Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc

(LĐTĐ) Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km, dù đã lên phường nhưng Đông Ngạc (quận Bắc Từ Liêm) vẫn giữ trong mình những giá trị văn hoá gần như vẹn nguyên, từ hệ thống không gian di tích, địa danh, cảnh quan, kiến trúc… đến truyền thống khoa bảng.
Vẻ đẹp đá ong xứ Đoài Lưu giữ “hồn quê”

1. “Ðất Kẻ Giàn, quan Kẻ Vẽ”, đó là câu lưu truyền trong dân gian để ca ngợi làng Ðông Ngạc - Kẻ Vẽ xưa. Nhiều người truyền nhau, đất này tụ nhiều vượng khí, chính vì vậy có không ít người đỗ đạt, ra làm quan. Từ thời Trần đến thời Nguyễn, Ðông Ngạc có hàng chục Tiến sĩ, Bảng nhãn, Phó bảng và hàng trăm Cử nhân, Tú tài, trong đó có những danh nhân nổi tiếng như Phan Trọng Phiên, Nguyễn Hữu Tạo, Hoàng Tăng Bí, Phạm Văn Trường, Hoàng Minh Giám... Ngoài ra, trên mảnh đất khoa bảng nổi tiếng này, những năm 40 của thế kỷ 20, Trung ương Ðảng và Xứ ủy Bắc Kỳ đã gây dựng cơ sở an toàn khu để từ đây chỉ đạo phong trào cách mạng, tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội và cả nước.

Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc
Nét xưa cũ được lưu giữ ở Đông Ngạc. (Ảnh: Giang Nam)

Đó là những thông tin mà qua nhiều nguồn giúp tôi hiểu hơn về Đông Ngạc. Kỳ thực, với dải đất này không phải đến bây giờ tôi mới ghé thăm. Đận xuân 2020 tôi cũng từng có may mắn ghé thăm và được trò chuyện với những bậc túc nho nơi đây. Dù vậy, khi ghé lại mảnh đất này thì trong tôi vẫn vẹn nguyên nét mới lạ. Ở Đông Ngạc hôm nay có thể thấy sự phát triển rõ nét của một làng quê thời hiện đại. Những mái nhà cao tầng mọc lên ngày một nhiều, chợ búa ngày càng sầm uất, len lỏi, xen kẽ giữa những nếp nhà xưa… tất cả như hòa quyện như một nét chấm phá xưa cũ trong bức tranh hiện đại.

Đến Đông Ngạc nếu không ghé thăm đình Đông Ngạc, hay còn gọi là đình Vẽ thì chuyến đi đó sẽ không thực sự trọn vẹn. Nghe kể, đình được xây dựng từ cách đây hơn 400 năm, với quy mô to lớn cùng nhiều hạng mục kiến trúc cổ kính. Đình được trùng tu nhiều lần qua nhiều thế kỷ, là nơi thờ ba vị thần tượng trưng cho “thiên, địa, nhân” và thờ Tiến sĩ Phạm Quang Dung, người làng có công trùng tu đình năm 1718 và Phạm Thọ Lý, người cung tiến đất làm đình lần đầu năm 1635.

Cho đến nay, ngoài sự năng động trong phát triển kinh tế, người Đông Ngạc luôn tự hào về truyền thống khoa bảng của mình. Đận gặp mặt, ông Lê Văn Châu - Phó Ban quản lý di tích đình Đông Ngạc quả quyết với tôi rằng, Đông Ngạc là một làng Nho học và cốt cách này đã ngấm vào máu thịt. Thế nên, từ xưa đến nay tất cả các nghi thức tâm linh tín ngưỡng các quan hệ gia đình, tộc họ, xóm làng đều được quy định trên dưới rõ ràng theo văn phép, nhưng vẫn giữ tinh thần dân chủ nên mọi việc liên quan đến lợi ích của đất nước, xóm làng đều được đưa ra chốn đình làng cùng hội đồng bô lão bàn bạc không phân biệt giàu sang nghèo hèn.

2. Cơn lốc đô thị hóa không chỉ tạo ra sự phát triển kinh tế, cải thiện đời sống con người mà còn có những mặt trái của nó. Người Hà Nội sống nhiều năm dường như ai cũng biết đến những làng hoa Ngọc Hà, Nhật Tân hay húng Láng… Thế nhưng, những tên hoa, tên rau ấy giờ chỉ còn trong ký ức. Tương tự như vậy, đã có những lúc và có những thời điểm làng cổ trên địa bàn Hà Nội đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Giống như các làng cổ khác của Hà Nội (Đường Lâm, Cự Đà, Làng Mọc...), những ngôi nhà cổ còn sót lại ở làng Đông Ngạc cũng vậy khi phải đối mặt với sự biến thiên không ngừng nghỉ của thời gian và nhịp đô thị.

