Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc

(LĐTĐ) Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km, dù đã lên phường nhưng Đông Ngạc (quận Bắc Từ Liêm) vẫn giữ trong mình những giá trị văn hoá gần như vẹn nguyên, từ hệ thống không gian di tích, địa danh, cảnh quan, kiến trúc… đến truyền thống khoa bảng.
Vẻ đẹp đá ong xứ Đoài Lưu giữ “hồn quê”

1. “Ðất Kẻ Giàn, quan Kẻ Vẽ”, đó là câu lưu truyền trong dân gian để ca ngợi làng Ðông Ngạc - Kẻ Vẽ xưa. Nhiều người truyền nhau, đất này tụ nhiều vượng khí, chính vì vậy có không ít người đỗ đạt, ra làm quan. Từ thời Trần đến thời Nguyễn, Ðông Ngạc có hàng chục Tiến sĩ, Bảng nhãn, Phó bảng và hàng trăm Cử nhân, Tú tài, trong đó có những danh nhân nổi tiếng như Phan Trọng Phiên, Nguyễn Hữu Tạo, Hoàng Tăng Bí, Phạm Văn Trường, Hoàng Minh Giám... Ngoài ra, trên mảnh đất khoa bảng nổi tiếng này, những năm 40 của thế kỷ 20, Trung ương Ðảng và Xứ ủy Bắc Kỳ đã gây dựng cơ sở an toàn khu để từ đây chỉ đạo phong trào cách mạng, tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội và cả nước.

Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc
Nét xưa cũ được lưu giữ ở Đông Ngạc. (Ảnh: Giang Nam)

Đó là những thông tin mà qua nhiều nguồn giúp tôi hiểu hơn về Đông Ngạc. Kỳ thực, với dải đất này không phải đến bây giờ tôi mới ghé thăm. Đận xuân 2020 tôi cũng từng có may mắn ghé thăm và được trò chuyện với những bậc túc nho nơi đây. Dù vậy, khi ghé lại mảnh đất này thì trong tôi vẫn vẹn nguyên nét mới lạ. Ở Đông Ngạc hôm nay có thể thấy sự phát triển rõ nét của một làng quê thời hiện đại. Những mái nhà cao tầng mọc lên ngày một nhiều, chợ búa ngày càng sầm uất, len lỏi, xen kẽ giữa những nếp nhà xưa… tất cả như hòa quyện như một nét chấm phá xưa cũ trong bức tranh hiện đại.

Đến Đông Ngạc nếu không ghé thăm đình Đông Ngạc, hay còn gọi là đình Vẽ thì chuyến đi đó sẽ không thực sự trọn vẹn. Nghe kể, đình được xây dựng từ cách đây hơn 400 năm, với quy mô to lớn cùng nhiều hạng mục kiến trúc cổ kính. Đình được trùng tu nhiều lần qua nhiều thế kỷ, là nơi thờ ba vị thần tượng trưng cho “thiên, địa, nhân” và thờ Tiến sĩ Phạm Quang Dung, người làng có công trùng tu đình năm 1718 và Phạm Thọ Lý, người cung tiến đất làm đình lần đầu năm 1635.

Cho đến nay, ngoài sự năng động trong phát triển kinh tế, người Đông Ngạc luôn tự hào về truyền thống khoa bảng của mình. Đận gặp mặt, ông Lê Văn Châu - Phó Ban quản lý di tích đình Đông Ngạc quả quyết với tôi rằng, Đông Ngạc là một làng Nho học và cốt cách này đã ngấm vào máu thịt. Thế nên, từ xưa đến nay tất cả các nghi thức tâm linh tín ngưỡng các quan hệ gia đình, tộc họ, xóm làng đều được quy định trên dưới rõ ràng theo văn phép, nhưng vẫn giữ tinh thần dân chủ nên mọi việc liên quan đến lợi ích của đất nước, xóm làng đều được đưa ra chốn đình làng cùng hội đồng bô lão bàn bạc không phân biệt giàu sang nghèo hèn.

2. Cơn lốc đô thị hóa không chỉ tạo ra sự phát triển kinh tế, cải thiện đời sống con người mà còn có những mặt trái của nó. Người Hà Nội sống nhiều năm dường như ai cũng biết đến những làng hoa Ngọc Hà, Nhật Tân hay húng Láng… Thế nhưng, những tên hoa, tên rau ấy giờ chỉ còn trong ký ức. Tương tự như vậy, đã có những lúc và có những thời điểm làng cổ trên địa bàn Hà Nội đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Giống như các làng cổ khác của Hà Nội (Đường Lâm, Cự Đà, Làng Mọc...), những ngôi nhà cổ còn sót lại ở làng Đông Ngạc cũng vậy khi phải đối mặt với sự biến thiên không ngừng nghỉ của thời gian và nhịp đô thị.

