Một thế kỷ kịch nói Việt Nam và những điều cần nói

(LĐTĐ) Tuần lễ kỷ niệm 100 năm sân khấu kịch nói Việt Nam (1921-2021) đang diễn ra không chỉ ôn lại chặng đường lịch sử vẻ vang của sân khấu kịch nói mà còn giúp thế hệ trẻ làm nghề thêm yêu, thêm quý trọng, tâm huyết với loại hình sân khấu này.
Nhà hát Tuổi trẻ tổ chức đêm diễn dành riêng cho các tài năng kịch nói Công diễn vở nhạc kịch nổi tiếng được sáng tác tại Côn Đảo

100 năm hình thành và phát triển

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, kịch nói vốn không phải đặc sản của sân khấu truyền thống Việt như tuồng, chèo mà là thể loại kịch thuần túy Pháp, du nhập Việt Nam đầu thế kỷ XX. Lúc này, những trí thức Việt “Tây học” như Nguyễn Văn Vĩnh, Phạm Quỳnh, đầy tự tôn và sĩ diện dân tộc, đã gây dựng một loại sân khấu mới, theo mẫu hình kịch Pháp nhằm thoả mãn nhu cầu của cư dân thành thị như Hà Nội, Hải Phòng…

Một thế kỷ kịch nói Việt Nam và những điều cần nói
Bản dựng kịch “Chén thuốc độc” mới nhất tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Trên vạch xuất phát ấy, họ cố gắng “Việt Nam hoá” kịch Tây với diện mạo mới mang đặc điểm văn hoá Việt. Sau này, đội ngũ trí thức yêu kịch ngày một đông, có thể kể đến Phạm Văn Duyệt, Đoàn Ân, Trần Tuấn Khải, Nguyễn Hữu Kim, Vũ Đình Long, Hồ Trọng Hiếu… Họ đã khởi xướng xây dựng nền kịch Việt Nam bằng tác giả và nghệ sĩ Việt Nam.

Nhân dịp kỷ niệm Ngày thành lập Hội Khai Trí Tiến Đức (25/4/1920), vở kịch “Người bệnh tưởng” của Molie do nghệ sĩ Việt Nam biểu diễn đã ra mắt khán giả tại Nhà hát Lớn Hà Nội, khiến trí thức và khán giả Việt Nam yêu thích thể loại “chỉ nói, không hát” này. Nhưng phải đến khi vở “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long được công diễn ngày 22/10/1921, cũng tại Nhà hát Lớn Hà Nội mới là sự kiện lịch sử đánh dấu nghệ thuật kịch nói Việt Nam ra đời.

Sau Cách mạng Tháng Tám, ở Hà Nội có nhiều ban kịch không chuyên của các tổ chức cách mạng ở nhiều địa phương được thành lập. Đến tháng 8/1951, tại khu rừng già Nông Lâm (Việt Bắc), Đoàn Văn công Nhân dân Trung ương bao gồm các tổ chèo, ca múa nhạc và kịch chính thức ra đời, do nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát làm Trưởng đoàn, Thế Lữ làm Phó đoàn kiêm đạo diễn và Học Phi phụ trách hành chính. Sau hòa bình năm 1954, trên miền Bắc, hầu như tỉnh nào cũng có đoàn kịch và nhà hát của riêng mình theo cơ chế bao cấp, chuyên nghiệp…

Có thể nói, kể từ 22/10/1921 đến nay, lịch sử nghệ thuật kịch nói Việt Nam đã tròn 100 tuổi và trong đó có 76 năm thuộc về kịch cách mạng. Chủ nhân sáng tạo của kịch cách mạng là cán bộ, chiến sĩ, nhân dân, nghệ sĩ đi theo cách mạng, với tinh thần phục vụ chính trị, phò chính trừ tà, đánh đổ phong kiến, đế quốc, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước để xây dựng chủ nghĩa xã hội.

“Kịch cách mạng, suốt 76 năm qua, Đảng luôn luôn giữ vai trò “chèo lái” cho sự phát triển nghệ thuật Việt Nam và nhờ đó, kịch Việt Nam đã đi từ nghiệp dư, tài tử sang chuyên nghiệp, bác học, hiện đại, hoàn thiện. Đã có hàng ngàn tác phẩm, hàng ngàn nghệ sĩ vừa có trình độ, được đào tạo chính quy, chuyên nghiệp, có tâm, có tài và được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật và danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân, Nghệ sĩ ưu tú. Đặc biệt, đã có không ít nghệ sĩ thành tên của nhiều đường phố ở Hà Nội và ở nhiều thành phố khác…”, PGS.TS Trần Trí Khắc khẳng định.