Tôi từng có dịp ghé qua làng Cựu, xã Vân Từ (huyện Phú Xuyên). Phải thẳng thắn, đây là một trong những ngôi làng cổ mang đậm bản sắc của vùng ngoại thành Hà Nội. Làng Cựu vẫn còn lưu giữ hàng chục ngôi nhà cổ tuổi đời khoảng 100 năm, thậm chí hơn cái độ bách niên. Ngoài ra, nơi đây cũng từng được người dân khắp nơi ca ngợi là “làng thợ may” đệ nhất Hà thành. Cách đây hơn một thế kỷ, những người dân ở làng lên Hà Nội làm ăn, học được nghề may, kinh doanh phát đạt rồi trở lại quê hương xây dựng những ngôi nhà khang trang và nghề may từ đó cũng trở thành nghề truyền thống của dân làng. Người làng giàu vì nghề, có điều kiện để xây dựng nên những căn nhà bề thế. Dễ thấy, nơi đây, dù màu thời gian đã phủ lên những nếp nhà xưa cũ nhưng vẫn không khỏa lấp được những nét kiến trúc độc đáo, đan xen hài hòa của văn hóa Ðông - Tây. Tuy nhiên, qua thời gian, không ít nhà cổ cũng đã bị xuống cấp. Đất không rộng ra thêm nhưng người thì cứ nảy nở, bởi thế có không ít ngôi nhà mới khang trang được dựng lên. Những con đường lát đá xanh của quá khứ đã dần nhường chỗ cho các con đường bê tông kiên cố.

Trong hoàn cảnh tương tự, nhưng lại có phần khởi sắc hơn làng Cựu đó là Đường Lâm. Nhắc đến Sơn Tây, hẳn không ít người sẽ nghĩ ngay đến ngôi làng cổ mang tên Đường Lâm với những di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật như Đình Mông Phụ, Chùa Mía, nhà thờ Thám hoa Giang Văn Minh, đình Cam Thịnh, lăng Phùng Hưng, Ngô Quyền, giếng cổ…

Đường Lâm cũng là quê hương của các danh nhân nổi tiếng như: Vua Ngô Quyền, Bố Cái Đại vương Phùng Hưng, Giang Văn Minh, bà Man Thiện (mẹ của Hai Bà Trưng), bà chúa Mía (người xây chùa Mía, vương phi của chúa Trịnh Tráng), Phan Kế Toại, Hà Kế Tấn, Kiều Mậu Hãn, Phan Kế An. Chỉ chừng ấy thôi cũng đủ để khiến bất kỳ ai khi đến với vùng đất này cũng đều như lạc vào vùng không gian của vài trăm năm, thậm chí cả nghìn năm trước đó.

Dấu xưa nơi làng cổ Đông Ngạc
Đông Ngạc hoàn toàn có thể trở thành điểm du lịch “hút khách” khi mang trong mình những giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa. (Ảnh: Giang Nam)

Đường Lâm nay đã trở thành điểm du lịch được gần xa biết đến. Có những dịp cao điểm khi chưa có dịch Covid-19 bủa vây, trên mảnh đất này bóng dáng của những tốp khách nước ngoài thong dong dạo chơi khắp làng bằng xe đạp hay tản bộ không hiếm. Đấy là một thành công khi Đường Lâm tận dụng được tiềm năng và lợi thế của mình. Thế nhưng, theo tìm hiểu cũng từng có thời điểm Đường Lâm đứng giữa mâu thuẫn giữa việc gìn giữ nhà cổ, làng cổ và phát triển, cải thiện đời sống người dân. Vì sao ư? Bởi sự gia tăng dân số tự nhiên và nhu cầu cải thiện điều kiện chỗ ở của người dân làng cổ là áp lực rất lớn, điều này trực tiếp mâu thuẫn với yêu cầu bảo tồn di tích trong làng cổ. Rất may, đến thời điểm này các nút thắt của vấn đề đã từng bước được tháo gỡ. Hơn hết, các cấp chính quyền thị xã Sơn Tây cũng xác định rõ khi đặt du lịch là ngành kinh tế quan trọng, từ đó có những chính sách quan tâm phát triển.

…Những nỗ lực và giải pháp phát triển du lịch tại Đường Lâm đã dần dần phát huy hiệu quả. Dễ thấy nhất, hiện bất kỳ ai khi đến du lịch Làng cổ Đường Lâm đều có thể thưởng thức những thức quà quê dân dã là “của hiếm” từng thịnh hành thuở xưa cũ như: Kẹo dồi, kẹo vừng, kẹo lạc và chè lam. Nghề làm “quà quê” đã giúp nhiều gia đình làng cổ có điều kiện phát triển kinh tế và tạo công ăn việc làm cho lao động địa phương.

