Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử

(LĐTĐ) Khoảng sau thế kỷ thứ X, Việt Nam bước vào thời kỳ xây dựng các nhà nước phong kiến. Đồ gốm là ngành nghề thủ công rất quan trọng, đóng góp vào đời sống kinh tế xã hội, nhất là kinh đô Thăng Long.
Chiêm ngưỡng bộ sưu tập Gốm Việt Nam tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Tinh hoa gốm Việt nhìn từ bộ sưu tập An Biên

Gốm sứ qua góc độ lịch sử

Cách ngày nay hơn 2.000 năm, trên nền tảng truyền thống gốm Đông Sơn, người Việt đã tiếp thu kỹ thuật làm gốm men tiên tiến đương thời của Trung Hoa (làm khuôn, gắn chắp các thành phần sau đồ khuôn, tráng men và nung với nhiệt độ cao trong lò), phát triển quy mô, tổ chức sản xuất, tạo ra dòng gốm mang sắc thái riêng và đưa Việt Nam trở thành một trong số ít các quốc gia trên thế giới có nghề sản xuất đồ gốm men ra đời sớm và phát triển liên tục. Đây là những cơ sở, nền tảng để hình thành nên các dòng gốm men phát triển ở các thời kỳ sau đó, đặc biệt là từ thời Lý - Trần.

Ông Trần Đình Thăng, nhà sưu tập có 50 hiện vật gốm sứ được trưng bày tại cuộc triển lãm “Gốm Việt Nam: Một truyền thống riêng biệt - Nhìn từ sưu tập An Biên” tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết, những hiện vật này tái hiện rõ nét lịch sử phát triển gốm sứ trong những giai đoạn đầu tiên cho đến thời kỳ thịnh vượng nhất (thế kỷ XV-XVII).

Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử
Ông Trần Đình Thăng - Giám đốc Công ty TNHH Nhật Việt - Nhà sản xuất dép Vento Việt Nam.

Trao đổi với phóng viên, chủ của bộ sưu tập chia sẻ: “Điều tôi tự hào nhất là có trong tay 2 chiếc liễn mua từ năm 1986, nằm trong bộ sưu tập gốm men trắng thời Lý. Hai liễn men trắng thời nhà Lý ở thế kỷ XI-XIII được các hội di sản văn hóa, các nhà khoa học và lãnh đạo bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá là tương đối quý hiếm. Theo các nhà khoa học thì đôi liễn này đã được dùng trong các quốc tự hoặc là hoàng gia.”

Trên cơ sở kiến thức từ cuốn “Gốm Việt Nam - một truyền thống riêng biệt” của hai nhà sưu tầm người Mỹ, ông Trần Đình Thăng đã đi khắp Việt Nam và nước ngoài để mua bằng được tất cả những hiện vật xuất hiện trong cuốn sách đã nêu. Với những hiện vật thu thập qua nhiều năm tháng, ông cảm thấy rất vinh dự khi được đóng góp vào bộ sưu tập gốm sứ Việt Nam.

Ông Thăng cũng cho biết, bộ sưu tập được đặt tên An Biên là tên của một địa danh cổ ở vùng đất Hải Phòng. Ngoài những hiện vật có mặt ở bảo tàng, tại nhà riêng ông còn có gần 500 cổ vật mang rất nhiều chất liệu gốm, sứ, đồng, gỗ,... Đặc biệt có 100 bức tượng mang giá trị rất lớn về mỹ thuật.

Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử
Liễn hoa nâu thế kỷ 11-12 nằm trong giai đoạn đồ gốm Việt Nam thời Lý - Trần.

