Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh

(LĐTĐ) Hiện nay, tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy diễn ra khá phổ biến. Để giải quyết tình trạng này và giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh cần có sự chung sức của cả nhà trường, gia đình và cộng đồng.
Thước đo của sự văn minh Qui định cấm nói tục, chửi bậy ở chung cư, có khả thi?

Không còn là cá biệt

Cùng với tốc độ phát triển của một Thủ đô, đô thị lớn hiện đại, Hà Nội đang biến đổi mạnh mẽ về mọi mặt. Người Hà Nội mang phong cách hiện đại, lối ứng xử tự tin, giới trẻ giỏi vận dụng thành tựu khoa học, công nghệ vào học tập, nghiên cứu, kinh doanh, sản xuất... Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển, mặt trái của quá trình mở rộng giao lưu, hội nhập dường như cũng có những tác động không nhỏ. Minh chứng dễ thấy là không ít sự phai nhạt trong ứng xử văn hóa, đạo đức, nét thanh lịch truyền thống qua nhiều biểu hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh
Xây dựng nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh cần sự chung sức của cả cộng đồng. (Ảnh minh họa chụp thời điểm trước khi dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát)

Không ít người nhìn nhận, thời gian gần đây, nói tục, chửi bậy đã trở thành “mốt”, bởi ở bất cứ nơi nào người ta cũng có thể nghe thấy thứ ngôn từ tục tĩu ấy, từ quán game, hàng nước đến trường học, công sở. Cáu người ta chửi, buồn vui người ta chửi, thậm chí yêu cũng chửi. Việc người dân, trong đó có học sinh nói tục, chửi bậy dường như đang trở nên bình thường, như thể không nói bậy thì câu nói thiếu đi sức nặng. Bản thân người viết đã không ít lần được nghe những băn khoăn: “Sao bọn trẻ nói tục nhiều thế?” và “Tại sao ngồi trên ghế nhà trường nhưng những học sinh vẫn nói tục, chửi bậy?”.

Quanh câu chuyện này, trong dịp trò chuyện với Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm (Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội), ông chỉ ra rằng, việc nói tục, chửi bậy đôi khi được người trẻ hiểu lệch lạc và ngộ nhận rằng đó là cái mốt, cái xu hướng thời thượng. Hay nói dễ hiểu là, trong một nhóm bạn, chơi với nhau mà ai không nói tục, chửi bậy, nghiêm chỉnh quá thì bị trách, sẽ lạc lõng và không hòa nhập. Từ những suy nghĩ đó, người ta dần hình thành thói quen thiếu văn hóa.

Năm học 2021-2022 là năm học thứ 11 bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội” được đưa vào giảng dạy trong các trường học của Thành phố; từ đó góp phần giáo dục các em học sinh về thái độ và hành vi cần có trong sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử để trở thành người thanh lịch, văn minh.

Hiện tại, các trường học đã thực hiện lồng ghép giảng dạy những nội dung trong bộ tài liệu của các môn học khác như Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, kết hợp trong giáo dục đạo đức, hoạt động ngoài giờ, sinh hoạt Đoàn, Đội. Từ đó, học sinh ý thức được trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống văn hóa của người Hà Nội và thấy tự hào với vai trò của công dân Thủ đô.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) khẳng định, hiện nay, việc nói tục, chửi thề trong người dân nói chung và học sinh là một biểu hiện kém văn minh, kém văn hoá, một tật xấu trong giao tiếp. Việc này dứt khoát phải từ bỏ, không thể để tồn tại. Cùng đó ông Trần Xuân Nhĩ cũng chỉ ra một nguyên nhân khác khiến vấn nạn này lan rộng bởi xuất phát từ chính phía gia đình. Gia đình thiếu quan tâm giáo dục con cái về lời ăn, tiếng nói thật chuẩn mực ngay khi các em bắt đầu học nói. Nhiều người lớn trong nhiều gia đình chưa thật sự làm gương, thiếu gương mẫu trong giao tiếp, thậm chí nói tục, chửi bậy một cách thoải mái trước mặt con cháu. Điều này khiến việc uốn nắn con trẻ gặp nhiều khó khăn.

Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong nghề giáo, cô giáo Đặng Hoàng Hà (giáo viên Trường Tiểu học Giáp Bát, quận Hoàng Mai) cho rằng, việc nói tục, chửi bậy của học sinh trong tình hình hiện nay diễn ra khá phổ biến. Nói tục, chửi bậy không còn là câu nói bộc phát, lỡ mồm mà đã thành thói quen hay nghiêm trọng hơn là câu cửa miệng của một bộ phận học sinh.

