Quản trị hiệu quả tài nguyên khoáng sản bắt đầu từ Luật

(LĐTĐ) Sau 13 năm Luật Khoáng sản 2010 đi vào cuộc sống, hoạt động khai khoáng đã mang lại giá trị kinh tế không nhỏ cho đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu việt thì Luật Khoáng sản 2010 vẫn còn nhiều bất cập phải tháo gỡ.
Hà Nội có văn bản báo cáo Thủ tướng về đấu giá 3 mỏ cát 1.700 tỷ đồng Góp ý Dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản

Nhiều bất cập cần tháo gỡ

Việt Nam là quốc gia có tiềm năng tài nguyên thiên nhiên. Xét về chỉ số vốn thiên nhiên, Việt Nam đứng thứ 79 thế giới. Các loại khoáng sản mà Việt Nam có thế mạnh là antimon, bauxite, crome, than, mangan, dầu khí, phốt pho, đất hiếm… Theo thống kê năm 2022, lĩnh vực khai khoáng đóng góp khoảng 2,8% GDP, đứng khoảng thứ 70 trên thế giới, tuy nhiên, tỷ trọng xuất khẩu khoáng sản thô còn khá lớn, chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch thương mại.

Quản trị hiệu quả tài nguyên khoáng sản bắt đầu từ Luật
Tài nguyên khoáng sản đóng vai trò quan trọng trong xây dựng cơ bản. Ảnh: Giang Nam

Tại Hội thảo Góp ý Dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tổ chức, Chủ tịch VCCI Phạm Tấn Công cho biết, công nghiệp khai khoáng của nước ta chưa phát triển hết tiềm năng. Việt Nam mới chỉ tập trung khai thác mà chưa có đủ công nghệ cũng như năng lực để đầu tư chế biến nhiều loại khoáng sản kim loại. Một số loại khoáng sản mang tính chiến lược như đất hiếm vẫn chưa được khai thác để mang lại hiệu quả kinh tế, đối ngoại cho đất nước…

Theo VCCI, Luật Khoáng sản 2010 (được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/11/2010, có hiệu lực từ ngày 1/7/2011) đã trải qua hơn 13 năm thi hành, mang lại nhiều kết quả tích cực nhưng cũng có nhiều vấn đề phải sửa đổi, bổ sung. Theo đó, dễ thấy nhất là vấn đề đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Đây là nội dung được đưa vào Luật Khoáng sản năm 2010 và được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường tính minh bạch của lĩnh vực này. Tuy nhiên, qua 13 năm triển khai, số lượng mỏ khoáng sản được đấu giá rất thấp.

Qua thống kê của VCCI, ở cấp trung ương chỉ có 10 mỏ được đấu giá trên tổng số 441 giấy phép được cấp. Ở địa phương có 827 trường hợp đấu giá trên hơn 3000 giấy phép. Trong khi đó, giá trúng đấu giá luôn cao hơn từ 20 đến 40% giá khởi điểm, có trường hợp cao gấp 2-3 lần. Như vậy, sửa đổi Luật Khoáng sản lần này, vấn đề đấu giá mỏ là cần thiết và được dư luận cũng như cộng đồng doanh nghiệp hết sức quan tâm.

Thêm nữa, vấn đề tài chính về khoáng sản cũng là nội dung cần được tháo gỡ. Cụ thể, hiện vấn đề tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được thu trước khi mỏ đi vào hoạt động lại đang được dựa trên số liệu ước đoán từ kết quả thăm dò. Nói cách khác, việc khai thác đang đẩy toàn bộ rủi ro về phía doanh nghiệp, khiến các dự án khoáng sản đã nhiều rủi ro lại càng thêm rủi ro. Sự thiếu minh bạch và không ổn định của các nghĩa vụ tài chính khác như thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường cũng làm các doanh nghiệp, ngân hàng do dự khi cân nhắc bỏ vốn vào các dự án khoáng sản quy mô lớn, hoặc các dự án đi kèm chế biến.

