Hiệp định EVFTA và IPA giữa Việt Nam và EU: 9 năm mở đường để hàng hóa thông thương

	Hiệp định EVFTA và IPA thúc đẩy sự phát triển bền vững cho Việt Nam và EU
	Hiệp định EVFTA sẽ chính thức được ký kết vào ngày 30/6

Cơ hội lớn cho các doanh nghiệp

Đánh giá về Hiệp định EVFTA và IPA, tại buổi đối thoại cùng với Phái đoàn EU tại Việt Nam và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, Việt Nam là nước thứ hai trong ASEAN và là nước đang phát triển đầu tiên trong khu vực ký kết FTA với EU – một FTA với tiêu chuẩn cao."Đây là kết quả của chặng đường dài, thể hiện các bước tiến lớn để đưa nước ta từ một nước đi sau, lần đầu tiên vươn lên thuộc nhóm nước đi đầu trong khu vực trong tiến trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế"- Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết thêm, EVFTA là một hiệp định dự kiến có nhiều đóng góp tích cực cho tăng trưởng xuất khẩu cũng như quá trình đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu cho Việt Nam. Với EVFTA, ngay khi Hiệp định có hiệu lực, 85,6% số mặt hàng, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được hưởng thuế 0%. Sau 07 năm, 99,2% số mặt hàng sẽ được hưởng thuế 0%, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam (các mặt hàng còn lại theo hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%).

Tuy nhiên, với những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, phạm vi không chỉ dừng ở các cam kết mở của thị trường hàng hóa, Hiệp định EVFTA điều chỉnh rất nhiều vấn đề khác như mở cửa thị trường dịch vụ, đầu tư và mua sắm của các cơ quan Chính phủ; thương mại điện tử; quyền sở hữu trí tuệ; doanh nghiệp nhà nước và phát triển bền vững.

Bộ trưởng Trấn Tuấn Anh khẳng định, các quy định dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế trong nhiều lĩnh vực về kinh doanh, thương mại, đầu tư, đấu thầu, sở hữu trí tuệ... chính là cơ sở để Việt Nam tiến hành cải cách, cải thiện môi trường đầu tư, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hiệu quả, đối đầu thành công với các thách thức trong giai đoạn nền sản xuất thế giới đang đứng trước các thay đổi như vũ bão của cách mạng công nghiệp 4.0. Khi đó, các cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh của Việt Nam cũng sẽ giúp cho các hoạt động đầu tư – kinh doanh của các doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các doanh nghiệp và nhà đầu tư của EU, được thuận lợi và hiệu quả hơn.

Theo các tính toán của chuyên gia Việt Nam, nếu Hiệp định EVFTA được thực hiện ngay có thể sẽ góp phần làm tổng sản phẩm quốc dân (GDP) tăng thêm ở mức bình quân từ 2,18 đến 3,25% cho giai đoạn từ năm 2019 đến 2023; 4,57 đến 5,30% cho giai đoạn năm 2024 đến 2028 và từ 7,07 đến 7,72% cho giai đoạn năm 2029 đến 2033. Song song với tăng trưởng kinh tế, Hiệp định EVFTA cũng giúp tăng thêm việc làm khoảng 146.000 lao động mỗi năm. Về phía EU, theo nghiên cứu của Ủy ban Châu Âu (EC), Hiệp định EVFTA sẽ làm tăng thu nhập quốc dân của EU trong dài hạn với mức tăng có thể lên tới 29,5 tỷ Euro. Ngoài ra, dự kiến xuất khẩu của EU sang Việt Nam có thể tăng trung bình khoảng 29%. Đó là chưa kể các lợi ích khác đến từ các lĩnh vực dịch vụ, mua sắm của Chính phủ...

