viên Tư Lễ Giám đem lịch để ngay ở ngự tiền sang dâng vương phụ, rồi Lễ Khoa đem lịch ban phát cho các quan”.

Thông thường có 3 loại lịch: Ngự lịch chỉ có một bản duy nhất dâng tiến lên nhà vua; Quan lịch dùng để ban cho các công hầu bá, văn võ bá quan. Dân lịch để ban phát cho dân chúng. Giữa các loại lịch có sự khác nhau về hình thức như: họa tiết trang trí bìa lịch, chất liệu giấy in, nội dung cơ bản giống nhau.

Lễ tiến lịch và ban lịch thể hiện sự coi trọng của triều đình phong kiến đối với việc làm lịch cũng như quan tâm đến các hiện tượng thời tiết, khí hậu, ngày giờ tốt, vấn đề thiên thời địa lợi để phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt hàng ngày của triều đình và nhân dân.

Vua, hoàng gia, triều đình dùng lịch để tổ chức và điều hành các hoạt động triều chính, tế tự, hội hè... Công việc hành chính của các quan ở kinh thành cũng như ở các nha môn địa phương đều dựa trên lịch chung quy định của nhà nước. Đối với dân chúng, vai trò của lịch cũng có ý nghĩa rất đặc biệt. Xem lịch để theo dõi thời gian, thời tiết mà làm nông vụ. Xem lịch để biết được sự thay đổi tiết trời mà ứng phó, phòng tránh thiên tai…

Do vậy, nghi lễ tiến lịch, ban lịch được tổ chức rất long trọng vào thời khắc đặc biệt chuẩn bị đón Tết, khởi đầu cho một năm mới với những ước nguyện an vui, no ấm, đủ đầy. Lễ ban lịch cho toàn thiên hạ thể hiện trách nhiệm và sự quan tâm của bậc “thiên tử” đối với mọi mặt đời sống nhân dân.

Đánh giá về các hoạt động thể nghiệm này, theo Giáo sư sử học Lê Văn Lan: “Lễ tiến ngự lịch là một nghi thức quan trọng đã được mô tả rõ nét trong sử sách. Lịch thể hiện trình độ văn minh, phương thức quản lý đất nước cũng như cho thấy sự quan phương, thống nhất trong mọi hoạt động lễ nghi, ngoại giao, sản xuất, làm việc của triều đình và dân chúng; bao quát toàn bộ hoạt động triều chính và đời sống hàng ngày.

Việc nghiên cứu, tái hiện nghi lễ tiến lịch cũng như các nghi lễ cung đình tại Hoàng thành Thăng Long cần được phát huy, để khơi gợi những mạch nguồn văn hóa truyền thống, gắn kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và đương đại, từ đó khích lệ sự quan tâm của các bạn trẻ đối với văn hóa dân tộc”...

Việc nghiên cứu tái hiện các nghi lễ cung đình, trong đó có nghi lễ tiến lịch tại Hoàng thành Thăng Long giúp giới trẻ hiểu rõ hơn về văn hoá truyền thống của dân tộc.

Phương Bùi

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Mới có 95 nhà đầu tư yêu cầu bồi thường ở vụ án Trịnh Văn Quyết

Mới có 95 nhà đầu tư yêu cầu bồi thường ở vụ án Trịnh Văn Quyết

(LĐTĐ) Cơ quan điều tra xác định bị can Trịnh Văn Quyết lừa đảo chiếm đoạt hàng nghìn tỷ đồng của hơn 30.000 nhà đầu tư, nhưng hiện chỉ có 95 người đòi bồi thường với giá trị mua ban đầu gần 1.4 tỷ đồng.
Xabi Alonso giúp Leverkusen vô địch Bundesliga sớm 5 vòng đấu

Xabi Alonso giúp Leverkusen vô địch Bundesliga sớm 5 vòng đấu

(LĐTĐ) Bayer Leverkusen đối đầu Werder Bremen tại vòng 29 Bundesliga đêm 14/4 (theo giờ Việt Nam). Với chiến thắng tưng bừng 5-0, huấn luyện viên Xabi Alonso và Leverkusen vô địch Bundesliga 2023 - 2024 sớm 5 vòng đấu.
Thời tiết ngày 15/4: Hà Nội trời nắng, nhiệt độ cao nhất 33 độ C

Thời tiết ngày 15/4: Hà Nội trời nắng, nhiệt độ cao nhất 33 độ C

(LĐTĐ) Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 15/4, khu vực Hà Nội nhiều mây, đêm không mưa, sáng sớm có sương mù nhẹ, trưa chiều giảm mây trời nắng. Nhiệt độ cao nhất là 33 độ C.
Hơn 7.300 lao động được trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Hơn 7.300 lao động được trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

(LĐTĐ) Trong năm 2023, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã giải quyết hưởng mới trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo hai hình thức hằng tháng, và một lần cho hơn 7.300 người.
Arsenal "đừng ngã" đêm nay

Arsenal "đừng ngã" đêm nay

(LĐTĐ) Việc Man City giành chiến thắng đêm qua để tạm vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng giải Ngoại hạng Anh tạo sức ép quá lớn đối với Arsenal trong trận tiếp Aston Villa đang xếp thứ 4. Nếu muốn lên đỉnh bảng, buộc pháo thủ không chỉ phải thắng mà thắng nhiều bàn.
Doanh thu bán sản phẩm du lịch trong 4 ngày Hội chợ VITM Hà Nội 2024 đạt trên 180 tỷ đồng

Doanh thu bán sản phẩm du lịch trong 4 ngày Hội chợ VITM Hà Nội 2024 đạt trên 180 tỷ đồng