Ngoài ra, theo VCCI, các vấn đề bảo đảm quyền tài sản đối với khai thác khoáng sản cũng là vấn đề mà nhiều doanh nghiệp quan tâm. Vấn đề này bao gồm nhiều nội dung như quyền thế chấp quyền khai thác khoáng sản, các trường hợp xử lý vi phạm về công suất khai thác, sản lượng được phép khai thác, giám sát sản lượng để tránh thất thu thuế phí, chống nạn khai thác lậu…

Nhìn nhận trên góc độ pháp lý, ông Lê Thanh Sơn - Giám đốc Văn phòng Luật sư AIC cho rằng, hiện đang có bất cập lớn liên quan đến khoáng sản là phần lớn giấy phép vẫn được cấp theo cơ chế “xin - cho”. Và dĩ nhiên, từ cơ chế cũng nảy sinh tình trạng “vênh” giữa tiền cấp quyền khai thác khoáng sản với thực tế. Có thể hiểu, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản là cơ sở để xác định giá khởi điểm. Nếu tiếp tục áp dụng khung giá cố định tại Thông tư 05/2020/TT-BTC mức giá khởi điểm hiện nay rất thấp, không bám sát được thực tiễn thị trường.

Ví dụ, theo Thông tư 05/2020/TT-BTC, quặng bouxite có giá trị tối đa 390.000 đồng/tấn quặng thô (tương đương 15,47 USD/tấn), trong khi giá trên thị trường một số quốc gia tính đến tháng 12/2023 cao hơn rất nhiều (Mỹ là 48 USD/tấn, Trung Quốc là 69 USD/tấn, Đức là 50 USD/tấn, Brazil là 56 USD/tấn…). Đó là chưa kể khung giá tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản không có sự thay đổi từ năm 2020 đến nay. Theo ông Lê Thanh Sơn, chính bởi tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được xác định thấp như vậy, nên giá khởi điểm tại các phiên đấu giá quyền khai thác khoáng sản cũng bị xác định thấp, vì vậy dẫn đến giá trúng đấu giá thấp.

Ông Lê Thanh Sơn đề xuất, ở Dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản tất cả các quyền khai thác khoáng sản phải được cấp thông qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản hoặc đấu thầu thực hiện dự án khoáng sản, trừ khu vực chứa khoáng sản năng lượng, phóng xạ, hạt nhân, khu vực khoáng sản tại vành đai biên giới quốc gia, khu vực chiến lược về quốc phòng, an ninh.

Từng bước hoàn thiện “hàng rào” pháp lý

Thực tế cho thấy, Đảng và Nhà nước luôn chú trọng vào công tác xây dựng thể chế đối với lĩnh vực khai thác tài nguyên. Minh chứng dễ thấy là Luật Khoáng sản đã được Quốc hội ban hành lần đầu vào năm 1996, khá sớm so với nhiều lĩnh vực pháp luật khác. Gần đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2022 về định hướng chiến lược địa chất, khoáng sản và công nghiệp khai khoáng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là văn bản quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế đối với công nghiệp khai khoáng.

Đáng chú ý, Nghị quyết đặt ra nhiều mục tiêu trong đó đến năm 2045 Việt Nam hình thành nền công nghiệp khai khoáng tiên tiến, hiện đại gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh tương đương với các nước tiên tiến khu vực châu Á. Để làm được điều này thì công tác xây dựng thể chế là đặc biệt quan trọng. Luật Địa chất và Khoáng sản lần này chính là để làm việc đó.

Theo VCCI, Dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản được Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì soạn thảo, dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến vào kỳ họp thứ 7 và xem xét thông qua vào kỳ họp thứ 8. Dự thảo gồm 117 Điều và được bố cục thành 12 chương, tăng 1 chương và 31 Điều so với Luật Khoáng sản năm 2010.

Góp ý cho Dự thảo, TS Lê Ái Thụ - Chủ tịch Hội Địa chất và Khoáng sản cho rằng, Dự thảo Luật Địa chất và Khoáng sản đã phần nào thể hiện được những mong muốn đổi mới trong các quy định, nhằm đáp ứng những đòi hỏi của thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội theo xu hướng mới, tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, các quy định trong bản Dự thảo cũng bộc lộ những nội dung cần được hoàn chỉnh hơn nữa. Cụ thể, một số quy định về quản lý hoạt động khoáng sản nói chung về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và đấu giá quyền khai thác khoáng sản chưa đáp ứng được quy định tại khoản 1 Điều 4 của Dự thảo luật.

Về phía cơ quan thẩm tra Dự án Luật, đánh giá cao về vấn đề liên quan, ông Lê Quang Huy - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhấn mạnh, việc xây dựng Luật phải bảo đảm thực hiện Nghị quyết 10-NQ-TW của Bộ Chính trị ban hành năm 2022, hướng đến mục tiêu tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước, tránh thất thoát tài nguyên, hạn chế vấn đề “xin - cho”, khuyến khích chế biến khoáng sản, hạn chế xuất khẩu thô. Do đó, Luật cũng dành những điều khoản về đấu giá hoặc đấu thầu để làm sao trao quyền cho nhà đầu tư có năng lực tốt nhất.