“Thói quen này được xuất phát từ chính thế giới quan mà chúng ta mang lại. Trẻ sinh ra không tự có thói quen nói tục, chửi bậy mà được học, được biết theo ngôn ngữ truyền miệng. Bước đầu chỉ là nghe thấy nói, sau đó nói thử. Đôi lần có thể ngượng miệng, sau dần không nhận được phản ứng từ người tiếp nhận ngôn ngữ, nói nhiều thì thành thói quen. Muốn bỏ được thói quen thì hành vi ấy không nên để diễn ra lặp đi lặp lại, không nên tán dương hay chấp nhận ngôn ngữ nói tục, chửi bậy”, cô giáo Đặng Hoàng Hà chia sẻ.

Cần sự chung tay

Hà Nội, Thủ đô ngàn năm văn hiến. Ca dao từ xưa đã mô phỏng “Người thanh nói tiếng cũng thanh” để thấy rằng người Tràng An thanh lịch với nhận dạng đầu tiên là ngôn ngữ nhã nhặn, khiêm tốn. Chẳng thế mà những lời như “cảm ơn”, “cảm phiền”, “xin lỗi”… luôn khiến người nghe vừa lòng. Nói như vậy để thấy, việc giữ lại được những gì đặc trưng, phát huy hơn nữa lối ứng xử văn hóa, văn minh là hết sức cần thiết.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ, việc nói tục, chửi bậy dứt khoát phải từ bỏ, không thể để tồn tại. “Chúng ta phải vạch rõ, chỉ rõ ra những lời nói nào là không đẹp, không nên dùng. Nhà trường phải có trách nhiệm giáo dục học sinh; là nơi hạn chế, định hướng và chỉ ra những điều hay, lẽ phải. Cùng đó, các bậc phụ huynh cũng cần phải chú ý tới con cái và giáo dục con cái mình. Trong cộng đồng, khi thấy có những lời nói không đúng thì phải nhắc nhở. Hiện tại, có một số bậc phụ huynh cũng nói tục, chửi bậy khiến con cái bị ảnh hưởng. Như thế thì làm sao giáo dục được con cái. Do vậy, trước hết bản thân phụ huynh phải có trách nhiệm với con cái”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ nhấn mạnh.

Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh
Tùy theo lứa tuổi, các em học sinh được trang bị kỹ năng giao tiếp, ứng xử thanh lịch văn minh. (Ảnh minh họa chụp thời điểm trước khi dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát)

Cô giáo Đặng Hoàng Hà cũng bày tỏ, muốn ngăn “vi rút” nói tục thì nói phải đi đôi với làm, lý thuyết phải đi đôi với thực hành mới có thể mang lại hiệu quả. Ngành Giáo dục, cụ thể hơn các cơ sở giáo dục cần tăng cường mở các lớp kỹ năng sống, tăng cường kỹ năng trải nghiệm, đi sâu vào các mặt còn hạn chế; không tổ chức một cách qua loa, hình thức, không đặt nặng vấn đề thành tích, phê bình mà nên thẳng thắn nhìn nhận điểm tốt và chưa tốt để tìm ra hướng khắc phục. Cùng đó, nên tổ chức các buổi tọa đàm, phản biện hay sân khấu hóa các hành vi tiêu cực để chủ thể nhận ra hành vi đúng sai từ bài học trải nghiệm.

Được biết, trong những năm qua, công tác giáo dục đạo đức, giá trị sống người Hà Nội thanh lịch luôn được quan tâm chỉ đạo và bước đầu đạt được những kết quả đáng khích lệ. Phần lớn học sinh có nhận thức đúng về những phẩm chất, giá trị sống đặc trưng, tiêu biểu của người Hà Nội. Hiện nay, Hà Nội là địa phương duy nhất đưa vào giảng dạy tại các nhà trường bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội”, được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá cao.