(LĐTĐ) Chiều 14/4, sau 4 ngày diễn ra nhiều sự kiện, hoạt động xúc tiến du lịch, Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam - VITM Hà Nội 2024 đã bế mạc.
Từ việc gạo ST25 nghi vấn bị "nhái" và vấn đề bảo vệ uy tín thương hiệu

Từ việc gạo ST25 nghi vấn bị "nhái" và vấn đề bảo vệ uy tín thương hiệu

(LĐTĐ) Vừa qua, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội vừa phát hiện và xử lý một số cơ sở kinh doanh gạo có dấu hiệu giả thương hiệu Gạo ST25; thực trạng này một lần nữa báo động thực trạng giả mạo thương hiệu thông qua nhãn mác, bao bì… Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, đây không chỉ là vấn đề giả mạo thương hiệu mà xa hơn nó còn là vấn đề uy tín của thương hiệu gạo quốc gia.

Tin khác

Doanh thu bán sản phẩm du lịch trong 4 ngày Hội chợ VITM Hà Nội 2024 đạt trên 180 tỷ đồng

Doanh thu bán sản phẩm du lịch trong 4 ngày Hội chợ VITM Hà Nội 2024 đạt trên 180 tỷ đồng

(LĐTĐ) Chiều 14/4, sau 4 ngày diễn ra nhiều sự kiện, hoạt động xúc tiến du lịch, Hội chợ Du lịch Quốc tế Việt Nam - VITM Hà Nội 2024 đã bế mạc.
Khai mạc Lễ hội Bình Đà năm 2024 và công bố tuyến du lịch phía Nam Thăng Long - Hà Nội

Khai mạc Lễ hội Bình Đà năm 2024 và công bố tuyến du lịch phía Nam Thăng Long - Hà Nội

(LĐTĐ) Tối 12/4, tại khu vực Đền Nội (xã Bình Minh, huyện Thanh Oai), đã khai mạc Lễ hội Bình Đà năm 2024 và công bố tuyến du lịch Trung tâm Hà Nội - Thanh Oai - Mỹ Đức với chủ đề "Con đường di sản Nam Thăng Long - Hà Nội".
Tập trung xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới

Tập trung xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới

(LĐTĐ) Sáng 11/4, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức Họp báo thường kỳ quý I/2024. Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Danh Hoàng Việt chủ trì Họp báo.
Rập rờn mùa bướm cao nguyên

Rập rờn mùa bướm cao nguyên

(LĐTĐ) Tháng Tư, nắng hừng hực cháy khắp núi đồi cao nguyên, là lúc hàng triệu cánh bướm xanh chập chờn bay liệng, xua đi cái oi ả của đất trời.
Sống lại thời kỳ lịch sử của dân tộc qua "Ký ức Điện Biên"

Sống lại thời kỳ lịch sử của dân tộc qua "Ký ức Điện Biên"

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 - 7/5/2024), Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam sẽ thực hiện chương trình nghệ thuật với nhan đề "Ký ức Điện Biên".
Sông Cầu khoảnh khắc giao mùa

Sông Cầu khoảnh khắc giao mùa

(LĐTĐ) Sông Cầu, tháng Tư chạm ngõ. Thời điểm cuối xuân đầu hạ, trời đất giao mùa. Mới sáng sớm, mặt trời vừa ló dạng, sương ngưng đọng nơi đầu cành, rỏ từng giọt từng giọt trong veo. Sương nghịch đùa trên cành cây, kẽ lá. Từng giọt sương trong là những quả cầu pha lê tí hon như có phép thuật thâu tóm mọi cảnh vật. Dưới ánh nắng mặt trời, những quả cầu pha lê bừng sáng lấp lánh đến lóa cả mắt. Ôi, tuyệt diệu làm sao!
Nâng cao môi trường văn hóa để tạo thương hiệu du lịch

Nâng cao môi trường văn hóa để tạo thương hiệu du lịch

(LĐTĐ) Xây dựng môi trường văn hóa tại các khu du lịch sẽ góp phần quan trọng gây dựng hình ảnh và thương hiệu trong tâm trí của khách du lịch về điểm đến. Môi trường văn hóa tốt sẽ tạo ra trải nghiệm du lịch đặc sắc và không gian an toàn cho du khách, thúc đẩy hoạt động bảo tồn di tích, phát triển kinh tế bền vững.
Nhiều hoạt động đa dạng, phong phú tại Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Ba

Nhiều hoạt động đa dạng, phong phú tại Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Ba

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa ban hành kế hoạch tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Ba - năm 2024 tại Hà Nội. Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ Ba được tổ chức theo hướng đa dạng, phong phú, kết hợp các hoạt động truyền thống với phương thức tổ chức hiện đại theo xu thế phát triển của xuất bản điện tử.
Thúc đẩy phong trào dạy và học tiếng Việt tại Nhật Bản

Thúc đẩy phong trào dạy và học tiếng Việt tại Nhật Bản

(LĐTĐ) Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Nhật Bản, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã dự Lễ phát động Ngày tôn vinh tiếng Việt năm 2024 tại Nhật Bản.
Rực rỡ sắc màu đêm chung kết Cuộc thi Nữ thanh niên thanh lịch Cửa Lò năm 2024

Rực rỡ sắc màu đêm chung kết Cuộc thi Nữ thanh niên thanh lịch Cửa Lò năm 2024

(LĐTĐ) Tối 6/4, Ủy ban nhân dân (UBND) thị xã Cửa Lò tổ chức chương trình khai mạc lễ hội “Hoa cúc biển” và chung kết cuộc thi Nữ thanh niên thanh lịch Cửa Lò năm 2024
Xem thêm
Phiên bản di động