Giang Nam

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Cầu thủ 17 tuổi lên tiếng, Tây Ban Nha xuất sắc hạ Anh giành ngôi vô địch Euro 2024

Cầu thủ 17 tuổi lên tiếng, Tây Ban Nha xuất sắc hạ Anh giành ngôi vô địch Euro 2024

(LĐTĐ) Trận chung kết Euro 2024 đã diễn ra rất hấp dẫn và kịch tính cho đến những phút thi đấu cuối cùng, cho dù tuyển Anh đã thể hiện bản lĩnh của mình để gỡ hòa nhưng tuyển Tây Ban Nha đã cho thấy sức mạnh của mình với 2 pha lập công của Williams và Oyarzabal để lên ngôi vô địch rất thuyết phục.
Những lưu ý khi bảo quản và ăn trứng

Những lưu ý khi bảo quản và ăn trứng

(LĐTĐ) Trứng có giá trị dinh dưỡng cao và là một trong những thực phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng. Nhưng ăn trứng như thế nào để tốt cho sức khỏe? Không phải ai cũng hiểu rõ điều này. Dưới đây là những lưu ý quan trọng về việc bảo quản và ăn trứng mà người tiêu dùng cần biết.
Vẫn còn nhiều khó khăn trong kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm tại Hà Nội

Vẫn còn nhiều khó khăn trong kiểm soát giết mổ gia súc, gia cầm tại Hà Nội

(LĐTĐ) Thời gian qua, nhằm đảm bảo nguồn cung thịt gia súc, gia cầm an toàn cho người dân Thủ đô, việc giám sát chặt chẽ hoạt động giết mổ theo đúng quy định, các cấp, các ngành của thành phố Hà Nội đã vào cuộc quyết liệt và sát sao. Tuy nhiên, do tình trạng chăn nuôi nhỏ lẻ, mạnh mún còn khá phổ biến, khiến cho việc kiểm soát giết mổ tại các cơ sở giết mổ trên địa bàn Thành phố vẫn còn gặp không ít khó khăn.
Đoàn công tác Tổng LĐLĐ Việt Nam dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên

Đoàn công tác Tổng LĐLĐ Việt Nam dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 77 năm Ngày Thương binh, Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2024, ngày 14/7, Đoàn công tác của Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam do đồng chí Nguyễn Xuân Hùng - Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam làm Trưởng đoàn đã tới dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên và Đài hương 468 (tỉnh Hà Giang).
LĐLĐ quận Hai Bà Trưng: Kết nạp thêm 246 đoàn viên, thành lập 9 Công đoàn cơ sở

LĐLĐ quận Hai Bà Trưng: Kết nạp thêm 246 đoàn viên, thành lập 9 Công đoàn cơ sở

(LĐTĐ) Trong 6 tháng đầu năm 2024, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Hai Bà Trưng đã kết nạp được 246 đoàn viên công đoàn, tuyên truyền, vận động thành thành lập được 9 Công đoàn cơ sở.
Chú trọng công tác phòng, chống đuối nước cho trẻ em trên địa bàn Thủ đô

Chú trọng công tác phòng, chống đuối nước cho trẻ em trên địa bàn Thủ đô

(LĐTĐ) Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đuối nước (25/7) hằng năm, công tác truyền thông nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, các ngành, gia đình, cộng đồng về phòng, chống đuối nước trẻ em được thành phố Hà Nội chú trọng.
Mang niềm vui đến đoàn viên, người lao động với “Bữa cơm Công đoàn”

Mang niềm vui đến đoàn viên, người lao động với “Bữa cơm Công đoàn”

(LĐTĐ) Từ chương trình “Bữa cơm Công đoàn”, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường Tiểu học Thăng Long (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã nhận được những suất cơm ngon, đầy đủ dưỡng chất. Thông qua chương trình, Ban Chấp hành Công đoàn Nhà trường mong muốn góp phần đảm bảo sức khỏe cho đoàn viên, người lao động. Qua đó khích lệ cán bộ, giáo viên, nhân viên yên tâm làm việc, cống hiến cho đơn vị.

