Lan tỏa văn hóa giao thông từ những mô hình bền bỉ

Giải pháp tích cực từ các mô hình xây dựng văn hóa giao thông bền vững

Có mặt tại các buổi tuyên truyền về an toàn giao thông mới thấy rõ hiệu quả mà các mô hình này mang lại. Chẳng hạn, cách đây ít lâu, tại Trường Trung học Cơ sở Nguyễn Trường Tộ (phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội), Ban An toàn Giao thông thành phố Hà Nội phối hợp với Học viện Cảnh sát Nhân dân tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự, an toàn giao thông kết hợp tập huấn kỹ năng điều khiển phương tiện cho hơn 1.000 học sinh.

Chương trình nằm trong Kế hoạch số 18/KH-UBND và Kế hoạch số 33/KH-BATGT của Thành phố nhằm tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông trong năm học 2025 - 2026. Ngay từ sáng sớm, sân trường đã được bố trí khu vực mô phỏng giao lộ, vạch qua đường và các loại biển báo để học sinh quan sát và tương tác trực tiếp.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Chánh Văn phòng Ban An toàn Giao thông thành phố Hà Nội hướng dẫn các em học sinh đội mũ bảo hiểm đúng cách.

Không khí buổi tuyên truyền trở nên sôi động nhờ kết hợp phần thuyết trình, mô phỏng, hỏi đáp và thực hành kỹ năng. Đây cũng là lần đầu tiên nhiều học sinh được trải nghiệm cách sử dụng mũ bảo hiểm đúng cách, cách ngồi trên xe gắn máy an toàn theo hình thức trực quan, giúp các em dễ nhớ, dễ hiểu và dễ áp dụng trong thực tế.

Thiếu tá Nguyễn Như Linh, báo cáo viên Học viện Cảnh sát nhân dân nhấn mạnh: Hiện ý thức tham gia giao thông của một bộ phận thanh thiếu niên hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều học sinh chưa tiếp cận đầy đủ kiến thức về tín hiệu giao thông, quy tắc nhường đường hay quy định bắt buộc khi điều khiển xe đạp điện, xe máy điện.

Một số em đội mũ bảo hiểm nhưng không cài quai hoặc cài lỏng, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Nguyên nhân một phần xuất phát từ việc học theo hành vi của người lớn, đặc biệt là phụ huynh, nhưng nhiều phụ huynh vẫn chưa thực sự là tấm gương tốt khi tham gia giao thông.

Bởi vậy, công tác tuyên truyền sẽ mang đến cho học sinh kiến thức chuẩn xác và trực quan mà giáo viên khó có thể tự tái hiện đầy đủ. Đây sẽ là điểm khởi đầu quan trọng để các em hình thành ý thức đúng đắn khi tham gia giao thông.

Đáng chú ý, học sinh cũng bày tỏ sự hào hứng và tiếp thu nhiều kiến thức mới về giao thông. Em Nguyễn Minh Khôi, học sinh lớp 8, chia sẻ rằng trước đây vẫn thường “đoán mò” ý nghĩa một số biển báo khi đi xe đạp điện. Sau buổi học, em đã hiểu rõ hơn về khi nào phải dừng, nhường đường và nhận thức được rằng chỉ cần bất cẩn vài giây cũng có thể xảy ra tai nạn.

Tương tự, em Trần Hải Lam, học sinh lớp 7, nhớ nhất phần hướng dẫn đội mũ bảo hiểm đúng cách. Nhờ hướng dẫn trực quan và video mô phỏng, em Trần Hải Lam nhận ra rằng quai mũ lỏng sẽ khiến mũ mất tác dụng bảo vệ nếu xảy ra tai nạn.

Việc tuyên truyền giao thông tới các thế hệ mầm non tương lai của đất nước đóng vai trò hết sức quan trọng, góp phần tạo dựng nên một thế hệ công dân mới văn minh, thanh lịch.

Thiếu tá Nguyễn Như Linh cho rằng để thay đổi nhận thức căn bản, ngành Giáo dục, lực lượng chức năng và gia đình phải có cách tiếp cận toàn diện hơn. Công tác tuyên truyền cần đầu tư cả về thời gian lẫn phương pháp, kết hợp lý thuyết với hình ảnh trực quan, mô phỏng tình huống và công nghệ hiện đại. Khi học sinh lớn lên trong môi trường số, điện thoại, máy tính bảng và mạng xã hội là kênh tiếp nhận thông tin chính, nên tuyên truyền về an toàn giao thông cũng cần đổi mới theo hướng phù hợp với thế hệ trẻ.

