Sửa Luật Tiết kiệm, chống lãng phí: Tiết kiệm phải đi đôi với hiệu quả, đảm bảo chất lượng

Ngày 27/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về dự án Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) tán thành cao với sự cần thiết ban hành Luật Tiết kiệm, chống lãng phí nhằm khắc phục những lỗ hổng thể chế, xử lý nguồn lực phân bổ dàn trải, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và thúc đẩy văn hóa tiết kiệm trong hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đề cập đến dự thảo Luật liệt kê 9 nhóm hành vi gây lãng phí, nhưng ông Hùng cho rằng, dự luật lại chưa đề cập rõ hành vi không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đề án chuyển đổi số đã được ngân sách nhà nước đầu tư.

Thực tiễn cho thấy nhiều đề án số hóa dữ liệu, phần mềm quản lý, kết quả nghiên cứu ứng dụng... trị giá hàng trăm tỷ đồng nhưng chưa được đưa vào vận hành hoặc vận hành cầm chừng, gây lãng phí lớn và kéo dài. Việc bổ sung rõ nhóm hành vi này sẽ làm tăng hiệu lực giám sát, tránh vòng đời đầu tư bị bỏ quên.

Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh). (Ảnh: Quốc hội)

Về xử lý thông tin phát hiện lãng phí, để bảo đảm trách nhiệm giải trình và ngăn chặn tình trạng trì hoãn, né tránh, ông Hùng đề nghị Ban soạn thảo xem xét bổ sung nguyên tắc phải xử lý thông tin phát hiện lãng phí trong thời hạn cụ thể và công khai kết quả xử lý. “Không có mốc thời gian bắt buộc, tính cưỡng chế của luật giảm mạnh, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào nỗ lực phòng, chống lãng phí mà chúng ta đang triển khai thực hiện”, ông nói

Về chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét bổ sung quy định về trách nhiệm và xử lý người đứng đầu khi không ban hành, chậm ban hành hoặc chậm triển khai chiến lược theo thời hạn Quốc hội và Chính phủ giao.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng cũng đề nghị xem xét, làm rõ cơ chế công khai địa chỉ của sự lãng phí và bổ sung yêu cầu công khai dự toán thực chi phần tiết kiệm, phần vượt định mức trách nhiệm vì chỉ khi công khai đầy đủ, minh bạch, có đối tượng, có số liệu cụ thể thì mới tạo áp lực cải thiện chất lượng điều hành và tăng cường giám sát của nhân dân và cơ quan dân cử.

Theo ông, dự thảo Luật quy định khen thưởng cá nhân, tổ chức có sáng kiến trong tiết kiệm, chống lãng phí nhưng chưa có cơ chế bảo đảm khen thưởng tương xứng nên sẽ xảy ra tình trạng nhiều sáng kiến không được ghi nhận. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung hình thức khen thưởng bằng tài chính và ưu tiên đánh giá xếp loại quy hoạch, bổ nhiệm đối với tập thể, cá nhân đề xuất sáng kiến, tiết kiệm ngân sách nhà nước với quy mô lớn.

Đại biểu Tô Văn Tám (Đoàn ĐBQH Quảng Ngãi). (Ảnh: Quốc hội)

Đại biểu Tô Văn Tám (Đoàn ĐBQH Quảng Ngãi) đề nghị bổ sung thêm quy định cấm hành vi của những người thực hiện việc đấu tranh chống lãng phí theo hướng cấm các hành vi như cung cấp thông tin lãng phí, sai sự thật hay bịa đặt các thông tin về lãng phí, thậm chí thổi phồng thông tin về lãng phí hay hành vi xúi giục, kích động, ép buộc người khác cung cấp thông tin chống lãng phí.

Dự thảo luật có 2 nhóm, thực hành tiết kiệm; tiết kiệm, chống lãng phí trong khu vực công và trong nhân dân. Trong khu vực công dự thảo đã có những quy định đầy đủ các nội dung về tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức, viên chức và người dân, của cơ quan, tổ chức trong tiết kiệm, chống lãng phí trong khu vực công.

Đối với trong nhân dân việc thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí rất cần thiết. Dự thảo đã có những quy định về việc khuyến khích người dân tiết kiệm, chống lãng phí trong tiêu dùng.

“Tôi cho quy định khuyến khích như thế là cần thiết và đúng. Chúng ta chỉ khuyến khích chứ không thể quy định một trách nhiệm pháp lý hay một gì đấy đối với người dân bởi vì đây là quyền của họ. Chúng ta không thể quy định rằng cưới phải mời bao nhiêu người hay dọn bao nhiêu mâm, chúng ta chỉ khuyến khích người dân; động viên, vận động họ làm không phô trương và tiết kiệm để chống lãng phí”, ông nói.

Cho rằng mỗi người dân cần có trách nhiệm góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, lành mạnh trong thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội, du lịch… đại biểu Tô Văn Tám cho rằng nên nghiên cứu bổ sung trách nhiệm xã hội của công dân trong việc thực hiện nếp sống văn minh.

Đại biểu Tô Thị Bích Châu (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh). (Ảnh: Quốc hội)

Đại biểu Tô Thị Bích Châu (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị cần bổ sung nguyên tắc tiết kiệm phải đi đôi với hiệu quả, đảm bảo chất lượng và tính bền vững, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý và giám sát thực hành tiết kiệm, chống lãng phí để phù hợp với chủ trương chuyển đổi số của Đảng và Nhà nước.

Về cung cấp, xử lý thông tin phát hiện lãng phí, bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí, nữ đại biểu cũng đề nghị dự thảo Luật nên bổ sung quy định về cơ quan đầu mối tiếp nhận, xử lý thông tin và cơ chế ẩn danh cũng như là trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc phản hồi kết quả xử lý thông tin. Ngoài ra, cần làm rõ khái niệm người đấu tranh chống lãng phí để đảm bảo thống nhất trong áp dụng.

Với dung công khai về tiết kiệm, chống lãng phí, bà Châu cho rằng, nội dung này còn quá chung chung, cần có quy định về thời hạn và hình thức công khai bắt buộc trên các cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước gắn với trách nhiệm của người đứng đầu…