Mất cân bằng giới tính khi sinh, hệ quả khó kiểm soát

Trong 10 tháng năm 2024, tại Hà Nội số sinh là 79.556 trẻ, tăng 245 trẻ so với cùng kỳ năm 2023, 18/30 đơn vị có số sinh tăng, và 12/30 đơn vị có số sinh giảm so với cùng kỳ năm 2023. Số trẻ là con thứ 3 trở lên: 5.215 trẻ, giảm 333 trẻ so với cùng kỳ năm 2023, đạt 6,56%.

Tuy nhiên, tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao: 112,3 trẻ trai/100 trẻ gái; các quận, huyện có tỷ số giới tính cao trên 120 trẻ trai/100 trẻ gái như: Thạch Thất (125,9/100), Hoàn Kiếm (124,2/100), Phúc Thọ (122/100), Ba Vì (121,4/100), Hoài Đức (120/100). Năm 2024, Thành phố đặt chỉ tiêu tỷ số giới tính khi sinh 111 trẻ trai/100 trẻ gái.

Các hoạt động truyền thông nhằm thực hiện thúc đẩy bình đẳng giới, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh được các địa phương chú trọng triển khai.

Không chỉ riêng Hà Nội, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam diễn biến phức tạp. Theo báo cáo của các tỉnh, thành phố, năm 2020, tỷ số giới tính khi sinh được coi là giảm so với các năm trước đó, nhưng vẫn ở mức cao: 21/63 tỉnh có tỷ suất tỷ suất giới tính khi sinh từ 112 trở lên, 18/63 tỉnh có tỷ suất giới tính khi sinh từ 109 - 112 và 24/63 tỉnh có tỷ suất giới tính khi sinh dưới 109.

Song năm 2021 là: 112 bé trai/100 bé gái; năm 2022: 113,7 bé trai/100 bé gái; năm 2023: 113,6 bé trai/100 bé gái.

Đáng nói, quan niệm này không chỉ tồn tại ở những vùng sâu, vùng xa, mà ngay tại các thành phố lớn, dân trí cao, cũng vẫn tồn tại và ăn sâu trong tiềm thức người dân.

Thay vì sinh nhiều con cho đến khi có con trai mới thôi, nhiều người lựa chọn biện pháp nạo phá thai nếu siêu âm là con gái, hoặc nhờ tới hỗ trợ sinh sản, chọn lọc phôi thai để sinh con trai. Tất cả những phương pháp này đều có những ảnh hưởng nhất định tới sức khỏe của người phụ nữ.

Các chuyên gia nhận định, việc lựa chọn giới tính khi sinh làm mất cân bằng giới tính chưa gây ra những hệ quả tức thì, mà sẽ để lại hậu quả cho khoảng 30 năm sau.

Nếu việc lựa chọn sinh con trai vào năm 2024, thì đến năm 2054 hậu quả mới xuất hiện. Khi đó, nam giới sẽ khó lấy được vợ vì thiếu phụ nữ, dễ dẫn đến gia tăng tội phạm về tình dục, lừa đảo, bắt cóc, buôn bán phụ nữ; tăng tệ nạn mại dâm, hiếp dâm phụ nữ,…

Đặc biệt, việc bất bình đẳng giới gây ra hệ lụy mất cân bằng giới tính khi sinh, và ngược lại mất cân bằng giới tính khi sinh làm nặng nề hơn quan điểm “trọng nam khinh nữ”. Chính vì vậy, cần có nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái để hạn chế tình trạng này...

Để giải quyết vấn đề này, thành phố Hà Nội đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Chi cục Dân số Thành phố xây dựng Kế hoạch số 114/KH-CCDS ngày 13/3/2024 về thực hiện hoạt động kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, triển khai thực hiện tại 30 quận, huyện, thị xã.

Chi cục Dân số phối hợp Thanh tra Sở Y tế kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính đối với 2 cơ sở tại quận Tây Hồ và Cầu Giấy có hành vi thực hiện đăng thông tin tuyên truyền, phổ biến, tư vấn lựa chọn giới tính thai nhi không đúng theo quy định; kiểm tra các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, sản xuất, kinh doanh văn hóa phẩm vi phạm quy định của pháp luật về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi năm 2024 tại 30 quận, huyện, thị xã.

Song song với đó, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông về giới, mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng nhân nhận thức trong mỗi người dân từ đó dần loại bỏ tư tưởng “trọng nam khinh nữ”.