Theo ông Nguyễn Quốc Bình, Trưởng phòng trưng bày của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đồ gốm đã ra đời cách nay khoảng 7.000 - 8.000 năm và khoảng trên dưới 4.000 năm thì người nguyên thủy ở Việt Nam bước vào thời hậu kỳ đồ đá mới. Giai đoạn thế kỷ XI-XIV, đồ gốm Việt Nam thời Lý - Trần đã phát triển mang tính độc lập, khám phá những đề tài trang trí mang đậm tính bản địa của người Việt, tạo nên một trong những trang sử rực rỡ nhất của truyền thống sản xuất gốm sứ Việt Nam với loại hình phổ biến là: liễn, ấm, đài sen, âu, bát, đĩa.... sản xuất phục vụ sinh hoạt, tiêu dùng từ cung đình đến dân gian. Đặc biệt, thời kỳ này đã hình thành và phát triển các dòng gốm men phong phú, đa dạng như: gốm men trắng, gốm men ngọc, gốm men xanh lục, gốm men nâu, gốm hoa nâu và cuối thế kỷ XIV xuất hiện gốm hoa lam.

Được coi là thời kỳ phát triển mạnh mẽ, thế kỷ XV-XVII, gốm Việt Nam đã biết nắm bắt các mối quan hệ giao lưu thương mại giữa nhiều nước trên thế giới. Đồ gốm trở thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng, được sản xuất nhiều chủng loại có trình độ kỹ thuật cao với các loại hình chủ yếu là đồ dùng sinh hoạt, đồ thờ (bát, đĩa, âm, ang, hộp lư hương, tượng nghệ, chân đèn...), dòng men tiêu biểu là hoa lam, nhiều màu, lam xám, với đề tài trang trí chủ yếu là rồng, phượng, mây, nghê... Một số trung tâm sản xuất gốm sứ nổi tiếng thời kỳ này: Thăng Long, Bát Tràng (Hà Nội), Nam Sách, Bình Giang (Hải Dương)...

Cho đến thế kỷ XVIII- XIX, là thời kì của gốm Bát Tràng. Những biến động của lịch sử khiến các trung tâm sản xuất gốm dần lụi tàn từ thế kỷ 18. Đậm tính truyền thống và riêng biệt, trung tâm sản xuất gốm Bát Tràng đã trải qua những giai đoạn lịch sử khó khăn để tồn tại và phát triển cho đến tận ngày nay, trở thành một bảo tàng sống động về gốm sứ Việt Nam. Tiêu biểu của gốm Bát Tràng là các dòng: men rạn, rạn lam... và chủ yếu là loại hình: đồ dùng sinh hoạt, đồ thờ, đồ trang trí, đồ đặt hàng phù hợp thị hiếu người dùng đương thời như: lư hương, ấm, bình vôi, tượng nghê...

Đóng góp từ bộ sưu tập tư nhân

Nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, GS.TS Phạm Quốc Quân đánh giá rất cao về 70 cổ vật gốm sứ đang được trưng bày tại Bảo tàng, nhất là những hiện vật thời Lý. Ông cũng cho rằng bộ sưu tập đồ gốm men trắng thời Lý có họa tiết rất phóng khoáng, không bị bó chặt như những thiết kế trước đó.

PGS.TS Trần Lâm Biền, nhà nghiên cứu di sản văn hoá cho rằng, từ trưng bày “Gốm Việt Nam: Một truyền thống riêng biệt - Nhìn từ sưu tập An Biên" cho thấy, văn hóa Việt Nam không phải là “cái đuôi” của bất kỳ nền văn hóa nào khác. Đó cũng là đường đi đúng nhất mà Đảng và nhà nước đã chỉ ra là hòa nhập chứ không hòa tan. Theo ông thì triển lãm gốm sứ giống như một bệ đỡ về tư tưởng, để Việt Nam không phải là “cái đuôi” của nền văn hóa khác.

Gốm Việt trải qua các thời kỳ lịch sử
Khu vực trưng bày bộ sưu tập gốm men trắng thời Lý.

Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Nguyễn Thị Thu Hoan chia sẻ: “Đối với Bảo tàng, việc tổ chức các triển lãm chuyên đề diễn ra rất thường xuyên. Kể cả sự hợp tác với các bộ sưu tập tư nhân, trước đây Bảo tàng cũng đã tổ chức rất nhiều lần. Tuy nhiên có một điều khác biệt cho trưng bày gốm lần này là một bộ sưu tập có đầy đủ được các loại hình gốm, trải dài suốt lịch sử 2.000 năm của Việt Nam. Trong đó có cả những hiện vật rất quý hiếm, xứng đáng là bảo vật quốc gia. Sự quý hiếm này không phải bộ sưu tập nào cũng có được.”

