Nhà thơ Anh Ngọc và hồi ký những ngày tháng ở chiến trường

(LĐTĐ) Vào một buổi chiều cuối tháng 4, chúng tôi có dịp được trò chuyện với nhà thơ Anh Ngọc tại khu tập thể 4B Lý Nam Đế (Hoàn Kiếm, Hà Nội) về các tác phẩm thơ ca cách mạng của ông và kỷ niệm khó quên trong những năm tháng tham gia chiến trận. Đến nay, dù không còn tham gia viết thơ nhưng ông vẫn đang nỗ lực làm sống dậy những tác phẩm xưa cũ và đưa nó đến gần với độc giả hơn.
Nguyễn Phong Việt trở lại với tập thơ thiếu nhi "Những chiếc ghế trong căn bếp nhỏ" Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm qua đời ở tuổi 69

Phóng viên: Năm 1971 nhà thơ mới bắt đầu đi lính nhưng những bài thơ về người lính đã được ông viết từ cách đó rất lâu. Vậy, điều gì đã mang lại cho ông nguồn cảm hứng vô tận về đề tài người lính đến vậy?

Nhà thơ Anh Ngọc và hồi ký những ngày tháng ở chiến trường
Nhà thơ Anh Ngọc.

Nhà thơ Anh Ngọc: Thật ra, ban đầu tôi không làm báo hay viết văn. Năm 1964 tốt nghiệp khóa 6, Khoa Ngữ Văn, Đại học Tổng hợp, ra trường, tôi được phân vào dạy ở Trường Trung cấp Thương nghiệp ở Thanh Hóa. Năm 1965, máy bay Mỹ đánh cầu Hàm Rồng cực kỳ ác liệt. Hàm Rồng là nơi mà ông Trinh Đường từng viết: “Người đi qua rơi bút bỏ đi luôn”. Cái bút ngày xưa quý lắm, vậy mà đánh rơi cũng không dám quay lại nhặt. Tôi ý thức được rằng, người sáng tác ngoài tài năng, học vấn buộc phải có thực tế cuộc sống. Vì muốn có mặt ở nơi nóng bỏng nhất, nên năm 1967 tôi xin đi thực tế trên núi Hàm Rồng. Tôi vẫn nhớ chỗ ấy gọi là đồi Ba cây thông, cao điểm 54, sát cạnh bờ Nam của cầu Hàm Rồng. Ở đấy có Đại đội 4, về sau được phong anh hùng, có những người lính về sau cũng trở thành những người cầm bút như Từ Nguyên Tĩnh, Lê Xuân Giang...

Ở trên đó hai, ba tuần liền, tôi viết được bài thơ “Cao điểm” và có thể nó cũng mang khá đậm chất Hàm Rồng. Kể chuyện trên để nói rằng, ngày ấy những ai mê sáng tác văn học, làm thơ phú… đều muốn có mặt ở những điểm nóng. Còn nhớ, ngay từ bài thơ đầu tiên tôi in báo, đầu năm 1965, đã làm thơ về chiến tranh, với cái đầu đề “Hai anh em pháo thủ”, đăng trên báo Cứu quốc.

Phóng viên: Được biết, trong quá trình tham gia chiến đấu, ông đã sáng tác rất nhiều bài thơ, thơ của ông cũng giống như những trang nhật ký viết về các sự kiện diễn ra lúc đó. Vậy với ông, bài thơ nào mang lại cho nhiều cảm xúc nhất?

Nhà thơ Anh Ngọc tên thật là Nguyễn Đức Ngọc. Sinh ngày 1/8/1943. Quê quán: Xã Nghi Trung, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

Ông tốt nghiệp khóa 6, Khoa Ngữ Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (1961-1964). Ngày 6/9/1971 nhập ngũ, chiến đấu ở Quảng Trị năm 1972, thuộc Đại đội 4, Trung đoàn 132, Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc. Từ năm 1973 đến 1979 là phóng viên báo Quân đội nhân dân, tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 ở Nam Trung Bộ và Sài Gòn. Sau ngày 7/1/1979, có mặt ở Campuchia khi đất nước này vừa thoát nạn diệt chủng. Tháng 2/1979, có mặt ở biên giới phía Bắc trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới. Từ tháng 9/1979 đến khi nghỉ hưu, làm biên tập viên và cán bộ sáng tác của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Về hưu năm 2008, với quân hàm đại tá.

Các bài thơ tiêu biểu của ông gồm: Cây Xấu Hổ, Sài Gòn đến giao hưởng, Sóng Côn Đảo, Mỵ Châu…

- Ông hai lần được Giải thưởng các cuộc thi thơ của báo Văn nghệ (giải nhì năm 1972-1973 và giải A năm 1975).