3. Cơn lốc đô thị hóa là thách thức song nó cũng không hẳn là xấu nếu biết tận dụng những tiềm năng sẵn có để phát triển. Với Đông Ngạc cũng vậy. Theo tìm hiểu, nơi đây không chỉ có truyền thống hiếu học mà mảnh đất này hiện còn lưu giữ được nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử có giá trị.

Theo tìm hiểu, Đông Ngạc hiện có hàng chục di tích bao gồm: Đình, đền, chùa, nhà thờ họ… và khá nhiều kiến trúc nhà cổ. Hơn nữa, Đông Ngạc cũng nổi tiếng là một làng ven đô mà nét cổ xưa còn lưu lại trên lối mòn gạch nghiêng in dấu chân gái làng xuất giá, trên rêu phong cổng ngõ gió lùa, trên bia đá chùa xưa và trong cả nét đẹp tảo tần chăm chỉ trong nếp sống từ ngàn xưa truyền lại.

Gần đây, đại dịch Covid-19 làm thay đổi nhu cầu tiêu dùng và khám phá của khách du lịch. Họ có xu hướng tự tìm kiếm địa chỉ du lịch, tự khám phá thay vì tham gia các tour du lịch đông người. Đây là cơ hội tốt với du lịch cộng đồng. Với sự yên bình của một ngôi làng nằm ngay nội thành cùng những giá trị văn hóa, lịch sử vốn có, Đông Ngạc hoàn toàn có thể phát triển về du lịch, trở thành điểm đến cho những người muốn tìm hiểu về lịch sử hoặc tham quan những không gian cổ kính của một ngôi làng cổ, khám phá những nếp nhà với kiến trúc truyền thống./.

Đinh Luyện

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hoàn thiện Đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu hoàn thiện Đề án xử lý dự án Đạm Hà Bắc

(LĐTĐ) Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đi kiểm tra, khảo sát thực địa và làm việc với lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan liên quan ...
Đưa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Công đoàn hai Thủ đô Hà Nội và Viêng Chăn đi vào chiều sâu, thực chất

Đưa quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Công đoàn hai Thủ đô Hà Nội và Viêng Chăn đi vào chiều sâu, thực chất

(LĐTĐ) Chiều 14/8, tại trụ sở Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố Hà Nội đã diễn ra buổi hội đàm và ký biên bản ghi nhớ quan hệ hợp tác ...
Giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhiệm vụ chính trị đặc biệt

Giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhiệm vụ chính trị đặc biệt

(LĐTĐ) Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, giữ gìn lâu dài, bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và phát huy ý ...
Hà Nội: Hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động đầy đủ, kịp thời

Hà Nội: Hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động đầy đủ, kịp thời

(LĐTĐ) Triển khai thực hiện Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg ngày 28/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động, Ủy ban nhân dân ...
Chậm chi hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

Chậm chi hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động

(LĐTĐ) Mặc dù hiện nay Trung ương đã chuyển tiền về cho tỉnh nhưng do các cơ quan chức năng của tỉnh Bình Dương đang phải hoàn thành các thủ tục ...
Bình Dương: Hơn 35.000 thẻ căn cước công dân chưa được cấp phát do không xác định được chủ nhân

Bình Dương: Hơn 35.000 thẻ căn cước công dân chưa được cấp phát do không xác định được chủ nhân

(LĐTĐ) Trước thắc mắc của người dân về việc Công an tỉnh Bình Dương trả thẻ căn cước công dân (CCCD) cho người dân bị chậm trễ, đại diện Công an ...
Năm học 2022-2023: Đoàn kết, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng

Năm học 2022-2023: Đoàn kết, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng

(LĐTĐ) Trên cơ sở những kết quả đã đạt được và khắc phục tồn tại, hạn chế trong năm học 2021-2022, ngành Giáo dục xác định chủ đề năm học 2022-2023 ...

Tin khác

Những “cánh tay nối dài” chung sức vì bình yên của Thủ đô

Những “cánh tay nối dài” chung sức vì bình yên của Thủ đô

(LĐTĐ) Thời gian qua, Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã thực sự phát huy hiệu quả. Cùng với sự vào cuộc của lực lượng Công an, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân, hơn lúc nào hết việc phát huy vai trò tích cực, tính chủ động sáng tạo và sức mạnh của các tầng lớp nhân dân trong sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc đòi hỏi phải nâng lên một tầm cao mới.
Transerco hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và đoàn phương tiện

Transerco hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ và đoàn phương tiện

(LĐTĐ) Tổng Công ty vận tải Hà Nội (Transerco) thông tin, để chào mừng các ngày Lễ lớn của Thủ đô và đất nước; hưởng ứng Năm An toàn giao thông Quốc gia 2022, Transerco sẽ triển khai cao điểm các hoạt động thi đua. Đặc biệt, đây cũng là dịp Transerco hướng đến việc nâng cao chất lượng toàn diện các mặt về chất lượng dịch vụ, chất lượng đoàn phương tiện, tiết kiệm chi phí, phát triển ngành nghề, tối đa hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Huyện Mê Linh vượt chỉ tiêu thu ngân sách từ đấu giá quyền sử dụng đất