“Tôi đánh giá bộ sưu tập tại Bảo tàng khá đầy đủ về loại hình và các giai đoạn lịch sử khác nhau, cũng như quá trình phát triển của đồ gốm Việt Nam gắn liền với dân tộc. Đặc biệt, những sản phẩm gốm được trưng bày thể hiện quá trình tiếp thu sáng tạo và để có thể tạo ra những dòng gốm riêng biệt cho Việt Nam; đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có lịch sử ra đời sớm và tồn tại liên tục; có những thời kỳ đỉnh cao của đồ gốm men trong trường quốc tế. Nhờ vào đó, Bảo tàng đưa tới công chúng thông điệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa là của tất cả chúng ta”, bà Thu Hoan nhấn mạnh.

Quang Linh

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hoàn thiện Đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hoàn thiện Đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc

(LĐTĐ) Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đi kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan liên quan ...
Đưa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Công đoàn hai Thủ đô Hà Nội và Viêng Chăn đi vào chiều sâu, thực chất

Đưa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Công đoàn hai Thủ đô Hà Nội và Viêng Chăn đi vào chiều sâu, thực chất

(LĐTĐ) Chiều 14/8, tại trụ sở Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội đã diễn ra buổi hội đàm và ký biên bản ghi nhớ quan hệ hợp tác ...
Giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhiệm vụ chính trị đặc biệt

Giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhiệm vụ chính trị đặc biệt

(LĐTĐ) Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát huy ý ...
Hà Nội: Hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động đầy đủ, kịp thời

Hà Nội: Hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động đầy đủ, kịp thời

(LĐTĐ) Triển khai thực hiện Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg ngày 28/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động, Ủy ban nhân dân ...
Chậm chi hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

Chậm chi hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

(LĐTĐ) Mặc dù hiện nay Trung ương đã chuyển tiền về cho tỉnh nhưng do các cơ quan chức năng của tỉnh Bình Dương đang phải hoàn thành các thủ tục ...
Bình Dương: Hơn 35.000 thẻ căn cước công dân chưa được cấp phát do không xác định được chủ nhân

Bình Dương: Hơn 35.000 thẻ căn cước công dân chưa được cấp phát do không xác định được chủ nhân

(LĐTĐ) Trước thắc mắc của người dân về việc Công an tỉnh Bình Dương trả thẻ căn cước công dân (CCCD) cho người dân bị chậm trễ, đại diện Công an ...
Năm học 2022-2023: Đoàn kết, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng

Năm học 2022-2023: Đoàn kết, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng

(LĐTĐ) Trên cơ sở những kết quả đã đạt được và khắc phục tồn tại, hạn chế trong năm học 2021-2022, ngành Giáo dục xác định chủ đề năm học 2022-2023 ...

Tin khác

Đợt phim kỷ niệm 77 năm Ngày cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9

Đợt phim kỷ niệm 77 năm Ngày cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9

(LĐTĐ) Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành quyết định tổ chức Đợt phim “Kỷ niệm 77 năm Ngày Cách mạng tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2022) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2022)”.
Vu Lan báo hiếu: Nét đẹp văn hóa truyền thống

Vu Lan báo hiếu: Nét đẹp văn hóa truyền thống

(LĐTĐ) Lễ Vu Lan Rằm tháng Bảy mở ra cả một mùa báo ân, báo hiếu lan tỏa khắp cả nước. Ngày lễ này không đơn thuần mang ý nghĩa tôn giáo thiêng liêng, mà đã trở thành lễ hội thể hiện nét đẹp văn hóa của người Việt.
Phố đợi mùa sang

