Không gian xanh của Thủ đô đang được “lột xác” sau cải tạo

Thay đổi theo hướng tích cực

Những ngày ngần đây, nhiều người dân Hà Nội không giấu được niềm vui khi cùng gia đình và bạn bè đi dạo trong các công viên mới được cải tạo. Không gian xanh mát, sạch sẽ và đầy sức sống mang lại cảm giác thư giãn, dễ chịu sau những giờ làm việc căng thẳng.

Nhiều người già tập thể dục, trẻ nhỏ vui đùa, các cặp đôi thong thả tản bộ dưới hàng cây rợp bóng, tất cả tạo nên một khung cảnh bình yên, sôi động giữa lòng Thành phố. Những công viên như Thống Nhất, Cầu Giấy hay Yên Sở đã thực sự trở thành điểm hẹn yêu thích, góp phần nâng cao chất lượng sống và làm đẹp thêm diện mạo đô thị thủ đô.“Hiện ngày nào tôi cũng đến công viên để đi bộ. Tại đây có không gian xanh và bầu không khí trong lành phù hợp cho người dân có thể giao lưu, sinh hoạt và rèn luyện sức khỏe”, ông Nguyễn Trọng Văn, ở quận Hai Bà Trưng, chia sẻ.

Thực tế cho thấy, sau khi được gỡ rào và chỉnh trang lại phần vỉa hè, không gian xanh dường như trở nên rộng hơn, gần gũi hơn với mọi người, diện mạo công viên lớn nhất Thủ đô thay đổi theo hướng tích cực hơn rất nhiều.

Khu vực công viên Thống Nhất hướng đường Lê Duẩn sau khi được hạ rào và chỉnh trang đô thị đã trở thành một không gian xanh - sạch - đẹp và đầy sức sống.

Tuy nhiên bên cạnh đó, một số người dân vẫn cảm thấy lo lắng về việc hàng rào công viên Thống Nhất được dỡ bỏ, tự do ra vào và thực tế tại một số hạng mục đang bỏ không trong công viên cũng đã nảy sinh những vấn đề tiêu cực như an ninh không được đảm bảo, kim tiêm vứt chỏng chơ… “Buổi tối có lẽ vẫn là điều mà người dân chúng tôi lo ngại, công viên khi dỡ bỏ hàng rào sẽ rất rộng và không phải chỗ nào cũng có ánh sáng đầy đủ”, bạn Anh Thư, ở quận Đống Đa, chia sẻ.

Cùng với các công viên Thống Nhất, công viên Cầu Giấy, tính đến hết quý I/2025, Hà Nội đã hoàn thành cải tạo, xây dựng mới 70 công viên, vườn hoa (trong đó có 10 công viên và 60 vườn hoa), đạt 140% chỉ tiêu của Chương trình 03-CTr/TU đề ra. Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân (UBND) các quận, huyện cũng đăng ký triển khai thêm 199 công viên, vườn hoa trong năm 2025, phần lớn là các vườn hoa quy mô nhỏ trong khu dân cư.

Sau năm 2025, tiếp tục thực hiện thêm 11 công viên, vườn hoa theo chủ trương đầu tư đến năm 2026 - 2027, đồng thời lập quy hoạch chi tiết cho các công viên có vị trí quan trọng như: Thống Nhất, Bách Thảo, Thủ Lệ… Tiếp tục đôn đốc, giải quyết đối với 4 dự án đầu tư công viên tồn tại, vướng mắc kéo dài như: Công viên Chu Văn An, công viên Khu đô thị Tây Nam Hà Nội, công viên Văn hóa, vui chơi giải trí, thể thao Hà Đông, công viên Kim Quy.

Cũng trong giai đoạn 2021 - 2025, UBND Thành phố đã đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực công viên, vườn hoa , góp phần phát hiện, ngăn chặn, xử lý dứt điểm các sai phạm, đảm bảo mỹ quan đô thị, từng bước nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các tổ chức, cá nhân. Nội dung các cuộc thanh tra, kiểm tra gồm: việc tuân thủ quy hoạch; sử dụng đất đai, các hạng mục công trình sai mục đích...

Một số công viên hiện có, dự án công viên đang xây dựng xảy ra sai phạm được dư luận, báo chí quan tâm đã được UBND Thành phố tập trung chỉ đạo, xử lý như: Công viên Tuổi trẻ Thủ đô, quận Hai Bà Trưng; dự án công viên Thiên Văn học - Khu đô thị mới Dương Nội, quận Hà Đông.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, việc xử lý vi phạm tại Công viên Tuổi trẻ Thủ đô cơ bản đạt khoảng trên 60% và UBND quận đang tiếp tục xử lý các công trình, hạng mục vi phạm còn lại.