Tôi từng có dịp ghé qua làng Cựu, xã Vân Từ (huyện Phú Xuyên). Phải thẳng thắn, đây là một trong những ngôi làng cổ mang đậm bản sắc của vùng ngoại thành Hà Nội. Làng Cựu vẫn còn lưu giữ hàng chục ngôi nhà cổ tuổi đời khoảng 100 năm, thậm chí hơn cái độ bách niên. Ngoài ra, nơi đây cũng từng được người dân khắp nơi ca ngợi là “làng thợ may” đệ nhất Hà thành. Cách đây hơn một thế kỷ, những người dân ở làng lên Hà Nội làm ăn, học được nghề may, kinh doanh phát đạt rồi trở lại quê hương xây dựng những ngôi nhà khang trang và nghề may từ đó cũng trở thành nghề truyền thống của dân làng. Người làng giàu vì nghề, có điều kiện để xây dựng nên những căn nhà bề thế. Dễ thấy, nơi đây, dù màu thời gian đã phủ lên những nếp nhà xưa cũ nhưng vẫn không khỏa lấp được những nét kiến trúc độc đáo, đan xen hài hòa của văn hóa Ðông - Tây. Tuy nhiên, qua thời gian, không ít nhà cổ cũng đã bị xuống cấp. Đất không rộng ra thêm nhưng người thì cứ nảy nở, bởi thế có không ít ngôi nhà mới khang trang được dựng lên. Những con đường lát đá xanh của quá khứ đã dần nhường chỗ cho các con đường bê tông kiên cố.

Trong hoàn cảnh tương tự, nhưng lại có phần khởi sắc hơn làng Cựu đó là Đường Lâm. Nhắc đến Sơn Tây, hẳn không ít người sẽ nghĩ ngay đến ngôi làng cổ mang tên Đường Lâm với những di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật như Đình Mông Phụ, Chùa Mía, nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh, đình Cam Thịnh, lăng Phùng Hưng, Ngô Quyền, giếng cổ…

Đường Lâm cũng là quê hương của các danh nhân nổi tiếng như: Vua Ngô Quyền, Bố Cái Đại vương Phùng Hưng, Giang Văn Minh, bà Man Thiện (mẹ của Hai Bà Trưng), bà chúa Mía (người xây chùa Mía, vương phi của chúa Trịnh Tráng), Phan Kế Toại, Hà Kế Tấn, Kiều Mậu Hãn, Phan Kế An. Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ để khiến bất kỳ ai khi đến với vùng đất này cũng đều như lạc vào vùng không gian của vài trăm năm, thậm chí cả nghìn năm trước đó.

Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc
Đông Ngạc hoàn toàn có thể trở thành điểm du lịch “hút khách” khi mang trong mình những giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa. (Ảnh: Giang Nam)

Đường Lâm nay đã trở thành điểm du lịch được gần xa biết đến. Có những dịp cao điểm khi chưa có dịch Covid-19 bủa vây, trên mảnh đất này bóng dáng của những tốp khách nước ngoài thong dong dạo chơi khắp làng bằng xe đạp hay tản bộ không hiếm. Đấy là một thành công khi Đường Lâm tận dụng được tiềm năng và lợi thế của mình. Thế nhưng, theo tìm hiểu cũng từng có thời điểm Đường Lâm đứng giữa mâu thuẫn giữa việc gìn giữ nhà cổ, làng cổ và phát triển, cải thiện đời sống người dân. Vì sao ư? Bởi sự gia tăng dân số tự nhiên và nhu cầu cải thiện điều kiện chỗ ở của người dân làng cổ là áp lực rất lớn, điều này trực tiếp mâu thuẫn với yêu cầu bảo tồn di tích trong làng cổ. Rất may, đến thời điểm này các nút thắt của vấn đề đã từng bước được tháo gỡ. Hơn hết, các cấp chính quyền thị xã Sơn Tây cũng xác định rõ khi đặt du lịch là ngành kinh tế quan trọng, từ đó có những chính sách quan tâm phát triển.

…Những nỗ lực và giải pháp phát triển du lịch tại Đường Lâm đã dần dần phát huy hiệu quả. Dễ thấy nhất, hiện bất kỳ ai khi đến du lịch Làng cổ Đường Lâm đều có thể thưởng thức những thức quà quê dân dã là “của hiếm” từng thịnh hành thuở xưa cũ như: Kẹo dồi, kẹo vừng, kẹo lạc và chè lam. Nghề làm “quà quê” đã giúp nhiều gia đình làng cổ có điều kiện phát triển kinh tế và tạo công ăn việc làm cho lao động địa phương.