Huyện Mê Linh vượt chỉ tiêu thu ngân sách từ đấu giá quyền sử dụng đất

(LĐTĐ) Thời gian qua, công tác đấu giá quyền sử dụng đất luôn được huyện Mê Linh quan tâm thực hiện. Qua đó, góp phần khai thác hiệu quả quỹ đất, tăng nguồn thu cho ngân sách, tạo nguồn vốn để phát triển cơ sở hạ tầng, phát triển đô thị và thực hiện thành công chương trình xây dựng nông thôn mới.
Nâng cao kiến thức an toàn thực phẩm cho hội viên, phụ nữ

Nâng cao kiến thức an toàn thực phẩm cho hội viên, phụ nữ

(LĐTĐ) Thời gian qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ các quận, huyện đã triển khai nhiều mô hình an toàn thực phẩm tại các cơ sở Hội. Các mô hình đã đem lại hiệu quả thiết thực, góp phần làm thay đổi nhận thức của hội viên và cộng đồng trong sản xuất, tiêu dùng thực phẩm an toàn.
Trồng sen trên đất lúa, nông dân ngoại thành Hà Nội thu lợi lớn

Trồng sen trên đất lúa, nông dân ngoại thành Hà Nội thu lợi lớn

(LĐTĐ) Với khao khát làm giàu trên vùng đất chiêm trũng, mô hình trồng sen tại xã Hồng Dương (huyện Thanh Oai) đã mang đến cho nông dân thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Đồng thời mang lại cho miền quê này một sức sống mới, diện mạo trù phú và thúc đẩy du lịch địa phương.
Quận Hoàn Kiếm tìm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy

Quận Hoàn Kiếm tìm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy

(LĐTĐ) Sáng 12/8, Thường trực Hội đồng nhân dân (HĐND) quận Hoàn Kiếm đã tổ chức Hội nghị tiếp xúc cử tri chuyên đề về “Giải pháp tăng cường công tác phòng cháy chữa cháy trong các khu chung cư cũ, số nhà đông hộ, các cơ sở sản xuất kinh doanh có điều kiện trên địa bàn quận”. Đồng chí Đinh Hồng Phong, Phó Bí thư Thường trực Quận ủy; đồng chí Phạm Tuấn Long, Phó Bí thư Quận uỷ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) quận dự hội nghị.
Hà Nội: Sẽ phê bình, nhắc nhở địa phương không hoàn thành công tác tiêm vắc xin Covid-19

Hà Nội: Sẽ phê bình, nhắc nhở địa phương không hoàn thành công tác tiêm vắc xin Covid-19

(LĐTĐ) Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Chử Xuân Dũng nhấn mạnh việc hoàn thành công tác tiêm vắc xin Covid-19 cũng như bảo đảm an toàn phòng, chống dịch là nhiệm vụ quan trọng hiện nay, gắn với trách nhiệm mà các địa phương phải tập trung triển khai thực hiện. Địa phương nào làm tốt sẽ được biểu dương, khen thưởng. Nếu địa phương nào làm không tốt sẽ bị phê bình, nhắc nhở để rút kinh nghiệm.
Huyện Mê Linh: Khẳng định giá trị sản phẩm từ chương trình OCOP

Huyện Mê Linh: Khẳng định giá trị sản phẩm từ chương trình OCOP

(LĐTĐ) Những năm qua, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã được triển khai rộng rãi tới các quận, huyện, thị xã trên địa bàn thành phố Hà Nội. Cùng với các quận, huyện khác, các sản phẩm nông nghiệp được phân hạng OCOP đã và đang mang lại thu nhập cao cho những người làm nông nghiệp tại huyện Mê Linh.
Hà Nội: Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho 236 cán bộ chủ chốt

Hà Nội: Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho 236 cán bộ chủ chốt

(LĐTĐ) Ngày 11/8, tại Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội tổ chức khai giảng lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức dành cho cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý năm 2022 (lớp thứ 2). Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Thị Tuyến dự và phát biểu chỉ đạo.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh: Triển khai đồng bộ giải pháp để doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh: Triển khai đồng bộ giải pháp để doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn vốn

(LĐTĐ) Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho biết sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ hiệu quả người dân, doanh nghiệp. Trong những tháng cuối năm 2022, Thành phố sẽ tiếp tục bố trí 1.000 tỷ đồng từ ngân sách để ủy thác qua Ngân hàng Chính sách, nâng tổng nguồn ngân sách Thành phố ủy thác là 6.600 tỷ đồng.
Xem thêm
Phiên bản di động