Theo nhận xét của nhiều giáo viên, bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội” được đưa vào giảng dạy đã góp phần quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh. Nội dung các bài giảng được thiết kế phù hợp với từng lớp học, phù hợp với tâm sinh lý của học sinh. Nhờ vậy ứng xử của học sinh trong các mối quan hệ với thầy cô, cha mẹ, bạn bè, anh chị lớp trên, với người cùng tham gia giao thông… đều có sự chỉn chu, hòa nhã hơn. Bộ tài liệu đã góp phần giáo dục các em học sinh về thái độ và hành vi cần có trong sinh hoạt, giao tiếp…

Nhìn vào văn hóa ứng xử của người Hà Nội hôm nay, có thể thấy, sự hội nhập, giao thoa của các luồng văn hóa. Nói tục, chửi bậy cho đến bây giờ cũng vẫn còn và không hề dễ dàng để loại bỏ nó. Tuy nhiên, có câu nói: “Người ta sẽ trở nên tốt hoặc sẽ không ra gì, tùy theo nền giáo dục được hấp thụ”. Để con trẻ không bị ảnh hưởng bởi những ngôn từ dung tục, bản thân những người làm cha, làm mẹ, làm thầy không chỉ chuyên tâm uốn nắn lời ăn tiếng nói của con em mình mà quan trọng hơn, họ phải thật sự là tấm gương về sự lịch thiệp, là mẫu mực trong văn hóa ứng xử.

Phạm Thảo

Nên xem

Kịp thời khống chế đám cháy ở phố Nhân Hòa, phường Nhân Chính

Kịp thời khống chế đám cháy ở phố Nhân Hòa, phường Nhân Chính

(LĐTĐ) Tối 29/9, Công an quận Thanh Xuân (Hà Nội) cho biết, lực lượng chức năng đã kịp thời khống chế đám cháy tại địa chỉ 116 Nhân Hoà, phường Nhân ...
Bài 1: Gieo yêu thương, gặt trái ngọt

Bài 1: Gieo yêu thương, gặt trái ngọt

(LĐTĐ) Để vận động, phát triển được người dân ở những địa phương khó khăn, vùng bãi ngang, ven biển tham gia bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm xã hội ...
Luôn xem lao động là tài sản quý của doanh nghiệp

Luôn xem lao động là tài sản quý của doanh nghiệp

(LĐTĐ) Trước những ảnh hưởng của dịch Covid-19, thời gian qua Công ty TNHH Lotte Rent-a-car Vina vẫn chú trọng triển khai hiệu quả các hoạt động chăm lo đời sống ...
Cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường hầu tòa phúc thẩm

Cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Trương Quốc Cường hầu tòa phúc thẩm

(LĐTĐ) Liên quan tới vụ buôn bán thuốc giả mang nhãn mác Health 2000 Canada, ngày 29/9, Tòa án nhân dân Cấp cao tại Hà Nội tiến hành xét xử phúc ...
Tìm giải pháp khắc phục áp lực thiếu trường trên địa bàn quận Hoàng Mai

Tìm giải pháp khắc phục áp lực thiếu trường trên địa bàn quận Hoàng Mai

(LĐTĐ) Tại buổi làm việc với quận Hoàng Mai, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh đề nghị Sở Giáo dục và Đào tạo ...
Phẫu thuật chữa bệnh béo phì: Giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh

Phẫu thuật chữa bệnh béo phì: Giải pháp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh

(LĐTĐ) “Với người béo phì nhìn bên ngoài có vẻ khoẻ mạnh, nhưng thực chất đấy là một người bệnh. Việc phẫu thuật chữa bệnh béo phì chúng tôi quan niệm ...
TP.HCM: Bệnh viện Lê Văn Thịnh gặp nhiều khó khăn khi tự chủ tài chính

TP.HCM: Bệnh viện Lê Văn Thịnh gặp nhiều khó khăn khi tự chủ tài chính

(LĐTĐ) Ngày 29/9, Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) có buổi khảo sát việc thực hiện cơ chế tự chủ và đấu thầu mua sắm thuốc, ...

Tin khác

1.574 tác giả sẽ tham gia biên soạn sách giáo khoa cho 6 khối lớp

1.574 tác giả sẽ tham gia biên soạn sách giáo khoa cho 6 khối lớp

(LĐTĐ) Thời gian tới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ tăng cường kiểm soát quá trình biên soạn sách giáo khoa (SGK); bảo đảm SGK tinh giản tối đa kênh chữ, kênh hình, khai thác hiệu quả hình ảnh và ngữ liệu để đảm bảo hiệu quả bài học và giảm giá thành SGK; đồng thời đẩy nhanh tiến độ thẩm định và phê duyệt SGK, dành thời gian để địa phương nghiên cứu, lựa chọn SGK đáp ứng với điều kiện, đặc thù của từng vùng, miền…
Diễn đàn nâng cao chất lượng đào tạo trong hợp tác giáo dục Việt Nam - Lào