Tin khác

Thời tiết ngày 14/7: Khu vực Hà Nội ngày nắng, chiều tối có nơi mưa rào

Thời tiết ngày 14/7: Khu vực Hà Nội ngày nắng, chiều tối có nơi mưa rào

(LĐTĐ) Dự báo ngày 14/7, khu vực Hà Nội nhiều mây, ngày nắng, chiều tối có lúc có mưa rào và dông, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
Liên tục xảy ra động đất, chuyên gia nói gì?

Liên tục xảy ra động đất, chuyên gia nói gì?

(LĐTĐ) Theo thống kê, trong khoảng thời gian từ 1/1 đến ngày 10/7, đã có 142 trận động đất có độ lớn dao động trong khoảng từ 2,5 đến 4,1 độ richter theo thang Mô men trên lãnh thổ và vùng biển Việt Nam. Trong đó, có 24 trận động đất có độ lớn M ≥ 3,5 đã được thông báo đầy đủ trên các phương tiện thông tin. Đặc biệt, ngày 25/3/2024, trận động đất có độ lớn 4 độ richter đã xảy ra tại ở khu vực huyện Mỹ Đức (Hà Nội).
Thời tiết ngày 13/7: Hà Nội ngày nắng nóng, gió đông nam cấp 2 - 3

Thời tiết ngày 13/7: Hà Nội ngày nắng nóng, gió đông nam cấp 2 - 3

(LĐTĐ) Dự báo ngày 13/7, khu vực Hà Nội chiều tối và đêm có lúc có mưa rào và dông, ngày nắng, gió đông nam cấp 2-3.
Hãy chung tay bảo vệ những “lá phổi xanh” của Thủ đô

Hãy chung tay bảo vệ những “lá phổi xanh” của Thủ đô

(LĐTĐ) Không chỉ chú trọng tới việc khai thác lợi thế của các con sông trên địa bàn Thủ đô, mà việc giữ gìn và bảo vệ các ao, hồ cũng Thành phố đặc biệt quan tâm. Tại điều 28 của Luật Thủ đô (sửa đổi), vấn đề nghiêm cấm việc san lấp, lấn chiếm các ao hồ đã được luật hoá, để có thể hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng diện tích ao hồ của Hà Nội đang ngày càng bị thu hẹp…
Dự báo thời tiết ngày 12/7: Hà Nội nắng nóng oi bức, chiều tối có dông

Dự báo thời tiết ngày 12/7: Hà Nội nắng nóng oi bức, chiều tối có dông

(LĐTĐ) Dự báo thời tiết ngày 12/7, khu vực Hà Nội ngày nắng nóng, gió đông nam đến nam cấp 2-3.
Thời tiết ngày 11/7: Hà Nội nắng nóng diện rộng, chiều tối mưa rào và dông

Thời tiết ngày 11/7: Hà Nội nắng nóng diện rộng, chiều tối mưa rào và dông

(LĐTĐ) Dự báo ngày 11/7, khu vực Hà Nội ngày nắng nóng, chiều tối và đêm có lúc có mưa rào và dông, nhiệt độ từ 27 - 36 độ.
Dự báo thời tiết ngày 10/7: Hà Nội nắng nóng trên diện rộng

Dự báo thời tiết ngày 10/7: Hà Nội nắng nóng trên diện rộng

(LĐTĐ) Dự báo thời tiết ngày 10/7, khu vực Hà Nội ngày nắng nóng chiều tối có lúc có mưa rào và dông, đêm không mưa.
Dự báo thời tiết ngày 9/7: Hà Nội tiếp tục nắng nóng

Dự báo thời tiết ngày 9/7: Hà Nội tiếp tục nắng nóng

(LĐTĐ) Dự báo thời tiết ngày 9/7, khu vực Hà Nội tiếp tục nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Dự báo thời tiết ngày 7/7: Hà Nội nắng nóng, gió đông nam cấp 3

Dự báo thời tiết ngày 7/7: Hà Nội nắng nóng, gió đông nam cấp 3

(LĐTĐ) Dự báo thời tiết hôm nay (7/7), khu vực Hà Nội trời nhiều mây, ngày nắng có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Hôm nay (6/7): Hà Nội ngày nắng nóng, chiều tối mưa rào

Hôm nay (6/7): Hà Nội ngày nắng nóng, chiều tối mưa rào

(LĐTĐ) Dự báo thời tiết ngày 6/7, khu vực Hà Nội ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, gió đông nam cấp 2-3.
Xem thêm
Phiên bản di động