Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh

(LĐTĐ) Hiện nay, tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy diễn ra khá phổ biến. Để giải quyết tình trạng này và giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh cần có sự chung sức của cả nhà trường, gia đình và cộng đồng.
Thước đo của sự văn minh Qui định cấm nói tục, chửi bậy ở chung cư, có khả thi?

Không còn là cá biệt

Cùng với tốc độ phát triển của một Thủ đô, đô thị lớn hiện đại, Hà Nội đang biến đổi mạnh mẽ về mọi mặt. Người Hà Nội mang phong cách hiện đại, lối ứng xử tự tin, giới trẻ giỏi vận dụng thành tựu khoa học, công nghệ vào học tập, nghiên cứu, kinh doanh, sản xuất... Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển, mặt trái của quá trình mở rộng giao lưu, hội nhập dường như cũng có những tác động không nhỏ. Minh chứng dễ thấy là không ít sự phai nhạt trong ứng xử văn hóa, đạo đức, nét thanh lịch truyền thống qua nhiều biểu hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh
Xây dựng nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh cần sự chung sức của cả cộng đồng. (Ảnh minh họa chụp thời điểm trước khi dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát)

Không ít người nhìn nhận, thời gian gần đây, nói tục, chửi bậy đã trở thành “mốt”, bởi ở bất cứ nơi nào người ta cũng có thể nghe thấy thứ ngôn từ tục tĩu ấy, từ quán game, hàng nước đến trường học, công sở. Cáu người ta chửi, buồn vui người ta chửi, thậm chí yêu cũng chửi. Việc người dân, trong đó có học sinh nói tục, chửi bậy dường như đang trở nên bình thường, như thể không nói bậy thì câu nói thiếu đi sức nặng. Bản thân người viết đã không ít lần được nghe những băn khoăn: “Sao bọn trẻ nói tục nhiều thế?” và “Tại sao ngồi trên ghế nhà trường nhưng những học sinh vẫn nói tục, chửi bậy?”.

Quanh câu chuyện này, trong dịp trò chuyện với Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm (Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội), ông chỉ ra rằng, việc nói tục, chửi bậy đôi khi được người trẻ hiểu lệch lạc và ngộ nhận rằng đó là cái mốt, cái xu hướng thời thượng. Hay nói dễ hiểu là, trong một nhóm bạn, chơi với nhau mà ai không nói tục, chửi bậy, nghiêm chỉnh quá thì bị trách, sẽ lạc lõng và không hòa nhập. Từ những suy nghĩ đó, người ta dần hình thành thói quen thiếu văn hóa.

Năm học 2021-2022 là năm học thứ 11 bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội” được đưa vào giảng dạy trong các trường học của Thành phố; từ đó góp phần giáo dục các em học sinh về thái độ và hành vi cần có trong sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử để trở thành người thanh lịch, văn minh.

Hiện tại, các trường học đã thực hiện lồng ghép giảng dạy những nội dung trong bộ tài liệu của các môn học khác như Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, kết hợp trong giáo dục đạo đức, hoạt động ngoài giờ, sinh hoạt Đoàn, Đội. Từ đó, học sinh ý thức được trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống văn hóa của người Hà Nội và thấy tự hào với vai trò của công dân Thủ đô.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) khẳng định, hiện nay, việc nói tục, chửi thề trong người dân nói chung và học sinh là một biểu hiện kém văn minh, kém văn hoá, một tật xấu trong giao tiếp. Việc này dứt khoát phải từ bỏ, không thể để tồn tại. Cùng đó ông Trần Xuân Nhĩ cũng chỉ ra một nguyên nhân khác khiến vấn nạn này lan rộng bởi xuất phát từ chính phía gia đình. Gia đình thiếu quan tâm giáo dục con cái về lời ăn, tiếng nói thật chuẩn mực ngay khi các em bắt đầu học nói. Nhiều người lớn trong nhiều gia đình chưa thật sự làm gương, thiếu gương mẫu trong giao tiếp, thậm chí nói tục, chửi bậy một cách thoải mái trước mặt con cháu. Điều này khiến việc uốn nắn con trẻ gặp nhiều khó khăn.

Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong nghề giáo, cô giáo Đặng Hoàng Hà (giáo viên Trường Tiểu học Giáp Bát, quận Hoàng Mai) cho rằng, việc nói tục, chửi bậy của học sinh trong tình hình hiện nay diễn ra khá phổ biến. Nói tục, chửi bậy không còn là câu nói bộc phát, lỡ mồm mà đã thành thói quen hay nghiêm trọng hơn là câu cửa miệng của một bộ phận học sinh.

“Thói quen này được xuất phát từ chính thế giới quan mà chúng ta mang lại. Trẻ sinh ra không tự có thói quen nói tục, chửi bậy mà được học, được biết theo ngôn ngữ truyền miệng. Bước đầu chỉ là nghe thấy nói, sau đó nói thử. Đôi lần có thể ngượng miệng, sau dần không nhận được phản ứng từ người tiếp nhận ngôn ngữ, nói nhiều thì thành thói quen. Muốn bỏ được thói quen thì hành vi ấy không nên để diễn ra lặp đi lặp lại, không nên tán dương hay chấp nhận ngôn ngữ nói tục, chửi bậy”, cô giáo Đặng Hoàng Hà chia sẻ.

Cần sự chung tay

Hà Nội, Thủ đô ngàn năm văn hiến. Ca dao từ xưa đã mô phỏng “Người thanh nói tiếng cũng thanh” để thấy rằng người Tràng An thanh lịch với nhận dạng đầu tiên là ngôn ngữ nhã nhặn, khiêm tốn. Chẳng thế mà những lời như “cảm ơn”, “cảm phiền”, “xin lỗi”… luôn khiến người nghe vừa lòng. Nói như vậy để thấy, việc giữ lại được những gì đặc trưng, phát huy hơn nữa lối ứng xử văn hóa, văn minh là hết sức cần thiết.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ, việc nói tục, chửi bậy dứt khoát phải từ bỏ, không thể để tồn tại. “Chúng ta phải vạch rõ, chỉ rõ ra những lời nói nào là không đẹp, không nên dùng. Nhà trường phải có trách nhiệm giáo dục học sinh; là nơi hạn chế, định hướng và chỉ ra những điều hay, lẽ phải. Cùng đó, các bậc phụ huynh cũng cần phải chú ý tới con cái và giáo dục con cái mình. Trong cộng đồng, khi thấy có những lời nói không đúng thì phải nhắc nhở. Hiện tại, có một số bậc phụ huynh cũng nói tục, chửi bậy khiến con cái bị ảnh hưởng. Như thế thì làm sao giáo dục được con cái. Do vậy, trước hết bản thân phụ huynh phải có trách nhiệm với con cái”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Xuân Nhĩ nhấn mạnh.

Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh
Tùy theo lứa tuổi, các em học sinh được trang bị kỹ năng giao tiếp, ứng xử thanh lịch văn minh. (Ảnh minh họa chụp thời điểm trước khi dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát)

Cô giáo Đặng Hoàng Hà cũng bày tỏ, muốn ngăn “vi rút” nói tục thì nói phải đi đôi với làm, lý thuyết phải đi đôi với thực hành mới có thể mang lại hiệu quả. Ngành Giáo dục, cụ thể hơn các cơ sở giáo dục cần tăng cường mở các lớp kỹ năng sống, tăng cường kỹ năng trải nghiệm, đi sâu vào các mặt còn hạn chế; không tổ chức một cách qua loa, hình thức, không đặt nặng vấn đề thành tích, phê bình mà nên thẳng thắn nhìn nhận điểm tốt và chưa tốt để tìm ra hướng khắc phục. Cùng đó, nên tổ chức các buổi tọa đàm, phản biện hay sân khấu hóa các hành vi tiêu cực để chủ thể nhận ra hành vi đúng sai từ bài học trải nghiệm.