Diễn đàn nâng cao chất lượng đào tạo trong hợp tác giáo dục Việt Nam - Lào

(LĐTĐ) Ngày 29/9, tại Thủ đô Viêng Chăn, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, Đại học Quốc gia Lào tổ chức Diễn đàn nâng cao chất lượng đào tạo trong hợp tác giáo dục Việt Nam - Lào. Đây là hoạt động quan trọng của ngành Giáo dục hai nước chào mừng kỷ niệm 60 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao và 45 năm ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Lào - Việt Nam.
Bàn giải pháp nâng cao chất lượng biên soạn, xuất bản, sử dụng sách giáo khoa

Bàn giải pháp nâng cao chất lượng biên soạn, xuất bản, sử dụng sách giáo khoa

(LĐTĐ) Trong 2 ngày (28-29/9), tại Trung tâm Hội nghị quốc gia (Hà Nội), Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức Hội thảo về công tác biên soạn, xuất bản, sử dụng sách giáo khoa giáo dục phổ thông và Trưng bày sách giáo khoa Việt Nam và các nước.
Hà Nội triển khai thí điểm giáo dục STEM ở 10 trường tiểu học

Hà Nội triển khai thí điểm giáo dục STEM ở 10 trường tiểu học

(LĐTĐ) 10 trường tiểu học ở 5 quận, huyện đã được Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội lựa chọn để triển khai thí điểm giáo dục STEM.
Từ ngày 1/10, Hà Nội kiểm tra hoạt động của các trường phổ thông ngoài công lập

Từ ngày 1/10, Hà Nội kiểm tra hoạt động của các trường phổ thông ngoài công lập

(LĐTĐ) Từ ngày 1/10, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội sẽ tiến hành kiểm tra hoạt động của các trường phổ thông có vốn đầu tư nước ngoài, các trường phổ thông thực hiện liên kết giáo dục, các trường phổ thông ngoài công lập và các trường thực hiện chương trình bổ trợ năm học 2022-2023.
Xây dựng thói quen văn hóa giao thông

Xây dựng thói quen văn hóa giao thông

(LĐTĐ) Là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, bên cạnh nhiệm vụ dạy và học, việc đảm bảo an toàn giao thông, hình thành thói quen tham gia giao thông có văn hóa cho học sinh và phụ huynh luôn là vấn đề được các cấp, các ngành và trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm.
7 khoản Ban đại diện cha mẹ học sinh không được phép thu

7 khoản Ban đại diện cha mẹ học sinh không được phép thu

(LĐTĐ) Các cơ sở giáo dục tuyệt đối không được lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện cha mẹ học sinh để thu các khoản thu ngoài quy định.
Chú trọng dạy kỹ năng tự vệ, kỹ năng an toàn cho học sinh, sinh viên

Chú trọng dạy kỹ năng tự vệ, kỹ năng an toàn cho học sinh, sinh viên

(LĐTĐ) Các Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cùng các đại học, học viện, trường đại học, trường cao đẳng sư phạm tổ chức các hoạt động thể thao gắn liền với nội dung môn học giáo dục thể chất, đa dạng hóa các hình thức vận động; khuyến khích học sinh, sinh viên (HSSV) tích cực, chủ động tham gia rèn luyện sức khỏe, phát triển thể chất.
Cần hoàn thiện phương thức tuyển sinh cho năm 2023 theo hướng đơn giản hóa

Cần hoàn thiện phương thức tuyển sinh cho năm 2023 theo hướng đơn giản hóa

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra đối với giáo dục đại học trong năm học 2022-2023 là phải hoàn thiện các phương thức tuyển sinh cho năm 2023 và xây dựng, công bố kịp thời định hướng, phương hướng cho công tác tuyển sinh cho năm 2025 trở đi, khi bắt đầu có lứa học sinh thi tốt nghiệp Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Truyền cảm hứng cho học sinh từ “sân khấu hóa" lớp học

Truyền cảm hứng cho học sinh từ “sân khấu hóa" lớp học

(LĐTĐ) Nhắc đến cô giáo, thạc sĩ âm nhạc Thu Trang, giáo viên trường Tiểu học Cao Bá Quát (Gia Lâm, Hà Nội), nhiều người nhớ đến gương mặt trẻ trung luôn tươi cười của cô. Bằng phương pháp giảng dạy khoa học, cô Thu Trang đã khiến các em nhỏ say mê hơn môn âm nhạc - một môn học được coi là “môn phụ”.
Xem thêm
Phiên bản di động