Giếng làng trong phố cổ

(LĐTĐ) Ẩn lấp sau sự phát triển của đô thị, giữa lòng Thủ đô hiện đại, náo nhiệt ngày nay vẫn tồn tại những giếng nước có tuổi đời 50 năm, 100 năm và thậm chí lâu hơn thế, góp phần giữ cho phố phường nét đẹp rất riêng, gợi ký ức về văn hóa làng xã mộc mạc, giản dị và bình yên.
Tìm lại vẻ đẹp cho Đình Trung Yên nơi phố cổ Trung thu ở Hà Nội: Tìm trăng trên phố

Ký ức một thời

Một vài năm về trước, trong một dịp tình cờ khi tiếp chuyện nhà giáo Nguyễn Tọa - người đã dành hơn 30 năm để sưu tầm, nghiên cứu, khai thác và phát huy các di sản văn hóa quê hương - về sự hiện diện của những giếng nước trong đời sống, tôi biết rằng, cách đây khoảng 50 năm, những giếng nước được xem là một phần không thể thiếu của người dân Hà Nội, tạo nên nét “văn hóa giếng”.

Giếng làng trong phố cổ
Một trong những chiếc giếng hiếm hoi vẫn còn được sử dụng ở ngõ Hàng Chỉ. Ảnh: P.T

Đó không chỉ là nơi lấy nước mà còn là nơi những ánh mắt trai gái trao nhau mỗi khi gánh nước, rửa rau. Có những đôi vợ chồng đã nên duyên nhờ gặp nhau nơi sân giếng. Rồi cả những đứa trẻ được lớn lên dưới sự bao bọc của giếng nước. Những buổi trưa hè trốn giấc ngủ trưa cùng lũ bạn nô đùa bên giếng. Hay những buổi rong chơi lấm lem bùn đất về gột rửa dưới làn nước giếng sạch trong. Lũ trẻ cứ thế lớn lên theo thời gian dưới sự nuôi dưỡng của dòng nước giếng mát rượi… Dường như mọi hoạt động sinh hoạt thường nhật của người dân đều diễn ra xung quanh sân giếng. Từ ngọn nguồn cung cấp nguồn nước, giếng nước cứ thế đi sâu vào đời sống tinh thần.

Nhà giáo Nguyễn Tọa chia sẻ, ngày ấy, mỗi con phố ở Hà Nội đều có giếng. Những chiếc giếng đa phần có đường kính nhỏ, chỉ khoảng 1m, là nguồn cung cấp nước cho người dân. Tới đầu thế kỷ XXI, dân số tăng lên nhanh chóng, sân chung dần bị thu hẹp, nhường chỗ cho các ngôi nhà cao tầng và những chiếc giếng cũng dần biến mất.

Nhắc chuyện này, theo nhà giáo Nguyễn Tọa, đó là sự biến thiên tất yếu. Khi mới có nước máy, giếng vẫn được dùng vì cả xóm phải dùng chung một vòi nước công cộng. Mất nước máy, giếng là lựa chọn duy nhất của dân trong phố. Khi nước máy vào từng nhà thì giếng bỗng chốc bị… “bỏ quên”, rồi dần dần bị mai một trong ký ức của mọi người. Nguồn nước mát trong từ những chiếc giếng không còn được trọng dụng, người dân quên dần tính cộng đồng nơi sân giếng.

Bảo tồn một nét văn hóa

Ngày nay, theo dòng chảy thời gian, mỗi giếng nước có một số phận. Có nhiều giếng đã bị lấp đi dành đất để sinh sống, kinh doanh hoặc đô thị hóa. Có những giếng do ô nhiễm hoặc cạn nước nên cũng bị san bằng... Nhiều người không còn nhớ đến vị ngọt mát lành của nước giếng. Dẫu vậy, rải rác trong ngõ xóm của khu phố cổ Hà Nội vẫn sót lại một vài chiếc giếng đã tồn tại song hành cùng bao thế hệ người dân nơi đây. Những chiếc giếng giữ cho phố phường Hà Nội một nét lạ, nét riêng về thời xưa cũ.