Đề cập đến lợi ích của việc Việt Nam – EU ký kết Hiệp định EVFTA và IPA, bà Cecilia Malmstrom, Cao ủy Thương mại EU cũng nhấn mạnh, đây là bước đi quan trọng và đúng hướng giúp nhiều người thoát khỏi nghèo đói, thúc đẩy đầu tư, mang lại công ăn việc làm không chỉ cho thế hệ hôm nay mà cho thế hệ mai sau. EVFTA và EVIPA thực sự là Hiệp định toàn diện, chất lượng cao, cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU. Và nếu Việt Nam tận dụng được một cách hiệu quả thì Hiệp định này sẽ giúp tạo cơ sở vững chắc cho việc củng cố và phát triển quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu lên một tầm cao mới, đem lại lợi ích thiết thực và to lớn cho doanh nghiệp và người dân của cả hai bên.

Cần vượt qua quy tắc xuất xứ

Cùng với các cơ hội đặt ra thì việc thực thi Hiệp định EVFTA và IPA cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là với Việt Nam là nền kinh tế có trình độ phát triển thấp nhất so với các nước trong khu vực đã ký FTA với EU. Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI chia sẻ, thách thức cạnh tranh do hàng Việt Nam vào EU thuận lợi như thế nào, thì hàng EU cũng vào Việt Nam thuận lợi như thế. Tuy nhiên, đây không phải là vấn đề quá nghiêm trọng, vì chúng ta tin tưởng vào nội lực của Việt Nam hiện nay khi chúng ta cũng đã mở cửa cho nhiều nước khác như: Hàn Quốc, Nhật Bản…

Mặc dù vậy, hiện nay cũng có một số sản phẩm của Việt Nam năng lực cạnh tranh còn thấp, khi Hiệp định được ký kết sẽ gặp nhiều khó khăn. Thế nhưng, Việt Nam cũng đã có những lộ trình dài hơi từ 3 – 7 năm để doanh nghiệp Việt vươn lên. Bên cạnh đó, khi EVFTA được ký kết, không hẳn là các sản phẩm từ Việt Nam và EU sẽ phải cạnh tranh với nhau, mà sẽ có nhiều sản phẩm hỗ trợ, bổ sung cho nhau, đó cũng là một lợi thế. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, các doanh nghiệp Việt cần phải đảm bảo đáp ứng được quy tắc xuất xứ.

Hiện nay, nhiều mặt hàng chúng ta nhập khẩu nguyên liệu nhiều từ Trung Quốc, không phải từ châu Âu, không phải nội địa Việt Nam. Thứ hai đó là rào cản kỹ thuật của EU, đây là một cái khó đối với doanh nghiệp Việt. Do đó, cần sự hợp tác của các bạn EU về kỹ thuật, qua đó nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu, cũng như hỗ trợ về chính sách…Do đó, đòi hỏi chi phí phải lớn, nên Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cấp cho doanh nghiệp.

Bên cạnh những thách thức trên, một trong những khó khăn mà các chuyên gia đề cập đến khi EVFTA và IPA được ký kết đó chính là loại hình kinh tế hộ gia đình ở Việt Nam còn lớn, do đó, năng lực quản trị yếu. Trong khi đó, nguồn nhân lực cao trong nước chưa đủ đáp ứng yêu cầu hội nhập. Do đó, các chuyên gia kinh tế cũng mong muốn, châu Âu không chỉ là đối tác trong thương mại, mà còn là đối tác trong việc hỗ trợ cải cách thể chế, hỗ trợ đào tạo nhân lực, nâng cấp quản trị của doanh nghiệp…

Trước cơ hội lớn sau khi Hiệp định EVFTA và IPA được ký kết, các doanh nghiệp Việt Nam và châu Âu đều bày tỏ sự ủng hộ và kỳ vọng các Hiệp định sẽ sớm được phê chuẩn và đi vào thực thi. Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh và Cao ủy Cecilia Malmstrom cho biết, sau khi ký kết, về phía Việt Nam Hiệp định EVFTA và IPA sẽ được trình Quốc hội Việt Nam xem xét phê chuẩn, còn phía EU sẽ được trình Nghị viên châu Âu thông qua. Riêng Hiệp định IPA cần có thêm sự phê chuẩn của Nghị viện các nước thành viên EU.

Đỗ Đạt