3. Cơn lốc đô thị hóa là thách thức song nó cũng không hẳn là xấu nếu biết tận dụng những tiềm năng sẵn có để phát triển. Với Đông Ngạc cũng vậy. Theo tìm hiểu, nơi đây không chỉ có truyền thống hiếu học mà mảnh đất này hiện còn lưu giữ được nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử có giá trị.

Theo tìm hiểu, Đông Ngạc hiện có hàng chục di tích bao gồm: Đình, đền, chùa, nhà thờ họ… và khá nhiều kiến trúc nhà cổ. Hơn nữa, Đông Ngạc cũng nổi tiếng là một làng ven đô mà nét cổ xưa còn lưu lại trên lối mòn gạch nghiêng in dấu chân gái làng xuất giá, trên rêu phong cổng ngõ gió lùa, trên bia đá chùa xưa và trong cả nét đẹp tảo tần chăm chỉ trong nếp sống từ ngàn xưa truyền lại.

Gần đây, đại dịch Covid-19 làm thay đổi nhu cầu tiêu dùng và khám phá của khách du lịch. Họ có xu hướng tự tìm kiếm địa chỉ du lịch, tự khám phá thay vì tham gia các tour du lịch đông người. Đây là cơ hội tốt với du lịch cộng đồng. Với sự yên bình của một ngôi làng nằm ngay nội thành cùng những giá trị văn hóa, lịch sử vốn có, Đông Ngạc hoàn toàn có thể phát triển về du lịch, trở thành điểm đến cho những người muốn tìm hiểu về lịch sử hoặc tham quan những không gian cổ kính của một ngôi làng cổ, khám phá những nếp nhà với kiến trúc truyền thống./.

Đinh Luyện

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Thực hiện 7 giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thực hiện 7 giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội

(LĐTĐ) Năm 2022, Hà Nội sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế tri thức, ứng dụng công nghệ cao, vận dụng kết quả của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 để ...
Phát hiện học sinh nhiễm Covid-19 trong lớp học phải xử lý như thế nào?

Phát hiện học sinh nhiễm Covid-19 trong lớp học phải xử lý như thế nào?

(LĐTĐ) Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh vừa có văn bản hướng dẫn kiểm soát Covid-19 trong trường học. Ban chỉ đạo phòng chống dịch, Tổ an toàn Covid-19 ...
Hà Nội: Việc cách ly, chữa trị F0 tại nhà cần những điều kiện gì?

Hà Nội: Việc cách ly, chữa trị F0 tại nhà cần những điều kiện gì?

(LĐTĐ) Trẻ em trên 3 tháng tuổi, người lớn dưới 49 tuổi và chưa phát hiện bệnh lý nền, đã tiêm đủ liều vắc xin phòng Covid-19, sức khỏe chưa có ...
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội sẽ trực tiếp trả lời chất vấn

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội sẽ trực tiếp trả lời chất vấn

(LĐTĐ) Sáng 4/12, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội Phạm Quí Tiên đã chủ trì buổi họp báo thông tin về kỳ họp thứ ba, ...
Huyện Mỹ Đức, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân

Huyện Mỹ Đức, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân

(LĐTĐ) Thực hiện Quyết định số 2200-QĐ/TU ngày 25/5/2017 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành “Quy chế tiếp xúc, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu ...
Bảo đảm tốt nhất chế độ, chính sách cho các lực lượng tuyến đầu chống dịch Covid-19

Bảo đảm tốt nhất chế độ, chính sách cho các lực lượng tuyến đầu chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Về chính sách tiền lương, tiền công, phụ cấp và chế độ chính sách với người được điều động tham gia hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19, Chủ tịch Quốc ...
Công an Hà Nội: Trang bị máy quét mã QR phòng, chống dịch Covid-19 tại các điểm tiếp dân

Công an Hà Nội: Trang bị máy quét mã QR phòng, chống dịch Covid-19 tại các điểm tiếp dân

(LĐTĐ) Công an thành phố Hà Nội đã giao Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội lắp đặt các thiết bị quét mã QR trên thẻ ...

Tin khác

Thực hiện 7 giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội

Thực hiện 7 giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu trên địa bàn thành phố Hà Nội

(LĐTĐ) Năm 2022, Hà Nội sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế tri thức, ứng dụng công nghệ cao, vận dụng kết quả của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 để nâng cao năng suất lao động; đây là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay nhằm giúp các doanh nghiệp vượt qua khó khăn, đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa.
Hà Nội: Việc cách ly, chữa trị F0 tại nhà cần những điều kiện gì?