Trong số đó có thể kể đến giếng nước hiếm hoi vẫn còn được sử dụng nằm ở cuối ngõ Hàng Chỉ (quận Hoàn Kiếm). Theo ghi nhận, ngõ Hàng Chỉ dài hơn trăm mét, lại ẩn mình giữa phố Hàng Hòm nên ít ai để ý. Con ngõ nhỏ thông ra cả phố Hàng Gai và Hàng Quạt. Điểm thắt của cả ba ngõ phố đó những năm gần đây bỗng trở nên tấp nập các bạn trẻ và những du khách ưa khám phá. Họ bị cuốn hút bởi cái giếng cổ cuối ngõ. Giếng sâu khoảng 6m đến 7m, quanh năm không bao giờ hết nước. Khi trời nắng có thể nhìn thấu xuống tận đáy giếng. Người dân sống ở ba ngõ phố này, đặc biệt là những người già vẫn hằng ngày ra đây múc nước về để tưới cây, giặt giũ, rửa xe, lau nhà hay làm những việc đơn giản khác.

Theo người dân trong ngõ, giếng nước này có từ rất lâu rồi. Nước giếng quanh năm chỉ ở nhiệt độ đó nên mùa hè thì mát mà mùa đông thì ấm. Do được lấy nước thường xuyên nên nước trong giếng rất trong và ngọt. Hiện nay, dù nước máy chạy đến tận nhà, nóng lạnh đủ cả, nhưng lấy nước giếng để sinh hoạt vẫn là một nét trong cuộc sống của người dân ở đây, như là thói quen, hoài niệm về một thời đã qua.

Hay như tại ngõ 15 Phủ Doãn (quận Hoàn Kiếm) vẫn tồn tại giếng nước có tuổi đời hàng mấy thập kỷ, tựa như người bạn đồng hành, chứng kiến sự trưởng thành của mỗi người dân trong ngõ và lưu giữ bao kỷ niệm. Qua thời gian, thành giếng bị bào mòn, nứt nẻ nhưng nước trong giếng vẫn mát, trong và chưa bao giờ cạn. Hằng ngày, người dân trong ngõ vẫn duy trì và giữ thói quen dùng nước giếng để sinh hoạt.

Chị Khuất Thị Nhạn cho biết, chị về đây làm dâu đã hơn 20 năm. Trước kia, nước trong giếng được mọi người sử dụng để tắm, giặt quần áo, nấu ăn… Bây giờ có nước sạch, nước giếng vẫn được dùng để rửa bát, rửa sân sạch sẽ cho cả xóm. “Nước giếng khơi mùa hè thì mát, mùa đông lại ấm, khi múc lên vẫn trong và sạch, không cặn bẩn. Mỗi lần đi đâu về nóng nực, trời mưa gió, mọi người vẫn sử dụng để rửa chân tay, rất sạch sẽ” - chị Nhạn chia sẻ.

Những chiếc giếng đã từng là một phần không thể thiếu trong đời sống, sinh hoạt hàng ngày của người dân. Hiện tại, khi nhà nhà đều có nước máy, người người sử dụng nước máy thì những chiếc giếng được xem là điểm nhấn đặc trưng làm nên nét đẹp văn hóa của Hà Nội, cần được bảo tồn trong nhịp điệu sôi động của Thủ đô ngày nay.

Thảo Phạm

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Lãnh đạo, người dân Nghệ An tin tưởng Hà Nội sẽ phát triển xứng đáng trái tim của cả nước

Lãnh đạo, người dân Nghệ An tin tưởng Hà Nội sẽ phát triển xứng đáng trái tim của cả nước

(LĐTĐ) Hà Nội là Thủ đô - trái tim của đất nước, nên Thủ đô mạnh thì đất nước mạnh. Người dân cả nước luôn quan tâm, theo dõi sự phát triển của Thủ đô. Đó là những chia sẻ của lãnh đạo và người dân Nghệ An về tầm nhìn phát triển Hà Nội theo Kết luận số 80-KL/TƯ
Thủ tướng gửi thư khen 4 người cứu nạn nhân vụ cháy ở Trung Kính