Phố đợi mùa sang

(LĐTĐ) Đêm mênh mang về phố, tháng tám dìu dặt đến lúc nào mà gió mây đã vội dịu dàng thế. Ta lang thang trên phố, chạy xe chầm chậm trong lòng phố. Đếm khẽ khàng những đèn xe lướt vội, những thoáng cười quen lạ giữa phố đông. Lại nhớ phố của một mùa quen, thấy lòng mình cũ như là quá khứ. Một mùa nhớ đâu đó như vừa lướt qua lòng.
Đề cao vai trò gương mẫu, dẫn dắt của nhà giáo trong xây dựng văn hóa học đường

Đề cao vai trò gương mẫu, dẫn dắt của nhà giáo trong xây dựng văn hóa học đường

(LĐTĐ) Bộ trưởng có giải pháp gì để đạo đức xã hội được tăng cường, củng cố như pháp luật để mọi người tuân thủ và thực hiện đúng đạo đức, đem lại hiệu quả tốt cho xã hội và không vi phạm pháp luật?
Đi qua mùa Vu Lan

Đi qua mùa Vu Lan

(LĐTĐ) Tháng bảy âm lịch đã tới với những cơn mưa rả rích giọt ngắn giọt dài. Vào dịp này, các ngôi chùa gần xa trên mọi miền Tổ quốc đều tổ chức Đại lễ Vu Lan. Trong bầu không khí trang nghiêm thanh tịnh, tất cả cùng chánh niệm nghe các quý thầy phát tâm từ bi, giảng về sự tích lễ Vu Lan.
Hà Tĩnh: Tổ chức, tặng quà cho đồng bào dân tộc Chứt dịp Lễ hội Tết Lấp lỗ

Hà Tĩnh: Tổ chức, tặng quà cho đồng bào dân tộc Chứt dịp Lễ hội Tết Lấp lỗ

(LĐTĐ) Ngày 4/8, tại Nhà văn hóa cộng đồng bản Rào Tre (xã Hương Liên, huyện Hương Khê), Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL), Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Tĩnh, Tỉnh đoàn và Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Hương Khê phối hợp tổ chức, tặng quà cho đồng bào dân tộc Chứt dịp Lễ hội Tết Lấp lỗ của đồng bào dân tộc Chứt (Mã Liềng) vào ngày 7/7 âm lịch hàng năm.
Lúa chiêm

Lúa chiêm

(LĐTĐ) Sau mùa thu tỏa khói lam chiều trên những luống rạ còn tươi vết cắt. Những làn khói hong khô gốc rạ còn tươi, đốt cháy và hóa thành tro. Một vụ lúa mùa kết thúc nhường chỗ cho một vụ lúa chiêm ủ mầm sau vụ hoa màu ngắn ngủi. Lúa chiêm là hy vọng no ấm của bao người dân nghèo từng mong chờ ngày giáp hạt cho qua cơn đói phải chịu “ngày tám tháng ba”.
Đầu tháng 9/2022: Đà Nẵng tổ chức Lễ hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc

Đầu tháng 9/2022: Đà Nẵng tổ chức Lễ hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc

(LĐTĐ) Lễ hội giao lưu văn hóa Việt Nam - Hàn Quốc dự kiến tổ chức từ ngày 1 đến ngày 4/9/2022 với nhiều chương trình và hoạt động phong phú.
Đến lúc phải siết lại các cuộc thi nhan sắc

Đến lúc phải siết lại các cuộc thi nhan sắc

(LĐTĐ) Năm 2022, chứng kiến sự bùng nổ của hàng chục cuộc thi hoa hậu, hoa khôi chưa từng có trong lịch sử kể từ khi Nghị định 144/2020 NĐ-CP của Chính phủ quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn được thực thi.
Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trả lời nhiều vấn đề nóng tại họp báo Quý II năm 2022

Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch trả lời nhiều vấn đề nóng tại họp báo Quý II năm 2022

(LĐTĐ) Chiều 28/7, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH TT&DL) tổ chức buổi họp báo thường kỳ Quý II năm 2022. Ông Lê Đức Trung, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ VH TT&DL chủ trì buổi họp báo. Cùng dự có lãnh đạo các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ.
Xem thêm
Phiên bản di động