- Giải thưởng văn học sông Mê Công của Hội Nhà văn 3 nước Đông Dương, năm 2009.

- Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, năm 2012.

Nhà thơ Anh Ngọc: Ngày 6/9/1971 tôi vào bộ đội. Luyện quân một thời gian ở Hà Bắc thì được đưa thẳng vào Quảng Trị đúng lúc chiến dịch Quảng Trị nổ ra vào ngày 29/3/1972. Đến tận khi Hiệp định Paris được ký kết vào ngày 27/1/1973 tôi mới được gọi ra Hà Nội để làm báo. Suốt thời gian ở chiến dịch Quảng Trị, tôi là binh nhì, lính thông tin, thuộc Đại đội 4, E132, Bộ Tư lệnh Thông tin, chuyên đi nối dây để đảm bảo liên lạc thông suốt từ phía sau ra tiền tuyến.

Những ngày tháng ấy tôi ghi nhật ký rất nhiều và làm thơ rất nhiều. Có thể nói là làm thơ chẳng khác gì ghi nhật ký. Thơ tôi viết về sự việc cụ thể, có sự chứng kiến của chính mình. Giống như nhà thơ Yesenin nói “Tiểu sử đời tôi là thơ tôi” thì thơ của Anh Ngọc cũng đúng y như vậy.Chính những bài thơ trong giai đoạn này mà tôi được giải Nhì cuộc thi báo Văn nghệ 1972 - 1973 trong đó có bài thơ “Cây xấu hổ” sáng tác năm 1972 tại mặt trận Quảng Trị. Tôi còn nhớ lúc ấy nhà thơ Xuân Diệu, một thành viên của hội đồng chấm giải đã nói riêng với tôi là “anh chấm bài thơ của em giải Nhất”.

Những ngày sau khi Hiệp định Paris ký kết, chúng tôi hành quân ra Hà Nội, tại đây, tôi về báo Quân đội Nhân dân. Đây chính là môi trường thuận lợi để tôi tiếp xúc và gặp gỡ những con người lịch sử, địa danh lịch sử. Tháng 1/1975, tôi bắt đầu hành quân vào Nam. Những ngày ấy, quân đi như một cơn lốc cuốn. Tôi còn nhớ thời gian giải phóng một ấp, đến một huyện, rồi một tỉnh rất nhanh, chỉ vài tuần. Ngày 1/5 tôi đang ở bãi biển Ninh Chữ (Ninh Thuận), chiều ngày 3/5/1975 tôi mới có mặt ở Sài Gòn. Những ngày ấy, nhật ký còn ghi lại “Đến Sài Gòn chiều qua. Tối ngủ ở Cảnh sát quốc gia. Sáng nay đến chỗ Hải quân ở cảng Bạch Đằng”.

Trong những năm tháng lịch sử đó, bài thơ cho tôi nhiều cảm xúc nhất chính là bài thơ “Sài Gòn đêm giao hưởng”. Bài thơ viết về một đêm sau giải phóng ít lâu, lúc ấy, khi bộ đội giải phóng vào Sài Gòn thì các đoàn văn công của miền Bắc cũng theo vào, trong đó có Nhà hát giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch. Đêm đó, đoàn ca nhạc đã biểu diễn cho người dân Sài Gòn xem.

Trong không khí âm nhạc đấy, trong tôi trào dâng một cảm xúc đoàn viên, hòa hợp. Cát bụi đường xa khẩu súng ngọn cờ/Ngửa bàn tay gặp bàn tay nhạc trưởng/Mở tấm lòng gặp tấm lòng giao hưởng/Bổng trầm cung bậc tìm nhau/Phút này đây ta dành trọn cho nhau/ Anh dành trọn cho em đến tận cùng ý nghĩ/ Sài Gòn trong ta là trái chín vẹn nguyên/Chiến thắng đặt vào lòng hai đứa/Một nửa anh và em một nửa.

Ngày thống nhất đất nước, không chỉ là thống nhất về mặt lãnh thổ, mà còn sự chiến thắng về văn hóa. Từ sự đoàn viên của hai nửa dân tộc đến sự đoàn viên của gia đình, của tình yêu đôi lứa và đặc biệt là sự đoàn viên trong một con người. Mỗi con người được trở lại sống trọng vẹn với chính mình, bởi thời điểm trước đó, mình chỉ được sống một nửa, nửa đó là chiến tranh, là căm thù, ác liệt. Nay mình có thêm một nửa, là nửa đoàn viên, nửa hi vọng và tin cậy…

Phóng viên: Là nhà thơ trưởng thành trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, sau khi chiến tranh kết thúc ông vẫn rất náo nức với các hoạt động thi ca. Hiện tại ông có đang ấp ủ dự định cho ra đời những tác phẩm thơ mới về người lính và thời kỳ kháng chiến không? Ông nhận xét như thế nào về thơ ca của thế hệ trẻ ngày nay?