Cần nhân rộng mô hình

Thực tế cho thấy, giáo dục văn hóa giao thông cho học sinh, sinh viên không chỉ là vấn đề tuân thủ luật pháp mà còn là thước đo của văn minh đô thị. Từ những bài học trên lớp và trên giảng đường, sinh viên Thủ đô đang dần biến nhận thức thành hành động, góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội an toàn, văn minh và đáng sống.

Trao đổi với phóng viên Báo Lao động Thủ đô, Tiến sĩ Vũ Hồng Trường, chuyên gia giao thông đô thị cho rằng, việc lựa chọn học sinh, sinh viên làm đối tượng trung tâm trong các chương trình tuyên truyền và lan tỏa văn hóa giao thông là hướng đi đúng và phù hợp với thực tiễn xã hội.

Dẫn chứng từ đối tượng sinh viên, Tiến sĩ Vũ Hồng Trường cho rằng sinh viên là nhóm đối tượng đi lại thường xuyên trên đường phố, dễ tiếp nhận và điều chỉnh thói quen, có tinh thần cầu thị cao. Ở độ tuổi này, việc hình thành ý thức tuân thủ pháp luật giao thông thuận lợi hơn nhiều so với các nhóm khác trong xã hội. Đồng thời, sinh viên là lực lượng trẻ, tràn đầy năng lượng và khát vọng cống hiến; nếu được tạo điều kiện phù hợp, họ có thể trở thành nòng cốt trong việc hình thành văn hóa giao thông an toàn, văn minh ở Thủ đô.

Trên thực tế, Hà Nội đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp giáo dục giao thông hiệu quả. Chương trình truyền thông “Vì An toàn giao thông Thủ đô” năm 2025, được Ủy ban Nhân dân Thành phố giao cho Báo Kinh tế và Đô thị phối hợp với Ban An toàn Giao thông thành phố, Sở Xây dựng, Sở Giáo dục và Đào tạo, Công an thành phố Hà Nội tổ chức là ví dụ điển hình.

PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Trưởng ban Tổ chức Chương trình truyền thông “Vì An toàn giao thông Thủ đô”, Tổng Biên tập Báo Kinh tế và Đô thị cho biết: Năm 2025 là năm thứ 15 chương trình được triển khai rộng khắp trên toàn địa bàn thành phố và là năm thứ ba áp dụng đồng thời hai hình thức thi trực tuyến gồm: Cuộc thi trắc nghiệm và Cuộc thi viết “Vì An toàn giao thông Thủ đô”. Hình thức mới này không chỉ đổi mới nội dung và cách thức tiếp cận, mà còn nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật về an toàn giao thông, từng bước nâng cao nhận thức và ý thức tham gia giao thông của người dân, đặc biệt là học sinh và sinh viên.

Để công tác tuyên truyền an toàn giao thống thấm sâu và có hiệu quả thì cần sự chung tay từ nhiều phía, đặc biệt là cần đẩy mạnh công tác truyền thông nâng cao ý thức.

Việc nhân rộng những mô hình này sẽ góp phần lan tỏa tinh thần văn hóa giao thông bền vững, xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành thành phố an toàn, văn minh và đáng sống hơn cho mọi thế hệ.

Có thể thấy, việc giáo dục văn hóa giao thông cho học sinh, sinh viên không chỉ mang ý nghĩa trang bị kiến thức pháp luật mà còn hình thành thói quen, thái độ và hành vi văn minh khi tham gia giao thông. Những mô hình tuyên truyền trực quan, kết hợp thực hành kỹ năng như tại Trường Trung học Cơ sở Nguyễn Trường Tộ hay các chương trình “Vì An toàn giao thông Thủ đô” đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, giúp thế hệ trẻ nhận thức đúng, thực hành an toàn và trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong cộng đồng.

Để duy trì và nhân rộng hiệu quả này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, đồng thời áp dụng phương pháp giáo dục hiện đại, phù hợp với cách tiếp nhận thông tin của học sinh, sinh viên trong kỷ nguyên số. Khi nhận thức về văn hóa giao thông được nâng cao, mỗi học sinh, sinh viên sẽ là một mắt xích quan trọng, góp phần tạo nên Thủ đô Hà Nội an toàn, văn minh và đáng sống, thể hiện tinh thần trách nhiệm của toàn xã hội với sự phát triển bền vững.