Cụ thể, Công viên Tuổi trẻ Thủ đô là công viên có nhiều sai phạm kéo dài liên quan đến trật tự xây dựng và sử dụng đất công. Một số hạng mục công trình tại công viên đã xây dựng sai quy hoạch, sử dụng sai mục đích so với chức năng là công viên cây xanh phục vụ cộng đồng; nhiều công trình, mặt bằng trong khuôn viên công viên đã bị cho thuê để kinh doanh dịch vụ không đúng quy định, vi phạm Luật Đất đai và các quy định về quản lý không gian công cộng đô thị.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Phi Thường, đến nay quận Hai Bà Trưng đã xử lý hoàn thành 9/14 hạng mục. Quận đang xử lý 3 công trình (Miếu Liều, bể bơi, 7 hộ dân tái lấn chiếm sau giải phóng mặt bằng), tháo dỡ Cung Xuân và xây dựng phương án xử lý tầng hầm nhà thi đấu 1.500 chỗ sử dụng sai công năng.

Công viên Thiên Văn học là một hạng mục thuộc Dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị Dương Nội do Công ty Cổ phần Tập đoàn Nam Cường làm Chủ đầu tư. Quá trình đầu tư xây dựng, Công ty Cổ phần Tập đoàn Nam Cường đã tổ chức thi công sai phạm - xây dựng sai tỷ lệ các hạng mục so với Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 toàn Khu đô thị Dương Nội được cấp thẩm quyền phê duyệt (tăng diện tích mặt nước, giảm diện tích cây xanh), chưa xây dựng hạng mục công trình Trạm xử lý nước thải của Khu đô thị trong khu công viên; dẫn đến việc các hạng mục chính của công viên cơ bản hoàn thành từ năm 2020 nhưng không được bàn giao, đưa vào sử dụng phục vụ Nhân dân.

Hiện nay, công viên cơ bản đã hoàn thành các hạng mục chính và được chủ đầu tư tạm bàn giao cho UBND quận Hà Đông đưa vào sử dụng phục vụ nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán 2024; quy trình hoàn thiện hồ sơ để tiến hành công tác bàn giao, tiếp nhận chính thức đang được Chủ đầu tư và UBND quận Hà Đông thực hiện.

Người dân vui chơi, tập thể dục tại khu vực vườn hoa thuộc dự án cải tạo chỉnh trang Hồ Ba Mẫu, phố Ô Đông Lầm.

Ngoài ra, UBND Thành phố cũng quyết liệt chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ đối với các dự án còn vướng mắc như: Công viên Chu Văn An; công viên hồ điều hòa thuộc Khu đô thị Tây Nam Hà Nội; công viên Kim Quy; công viên vui chơi giải trí Hà Đông; công viên Phùng Khoang… các vướng mắc về điều chỉnh quy hoạch, giải phóng mặt bằng, đất đai, tài chính đã và đang được các sở, ngành phối hợp xử lý.

Hoàn thiện các “quy hoạch xanh”

Từ năm 2014, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 1495/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa và hồ của Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050 (Quy hoạch 1495) xác lập khung hệ thống với 219 khu đất quy hoạch công viên mới. Quy hoạch này đã đặt nền móng cho hệ thống công viên, vườn hoa, nhưng quá trình triển khai vẫn gặp nhiều rào cản.

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Quy hoạch 1495 và Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 xác định sơ bộ vị trí các công viên, nhưng lại thiếu thông tin cụ thể về diện tích, tính chất và các chỉ tiêu kiến trúc, điều này gây khó khăn trong việc triển khai các dự án đầu tư.

Để khắc phục, Sở đã tham mưu lập kế hoạch cụ thể hóa các đồ án quy hoạch phân khu, đồng thời giao các chủ đầu tư tổ chức lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500. Đến nay, danh mục 45 công viên, vườn hoa hiện có đã được cải tạo, nâng cấp, cùng với sáu công viên mới được xây dựng trong giai đoạn 2021 - 2025 và 6 công viên khác đang hoàn thiện thủ tục quy hoạch.

Nhiều ý kiến cho rằng, những không gian xanh được cải tạo khang trang, sạch đẹp không chỉ mang lại môi trường sinh hoạt, vui chơi lành mạnh mà còn giúp người dân có thêm cơ hội gần gũi với thiên nhiên, cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần. Mỗi công viên được thay đổi chính là một bước tiến trong việc xây dựng Hà Nội trở thành một đô thị xanh, hiện đại và đáng sống hơn.