Nhà thơ Anh Ngọc: Tôi làm thơ từ tuổi 14,15, in thơ từ tuổi 20, từ ngày đi lính, làm khá nhiều và dù có làm gì thì cũng bị/được xếp vào dòng thơ chống Mỹ... Và thực sự là nghiệp nên không cách nào bỏ nghề được, kể cả lúc chán nản nhất, thấy nghề này quá bất lực và chẳng giúp gì được cho ai... Tuổi tác dĩ nhiên làm khả năng sáng tác kém đi, nhưng bù lại, sức nghĩ và kinh nghiệm sống giàu có hơn, viết có chất cổ điển hơn, gần với thơ đích thực và vĩnh cửu hơn.

Thời gian này tôi không còn viết thơ nhiều nữa. Mỗi ngày tôi thường dành thời gian đọc trên mạng, gửi bài và giao lưu với bạn bè trên Facebook, viết chút ít theo yêu cầu, nói năng hay làm gì đó cho truyền thông... còn thơ thì chỉ viết khi có ý tứ thật thích thú... Tôi cũng đang chơi Facebook và hay đăng lại các bài thơ cũ của mình cùng những bài bình các bài thơ của thời Thơ mới và thơ kháng chiến, đó cũng là việc nên làm. Đồng thời, tôi đang dịch lại các bài thơ trong bản thảo nhật ký bằng thơ của mình (viết trong những năm tháng chiến tranh) và gửi tới một số đơn vị, dự kiến sẽ xuất bản trong thời gian tới đây.

Về thơ ca của thế hệ trẻ, thi thoảng, tôi có đọc thơ của các bạn và nhận xét, góp ý. Các bạn trẻ có nhiều sáng tạo, có nhiều ý tưởng và tôi cũng mong các bạn trau dồi thật nhiều để viết hay hơn. Thế hệ của các bạn khác với chúng tôi rất nhiều, nhưng để làm thơ thì ai cũng vậy, cần sự nghiêm túc và không ngừng tìm tòi, khám phá.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn nhà thơ!./.

Lê Thắm

Nên xem

Lên phương án phòng, chống đua xe trái phép sau trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31

Lên phương án phòng, chống đua xe trái phép sau trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31

(LĐTĐ) Dự báo mật độ người và phương tiện tham gia giao thông trước và sau trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31 sẽ tăng cao, đặc biệt là ...
Công an huyện Sóc Sơn trao trả tài sản đánh rơi cho cổ động viên SEA Games 31

Công an huyện Sóc Sơn trao trả tài sản đánh rơi cho cổ động viên SEA Games 31

(LĐTĐ) Tại Nhà thi đấu huyện Sóc Sơn, cán bộ Công an huyện đã nhặt được tài sản của du khách và nhanh chóng tìm cách trao trả cho chủ nhân.
Hỗ trợ tiền thuê nhà trọ cho người lao động: Nhiều nơi mới chỉ dừng ở việc lập danh sách

Hỗ trợ tiền thuê nhà trọ cho người lao động: Nhiều nơi mới chỉ dừng ở việc lập danh sách

Từ đầu tháng 4 vừa qua, nhiều người lao động làm tại các khu công nghiệp phải thuê trọ nhà khá vui mừng khi Công ty lập danh sách đề ...
Chuyện những người “gác cổng thông tin” cho SEA Games 31 tại Hà Nội

Chuyện những người “gác cổng thông tin” cho SEA Games 31 tại Hà Nội

(LĐTĐ) Tạm gác niềm vui nho nhỏ bên bữa cơm gia đình, không thể trực tiếp theo dõi những trận thi đấu mà mình yêu thích, phải làm việc với công ...
Không yêu cầu giáo viên tiểu học, trung học cơ sở hạng I phải có trình độ thạc sĩ

Không yêu cầu giáo viên tiểu học, trung học cơ sở hạng I phải có trình độ thạc sĩ

Đây là đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung các Thông tư số 01, 02, 03, 04/2021/TT-BGDĐT quy định ...
Ngày đa dạng sinh học 2022: Xây nền móng cho tương lai của sự sống

Ngày đa dạng sinh học 2022: Xây nền móng cho tương lai của sự sống

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, bên cạnh việc sử dụng các công cụ chính sách và pháp luật, đã đến lúc, chúng ta cần phải coi bảo tồn đa ...
[Infographics]: Lịch thi đấu SEA Games 31 các bộ môn tại Hà Nội ngày 22/5: Chờ đợi HCV đội tuyển U23 Việt Nam

[Infographics]: Lịch thi đấu SEA Games 31 các bộ môn tại Hà Nội ngày 22/5: Chờ đợi HCV đội tuyển U23 Việt Nam

(LĐTĐ) Ngày thi đấu hôm nay (22/5), trận chung kết bóng đá nam giữa U23 Việt Nam và Thái Lan diễn ra lúc 19h là tâm điểm ở của SEA Games ...