Được biết, trong những năm qua, công tác giáo dục đạo đức, giá trị sống người Hà Nội thanh lịch luôn được quan tâm chỉ đạo và bước đầu đạt được những kết quả đáng khích lệ. Phần lớn học sinh có nhận thức đúng về những phẩm chất, giá trị sống đặc trưng, tiêu biểu của người Hà Nội. Hiện nay, Hà Nội là địa phương duy nhất đưa vào giảng dạy tại các nhà trường bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội”, được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá cao.

Theo nhận xét của nhiều giáo viên, bộ tài liệu “Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội” được đưa vào giảng dạy đã góp phần quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh. Nội dung các bài giảng được thiết kế phù hợp với từng lớp học, phù hợp với tâm sinh lý của học sinh. Nhờ vậy ứng xử của học sinh trong các mối quan hệ với thầy cô, cha mẹ, bạn bè, anh chị lớp trên, với người cùng tham gia giao thông… đều có sự chỉn chu, hòa nhã hơn. Bộ tài liệu đã góp phần giáo dục các em học sinh về thái độ và hành vi cần có trong sinh hoạt, giao tiếp…

Nhìn vào văn hóa ứng xử của người Hà Nội hôm nay, có thể thấy, sự hội nhập, giao thoa của các luồng văn hóa. Nói tục, chửi bậy cho đến bây giờ cũng vẫn còn và không hề dễ dàng để loại bỏ nó. Tuy nhiên, có câu nói: “Người ta sẽ trở nên tốt hoặc sẽ không ra gì, tùy theo nền giáo dục được hấp thụ”. Để con trẻ không bị ảnh hưởng bởi những ngôn từ dung tục, bản thân những người làm cha, làm mẹ, làm thầy không chỉ chuyên tâm uốn nắn lời ăn tiếng nói của con em mình mà quan trọng hơn, họ phải thật sự là tấm gương về sự lịch thiệp, là mẫu mực trong văn hóa ứng xử.

Phạm Thảo

Nên xem

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa có Công văn số 4322/UBND-KGVX gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Sở Y tế cùng UBND các quận, ...
Chăm lo Tết là cách giữ chân người lao động trong bối cảnh thiếu lao động như hiện nay

Chăm lo Tết là cách giữ chân người lao động trong bối cảnh thiếu lao động như hiện nay

(LĐTĐ) Chiều 2/12, tại Hà Nội, Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam tổ chức Hội nghị cung cấp thông tin về tình hình công nhân, viên chức, lao động ...
Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

(LĐTĐ) Trước nguy cơ của biến chủng mới của vi rút SARS-CoV-2 gây ra, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội giao Sở Y tế tiếp tục chủ động ...
Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức Tọa đàm “Mô hình văn hóa ứng xử trong trường học” với sự tham dự của các chuyên ...
Diễn đàn nông dân quốc gia: Nông dân với chuyển đổi số nông nghiệp

Diễn đàn nông dân quốc gia: Nông dân với chuyển đổi số nông nghiệp

(LĐTĐ) Sáng 2/12, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Ba Đình, Hà Nội), Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông ...
Hà Nội khai trương tuyến xe buýt điện đầu tiên

Hà Nội khai trương tuyến xe buýt điện đầu tiên

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng thành phố Hà Nội và Công ty TNHH Dịch vụ Vận tải Sinh thái VinBus tổ chức lễ khai trương ...
Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

(LĐTĐ) Từ ngày 1/12/2021, Quỹ học bổng và hỗ trợ tài chính của trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (British University Vietnam - BUV) cho năm học 2022 trị giá ...