Hà Nội: Việc cách ly, chữa trị F0 tại nhà cần những điều kiện gì?

(LĐTĐ) Trẻ em trên 3 tháng tuổi, người lớn dưới 49 tuổi và chưa phát hiện bệnh lý nền, đã tiêm đủ liều vắc xin phòng Covid-19, sức khỏe chưa có dấu hiệu bất thường, không mang thai sẽ được cách ly, điều trị nhiễm Covid-19 tại nhà với biển cảnh báo và giám sát chặt chẽ.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội sẽ trực tiếp trả lời chất vấn

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội sẽ trực tiếp trả lời chất vấn

(LĐTĐ) Sáng 4/12, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội Phạm Quí Tiên đã chủ trì buổi họp báo thông tin về kỳ họp thứ ba, HĐND Thành phố khóa XVI dự kiến diễn ra từ ngày 7 đến 10/12 tới.
Huyện Mỹ Đức, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân

Huyện Mỹ Đức, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân

(LĐTĐ) Thực hiện Quyết định số 2200-QĐ/TU ngày 25/5/2017 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành “Quy chế tiếp xúc, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp với Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trên địa bàn thành phố Hà Nội”, chiều ngày 3/12, huyện Mỹ Đức đã tổ chức Hội nghị đối thoại giữa đồng chí Bí thư Huyện ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện (UBND) với nhân dân trên địa bàn huyện năm 2021 theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Công an Hà Nội: Trang bị máy quét mã QR phòng, chống dịch Covid-19 tại các điểm tiếp dân

Công an Hà Nội: Trang bị máy quét mã QR phòng, chống dịch Covid-19 tại các điểm tiếp dân

(LĐTĐ) Công an thành phố Hà Nội đã giao Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội lắp đặt các thiết bị quét mã QR trên thẻ Căn cước công dân gắn chíp tại các điểm tiếp dân, trong đó thí điểm tại Phòng Cảnh sát giao thông, để phục vụ người dân đến làm thủ tục hành chính thuận tiện, an toàn nhất.
Quận Bắc Từ Liêm sơ kết đợt cao điểm kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy

Quận Bắc Từ Liêm sơ kết đợt cao điểm kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy

(LĐTĐ) Ngày 3/12, quận Bắc Từ Liêm đã tổ chức Hội nghị sơ kết đợt cao điểm kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy (PCCC) đối với khu dân cư, hộ gia đình, nhà để ở kết hợp sản xuất, kinh doanh.
Lan tỏa mô hình “Sống xanh - Mỗi gia đình một cây xanh”

Lan tỏa mô hình “Sống xanh - Mỗi gia đình một cây xanh”

(LĐTĐ) Nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân trên địa bàn về công tác bảo vệ môi trường, Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Yên Phụ (quận Tây Hồ) đã triển khai mô hình “Sống xanh - Mỗi gia đình một cây xanh”. Đến nay, mô hình đã thu hút sự tham gia của các hội viên, ý thức tự bảo vệ môi trường của người dân được nâng cao.
Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

Triển khai cấp bách các biện pháp thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 trước biến thể Omicron

(LĐTĐ) Trước nguy cơ của biến chủng mới của vi rút SARS-CoV-2 gây ra, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội giao Sở Y tế tiếp tục chủ động bám sát diễn biến tình hình dịch do biến chủng Omicron trên cơ sở khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới và hướng dẫn của Bộ Y tế; khẩn trương chuẩn bị các phương án về vắc xin, thuốc điều trị và các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.
Để Thủ đô thực sự  là “thành phố sáng tạo”

Để Thủ đô thực sự là “thành phố sáng tạo”

(LĐTĐ) Đến nay, tròn 2 năm Hà Nội chính thức trở thành thành viên của Mạng lưới “Các Thành phố sáng tạo của UNESCO” ở lĩnh vực Thiết kế sáng tạo. Thành phố đã và đang có những chương trình, kế hoạch dài hạn để thúc đẩy mạnh mẽ việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng “Thành phố sáng tạo”- Một động lực mới, thương hiệu mới được cộng đồng quốc tế ghi nhận.
Giữ “nếp làng” trong quá trình đô thị hóa

Giữ “nếp làng” trong quá trình đô thị hóa

(LĐTĐ) Tại Hội thảo “Thực trạng quản lý quy hoạch, xây dựng, kiến trúc cảnh quan tại các huyện của Hà Nội”, do Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội tổ chức vừa qua, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đều đánh giá, trong quá trình xây dựng nông thôn mới gắn với đô thị hóa tại Hà Nội, nhiều làng, xã tại các huyện ven đô đã và đang mất dần bản sắc truyền thống vốn có.
Xem thêm
Phiên bản di động