Tin khác

Sôi động Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022

Sôi động Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022

(LĐTĐ) Tối 20/5, tại phố Lê Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch thành phố Hà Nội (HPA) tổ chức khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội 2022.
Tối nay (20/5) khai mạc Lễ hội  Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

Tối nay (20/5) khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022

(LĐTĐ) Tối nay (20/5), tại phố Lễ Quang Đạo, quận Nam Từ Liêm, sẽ diễn ra lễ khai mạc Lễ hội Ẩm thực và Du lịch làng nghề Hà Nội năm 2022.
Hơn 10.000 cuốn sách được trợ giá đến 80% tại Hội sách trực tuyến quốc gia

Hơn 10.000 cuốn sách được trợ giá đến 80% tại Hội sách trực tuyến quốc gia

(LĐTĐ) Sau hơn 1 tháng tổ chức, Hội sách trực tuyến quốc gia 2022 sẽ bế mạc vào 24 giờ ngày 20/5. Để tri ân độc giả, vào ngày bế mạc, Ban tổ chức có hoạt động trợ giá quy mô lớn nhất trong khuôn khổ hội sách tại địa chỉ Book365.vn.
Sinh động phim tài liệu nghệ thuật "Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình"

Sinh động phim tài liệu nghệ thuật "Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình"

(LĐTĐ) Nhân dịp kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Bác Hồ (19/5/1890 - 19/5/2022), Viện Phim Việt Nam thực hiện sản xuất bộ phim tài liệu nghệ thuật “Hồ Chí Minh - Hành trình kiến tạo văn hóa hòa bình”.
Những người say mê kể chuyện Bác Hồ ở khu di tích Kim Liên

Những người say mê kể chuyện Bác Hồ ở khu di tích Kim Liên

Với chất giọng Nghệ đầm ấm, sâu lắng, các cán bộ thuyết minh ở khu di tích Kim Liên đã truyền tải tới du khách về hình ảnh một vĩ nhân, để lòng kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi lan tỏa.
Trưng bày “Đứng lên và cất tiếng": Tôn vinh và tri ân các nhà báo - liệt sĩ

Trưng bày “Đứng lên và cất tiếng": Tôn vinh và tri ân các nhà báo - liệt sĩ

(LĐTĐ) Sáng nay (18/5), Di tích Nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội đã tổ chức trưng bày “Đứng lên và cất tiếng” nhân kỷ niệm 132 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 97 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam.
Dấu ấn Hà Nội thân thiện, mến khách trong mắt bạn bè quốc tế trong dịp SEA Games 31

Dấu ấn Hà Nội thân thiện, mến khách trong mắt bạn bè quốc tế trong dịp SEA Games 31

(LĐTĐ) Là nơi đăng cai tổ chức Lễ Khai mạc, Bế mạc và thi đấu 18 môn tại 16 địa điểm, Thủ đô Hà Nội đã nhận được những đánh giá tích cực và cảm tình đặc biệt của bạn bè quốc tế bởi công tác tổ chức SEA Games 31 chu đáo.
SEA Games 31: Lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh

SEA Games 31: Lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh

(LĐTĐ) Vừa qua, Lễ Khai mạc SEA Games 31 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội đã diễn ra thành công rực rỡ để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong mắt bạn bè quốc tế. Góp phần vào thành công đó là những đóng góp không nhỏ từ các bạn tình nguyện viên Thủ đô, lan tỏa những hình ảnh đẹp về một Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Thư pháp kết hợp với graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm

Thư pháp kết hợp với graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm

(LĐTĐ) Sáng nay (13/5), Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt không gian Thư quán phục vụ khách tham quan nhân dịp SEA Games 31 và tổ chức Tọa đàm "Thư pháp và Graffiti: Từ khác biệt đến đồng cảm".
Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt hệ thống vé điện tử phục vụ SEA Games 31

Văn Miếu - Quốc Tử Giám ra mắt hệ thống vé điện tử phục vụ SEA Games 31

(LĐTĐ) Sáng nay (13/5), nhân dịp chào mừng Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 31 (SEA Games 31) được tổ chức tại Việt Nam, Trung tâm Hoạt động Văn hoá Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Thông tin du lịch (Tổng cục Du lịch) và các đơn vị liên quan tổ chức ra mắt hệ thống vé điện tử, triển khai chuyển đổi số trong hoạt động du lịch.
Xem thêm
Phiên bản di động