Tin khác

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

Từ ngày 6/12, học sinh Trung học phổ thông ở Hà Nội trở lại trường học trực tiếp

(LĐTĐ) Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội vừa có Công văn số 4322/UBND-KGVX gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Sở Y tế cùng UBND các quận, huyện, thị xã về việc tiếp tục tổ chức dạy học trực tiếp cho học sinh một số khối lớp tại các quận, huyện, thị xã.
Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

Xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong thời đại mới

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức Tọa đàm “Mô hình văn hóa ứng xử trong trường học” với sự tham dự của các chuyên gia, nhà trường. Qua đó, đưa ra các giải pháp xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

Đại học Anh Quốc Việt Nam: Quỹ học bổng trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển

(LĐTĐ) Từ ngày 1/12/2021, Quỹ học bổng và hỗ trợ tài chính của trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (British University Vietnam - BUV) cho năm học 2022 trị giá 46 tỷ đồng chính thức nhận hồ sơ ứng tuyển.
Thành phố Hồ Chí Minh cho phép học sinh mầm non đến trường trở lại

Thành phố Hồ Chí Minh cho phép học sinh mầm non đến trường trở lại

(LĐTĐ) Ngày 2/12, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh hướng dẫn tổ chức dạy học trực tiếp sau khi thành phố ban hành kế hoạch mở cửa trường học trở lại sau ảnh hưởng của dịch Covid-19.
Thành phố Hồ Chí Minh cho học sinh các lớp 1, 9, 12 học trực tiếp từ ngày 13/12

Thành phố Hồ Chí Minh cho học sinh các lớp 1, 9, 12 học trực tiếp từ ngày 13/12

(LĐTĐ) Ngày 1/12, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (UBND TP.HCM) đưa ra kế hoạch tổ chức dạy học trực tiếp tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố.
Hiệu quả từ mô hình phối hợp công tác Đoàn, Hội, Đội trong trường học

Hiệu quả từ mô hình phối hợp công tác Đoàn, Hội, Đội trong trường học

(LĐTĐ) Ngày 1/12, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã phối hợp với Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm đánh giá mô hình phối hợp công tác Đoàn, Hội, Đội, phối hợp nhà trường - gia đình - xã hội trong trường học.
Cả nước có 34 địa phương kết hợp dạy học trực tiếp, trực tuyến và qua truyền hình

Cả nước có 34 địa phương kết hợp dạy học trực tiếp, trực tuyến và qua truyền hình

(LĐTĐ) Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến hết ngày 29/11, cả nước có 9 tỉnh, thành phố tổ chức dạy học trực tiếp; 34 tỉnh, thành phố kết hợp dạy học trực tiếp, trực tuyến và qua truyền hình; 20 tỉnh, thành phố tổ chức dạy học trực tuyến và qua truyền hình.
Để học sinh yên tâm đến trường

Để học sinh yên tâm đến trường

(LĐTĐ) Ngay sau khi cho phép học sinh lớp 9 ở các huyện, thị xã ngoại thành đi học trực tiếp, thành phố Hà Nội đã quyết định triển khai đợt tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 cho toàn bộ trẻ em từ 15-17 tuổi và tiếp đến là trẻ em 14 tuổi. Đây được coi là điều kiện tiên quyết để Hà Nội có thể đón học sinh đến trường trong thời gian sớm nhất.
Ngành GD&ĐT Hà Nội phát động cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến

Ngành GD&ĐT Hà Nội phát động cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến

(LĐTĐ) Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội vừa ban hành kế hoạch triển khai cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt trong phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”, “Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học” ngành GD&ĐT Hà Nội năm học 2021-2022.
Ca F0 tăng, học sinh ở thành phố Hồ Chí Minh sẽ học trực tiếp thế nào?

Ca F0 tăng, học sinh ở thành phố Hồ Chí Minh sẽ học trực tiếp thế nào?

(LĐTĐ) Trong chương trình phát sóng trực tiếp "Dân hỏi - Thành phố trả lời", ông Nguyễn Hữu Hưng – Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết, Sở đã hoàn thành cẩm nang hướng dẫn cho giáo viên và học sinh khi dạy, học trực tiếp.
Xem thêm
Phiên bản di động