Cần đầu tư có chiều sâu, đột phá

Trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay, không chỉ nghệ thuật sân khấu kịch nói, mà các loại hình nghệ thuật và giải trí khác đều buộc phải đối diện với rất nhiều khó khăn và thử thách. Việc tìm lối đi và cách ứng phó trong tình hình dịch bệnh là thử thách vô cùng lớn trong những năm trở lại đây của các đơn vị nghệ thuật.

Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Trung Hiếu, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội nhận định, việc thiếu hụt khán giả vẫn là thực trạng chung của các nhà hát, của các loại hình nghệ thuật sân khấu hiện nay. Nguồn thu từ bán vé của các loại hình nghệ thuật sân khấu hiện nay rất thấp, đời sống nghệ sĩ gặp nhiều khó khăn. Chế độ đãi ngộ nghệ sĩ kém, rất nhiều Nghệ sĩ ưu tú, Nghệ sĩ nhân dân vẫn là diễn viên hạng 3, hạng 4 với mức lương và chế độ thấp. Chỉ tiêu biên chế hạn hẹp, các quy định về nhân sự nghiêm ngặt dẫn đến tình trạng thiếu hụt diễn viên trẻ tài năng…

“Chính những điều đó khiến nghệ thuật sân khấu kịch nói dần mai một trước sự tác động mãnh mẽ của yếu tố thị trường. Đó là một điều vô cùng đáng tiếc, đáng lo ngại”, Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Trung Hiếu lo lắng.

Để phát triển sân khấu kịch nói của nước nhà, theo Nghệ sĩ ưu tú Phạm Đỗ Kỷ, cơ quan chức năng nên tập trung đầu tư về mọi mặt cho đơn vị kịch nói tiêu biểu xứng tầm khu vực để làm đầu tàu, làm động lực thúc đẩy các đơn vị kịch nói khác trong cả nước phát triển bắt kịp với nền kịch nghệ trên thế giới. Mọi khâu từ chọn vấn đề, xây dựng kịch bản đến dàn dựng, diễn xuất, thiết kế sân khấu, âm thanh, ánh sáng… phải được đầu tư có chiều sâu, có đột phá.

Cũng theo Nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Trung Hiếu, cần tạo dựng thói quen và nhu cầu thưởng thức nghệ thuật từ thế hệ măng non – chủ nhân tương lai của đất nước. Ngay trong giai đoạn còn ngồi trên ghế nhà trường, các học sinh mẫu giáo, tiểu học ở các nước phương Tây đều được chú trọng vấn đề học tập và phát triển đầy đủ về nghệ thuật. Những bộ môn nghệ thuật nói chung và nghệ thuật sân khấu kịch nói nói riêng nên được đưa vào nhiều hơn trong chương trình giáo dục.

Ngoài ra, sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống nói chung và sân khấu kịch nói riêng với lĩnh vực du lịch là hướng phát triển hợp lý và có lợi cho cả hai bên. Khi đó, các nhà hát sẽ trở thành là một trong những điểm đến của đông đảo khách du lịch khi đến Thủ đô Hà Nội./.

Phương Bùi

Nên xem

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa có Công văn số 4322/UBND-KGVX gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Sở Y tế cùng UBND các quận, ...
Chăm lo Tết là cách giữ chân người lao động trong bối cảnh thiếu lao động như hiện nay

Chăm lo Tết là cách giữ chân người lao động trong bối cảnh thiếu lao động như hiện nay

(LĐTĐ) Chiều 2/12, tại Hà Nội, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin về tình hình công nhân, viên chức, lao động ...
Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

(LĐTĐ) Trước nguy cơ của biến chủng mới của vi rút SARS-CoV-2 gây ra, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội giao Sở Y tế tiếp tục chủ động ...
Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức Tọa đàm “Mô hình văn hóa ứng xử trong trường học” với sự tham dự của các chuyên ...
Diễn đàn nông dân quốc gia: Nông dân với chuyển đổi số nông nghiệp

Diễn đàn nông dân quốc gia: Nông dân với chuyển đổi số nông nghiệp

(LĐTĐ) Sáng 2/12, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Ba Đình, Hà Nội), Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông ...
Hà Nội khai trương tuyến xe buýt điện đầu tiên

Hà Nội khai trương tuyến xe buýt điện đầu tiên

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thành phố Hà Nội và Công ty TNHH Dịch vụ Vận tải Sinh thái VinBus tổ chức lễ khai trương ...
Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

(LĐTĐ) Từ ngày 1/12/2021, Quỹ học bổng và hỗ trợ tài chính của trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (British University Vietnam - BUV) cho năm học 2022 trị giá ...