Thủ tướng gửi thư khen 4 người cứu nạn nhân vụ cháy ở Trung Kính

(LĐTĐ) Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa gửi thư khen hành động dũng cảm cứu nạn nhân mắc kẹt trong đám cháy ở phố Trung Kính, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.
Bế mạc Giải bóng đá CNVCLĐ thị xã Sơn Tây lần thứ II năm 2024

Bế mạc Giải bóng đá CNVCLĐ thị xã Sơn Tây lần thứ II năm 2024

(LĐTĐ) Chiều 26/5, tại Sân vận động thị xã Sơn Tây, Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Thị xã phối hợp với Trung tâm Văn hóa Thông tin và Thể thao Sơn Tây tổ chức Lễ bế mạc Giải bóng đá công nhân, viên chức, lao động (CNVCLĐ) thị xã Sơn Tây lần thứ II, năm 2024. Sau hàng chục trận thi đấu sôi nổi, chiếc cúp Vàng của giải đã thuộc về đội bóng đến từ Công an thị xã Sơn Tây.
300 thanh niên công nhân được khám sức khỏe miễn phí

300 thanh niên công nhân được khám sức khỏe miễn phí

(LĐTĐ) Trong khuôn khổ Ngày hội đồng hành cùng thanh niên công nhân do Thành đoàn Hà Nội phối hợp với LĐLĐ Thành phố tổ chức, 300 thanh niên công nhân đã được tư vấn, khám bệnh với các gói khám chữa bệnh chuyên sâu: Khám tổng quát, xét nghiệm máu, chụp X-quang... Tại chương trình, thanh niên công nhân đã được các bác sĩ tư vấn cụ thể, hướng dẫn các phương pháp tối ưu để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Đồng Nai: Bổ sung thêm 4 khu đất vào danh sách đấu giá quyền sử dụng đất

Đồng Nai: Bổ sung thêm 4 khu đất vào danh sách đấu giá quyền sử dụng đất

(LĐTĐ) Đây là giải pháp nhằm tăng nguồn thu ngân sách, tạo nguồn lực để phát triển hạ tầng, kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.
Thi đua là động lực quan trọng khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo

Thi đua là động lực quan trọng khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo

(LĐTĐ) Thi đua là động lực quan trọng để khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo, ý thức trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đặc biệt là tăng năng suất lao động, giảm hàng lỗi hàng hỏng, cải tiến mẫu mã, giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn, ổn định, phát triển sản xuất kinh doanh. Qua đó, khẳng định sự sáng tạo, đổi mới về nội dung, hình thức trong hoạt động của tổ chức Công đoàn.
Xây dựng cơ chế đặc thù sẽ giúp Y tế Thủ đô phát triển xứng tầm

Xây dựng cơ chế đặc thù sẽ giúp Y tế Thủ đô phát triển xứng tầm

(LĐTĐ) Trong kết luận 80-KL/TW về Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030 tầm nhìn đến năm 2050 và đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065, Bộ Chính trị yêu cầu gắn việc sắp xếp, phân bố không gian các hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường với không gian đô thị, kết hợp với các ngành, lĩnh vực đang là thế mạnh, có xu hướng phát triển tốt như thương mại điện tử, du lịch, dịch vụ giáo dục - đào tạo, y tế chất lượng cao…

Tin khác

Sôi nổi Ngày hội đồng hành cùng thanh niên công nhân

Sôi nổi Ngày hội đồng hành cùng thanh niên công nhân

(LĐTĐ) Ngày 26/5, tại Khu Công nghiệp Phú Nghĩa (huyện Chương Mỹ), Thành đoàn Hà Nội phối hợp với Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Thành phố tổ chức Ngày hội đồng hành cùng thanh niên công nhân. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Tháng Công nhân năm 2024. Hoạt động đã thu hút sự tham gia của hơn 500 thanh niên và gia đình công nhân trên địa bàn thành phố.
Quy hoạch Thủ đô Hà Nội: Tầm nhìn, tư duy mới tạo ra cơ hội và giá trị mới

Quy hoạch Thủ đô Hà Nội: Tầm nhìn, tư duy mới tạo ra cơ hội và giá trị mới

(LĐTĐ) Kết luận của Bộ Chính trị nêu rõ, Quy hoạch Thủ đô cần có "tầm nhìn mới - tư duy mới toàn cầu, tư duy Thủ đô và hành động Hà Nội", tạo ra "cơ hội mới - giá trị mới" trong phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại" cả trước mắt và lâu dài.
Tây Hồ đẩy mạnh chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không dùng tiền mặt

Tây Hồ đẩy mạnh chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không dùng tiền mặt

(LĐTĐ) Tính đến hết tháng 4, quận Tây Hồ có 19.423 người được hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, trong đó, 10.538 người đã có thẻ ATM, đạt 54,26%; 8.895 người nhận tiền mặt, chiếm 45,7%. Trong tháng 5/2024, quận phấn đấu 100% số người được hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội chuyển đổi hình thức chi trả bằng tiền mặt sang không dùng tiền mặt.
Quận Nam Từ Liêm thăm hỏi, hỗ trợ các nạn nhân vụ cháy tại Trung Kính

Quận Nam Từ Liêm thăm hỏi, hỗ trợ các nạn nhân vụ cháy tại Trung Kính

(LĐTĐ) Ngay sau khi xảy ra vụ cháy tại phố Trung Kính, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy rạng sáng ngày 24/5, sáng cùng ngày, đoàn công tác của Quận ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc quận Nam Từ Liêm đã đến thăm hỏi, chia sẻ và hỗ trợ các gia đình có thân nhân bị nạn trong vụ cháy.
Sơn Tây: Nỗ lực xây dựng phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”

Sơn Tây: Nỗ lực xây dựng phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thị xã Sơn Tây đã khen thưởng 11 tập thể, 67 thầy giáo, cô giáo và 196 học sinh tiêu biểu trong phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt” thị xã Sơn Tây năm học 2023-2024.
Tổ chức thành công Đại hội MTTQ Việt Nam huyện Thanh Oai

Tổ chức thành công Đại hội MTTQ Việt Nam huyện Thanh Oai

(LĐTĐ) Trong 2 ngày (22 và 23/5), Ủy ban mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam huyện Thanh Oai đã tổ chức thành công Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam huyện lần thứ XXI, nhiệm kỳ 2024-2029.
Bà Vũ Thị Thành tái đắc cử Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Long Biên khóa V

Bà Vũ Thị Thành tái đắc cử Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Long Biên khóa V

(LĐTĐ) Ngày 23/5, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam quận Long Biên đã tổ chức Đại hội lần thứ V, nhiệm kỳ 2024 - 2029. Tại Đại hội, qua hiệp thương, bà Vũ Thị Thành được tín nhiệm, tái đắc cử Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam quận Long Biên khóa V, nhiệm kỳ 2024 - 2029.
Quận Tây Hồ: Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc học tập và làm theo Bác

Quận Tây Hồ: Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc học tập và làm theo Bác

(LĐTĐ) Ngày 23/5, tại Khu di tích lịch sử Đá Chông (huyện Ba Vì), Quận ủy Tây Hồ tổ chức lễ báo công dâng Bác; sơ kết thực hiện Kết luận số 01-KL/TW của Bộ Chính trị “về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” năm 2023-2024.
Quận Đống Đa: Đẩy mạnh cải cách, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính

Quận Đống Đa: Đẩy mạnh cải cách, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính

(LĐTĐ) Ngày 23/5, Ủy ban nhân dân quận Đống Đa tổ chức Hội nghị đối thoại với tổ chức, cá nhân về thủ tục hành chính, giải quyết thủ tục hành chính năm 2024. Trong không khí thẳng thắn, cởi mở, các ý kiến, đề xuất của người dân đã được người đứng đầu cấp uỷ, chính quyền quận trả lời cụ thể, xác đáng ngay tại buổi đối thoại.
6 học sinh xuất sắc của Trường THPT Chu Văn An vinh dự được kết nạp vào Đảng

6 học sinh xuất sắc của Trường THPT Chu Văn An vinh dự được kết nạp vào Đảng

(LĐTĐ) Chiều 22/5, Đảng bộ Trường THPT Chu Văn An (quận Tây Hồ) tổ chức lễ kết nạp Đảng cho 6 học sinh xuất sắc của Trường.
Xem thêm
Phiên bản di động