Tin khác

Văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh nội sinh

Văn hóa phải thực sự trở thành sức mạnh nội sinh

(LĐTĐ) Vừa qua, tại Hội trường Diên Hồng (Tòa nhà Quốc hội), Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã được long trọng tổ chức. Đây là việc làm rất có ý nghĩa về nhiều phương diện, qua đó đã đánh giá đúng những thành quả đã đạt được, cũng như thẳng thắn đưa ra những thiếu sót để thống nhất nhận thức, quan điểm, hành động nhằm chấn hưng và phát triển văn hóa dân tộc.
Triển lãm xanh “Greenlens” photovoice - những bức tranh biết nói

Triển lãm xanh “Greenlens” photovoice - những bức tranh biết nói

(LĐTĐ) Lấy cảm hứng từ hình thức “photovoice” - những bức tranh biết nói, thầy và trò Khoa Quản trị kinh doanh và du lịch trường Đại Học Hà Nội (HANU) đã chung tay tổ chức nên sự kiện triển lãm tranh online mang tên “Greenlens” - A vision of sustainable world (Tầm nhìn về một thế giới bền vững).
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021

(LĐTĐ) Từ 27/11 đến 3/12 diễn ra Tuần lễ Thiết kế Việt Nam 2021 với chủ đề “Đánh thức truyền thống” nhằm tôn vinh các sản phẩm và nhà thiết kế xuất sắc của Việt Nam thuộc nhiều lĩnh vực.
“Giai điệu kết nối” thực hiện số đặc biệt chào mừng thành công Hội nghị Văn hoá toàn quốc

“Giai điệu kết nối” thực hiện số đặc biệt chào mừng thành công Hội nghị Văn hoá toàn quốc

(LĐTĐ) Chương trình “Giai điệu kết nối” số đặc biệt chào mừng thành công của Hội nghị Văn hoá toàn quốc 2021 sẽ được phát sóng vào tối 28/11 trên kênh VTV1.
Kỳ 2: Nỗ lực vượt thách thức

Kỳ 2: Nỗ lực vượt thách thức

(LĐTĐ) Trước những thách thức của dịch Covid-19, những người làm công tác quản lý di sản của Thủ đô đã nỗ lực đổi mới, tổ chức nhiều hình thức để bảo tồn, phát huy giá trị các di sản.
Kỳ 1: Cái nôi của di sản

Kỳ 1: Cái nôi của di sản

(LĐTĐ) Không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học, giáo dục quan trọng của cả nước, Hà Nội còn là trung tâm văn hóa lớn được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Đông Hà Nội thấm trong ký ức

Đông Hà Nội thấm trong ký ức

(LĐTĐ) Cái lạnh của mùa đông Hà Nội đặc biệt riêng có. Tôi đã đi qua mùa đông ở nhiều nơi nhưng cái lạnh thật ngọt, thật sâu nơi đây luôn thấm trong ký ức. Tôi nhớ cái cảm giác được cuộn mình trong chiếc chăn bông nằng nặng thơm mùi nắng. Nhớ tiếng mẹ đánh thức dậy đi học, tiếng lửa reo reo với nồi cháo thơm thơm trong căn bếp nhỏ. Nhớ tiếng cha húng hắng ho khi tiết trời trở lạnh... Tất cả, như một thước phim quay chậm tuyệt đẹp thường trở lại với tôi mỗi khi đông về.
Khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc: Văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước

Khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc: Văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước

(LĐTĐ) Sáng nay (24/11), tại Hà Nội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử

Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử

(LĐTĐ) Khoảng sau thế kỷ thứ X, Việt Nam bước vào thời kỳ xây dựng các nhà nước phong kiến. Đồ gốm là ngành nghề thủ công rất quan trọng, đóng góp vào đời sống kinh tế xã hội, nhất là kinh đô Thăng Long.
Tái hiện Hà Nội 60 ngày đêm khói lửa với trưng bày "Lời thề quyết tử"

Tái hiện Hà Nội 60 ngày đêm khói lửa với trưng bày "Lời thề quyết tử"

(LĐTĐ) Nhân kỷ niệm 75 năm ngày Toàn quốc Kháng chiến (19/12/1946-19/12/2021) và 77 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22/12/1944-22/12/2021), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày “Lời thề quyết tử".
Xem thêm
Phiên bản di động