Cẩn trọng với “bà hỏa”!

An toàn cháy nổ tại các khu di tích đền, chùa luôn được quan tâm, chú trọng (Ảnh: K.Tiến)

Tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ

Trong năm qua, trên địa bàn thành phố Hà Nội xảy ra ba vụ cháy lớn tại các di tích, trong đó, có những di tích mới được tu bổ chưa lâu, tốn kém hàng chục tỷ đồng bị cháy, gây thiệt hại nặng nề.Ngay sau Tết Dương lịch 2020, một vụ hỏa hoạn lớn đã xảy ra tại chùa Cự Ðà (xã Ða Tốn, huyện Gia Lâm) khiến tam bảo, tiền đường, thượng điện bị thiệt hại, nhiều cột, kèo, tượng Phật bị cháy rụi.

Ðáng tiếc, chùa Cự Ðà được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia, có kiến trúc đẹp. Di tích được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đầu tư, tu bổ năm 2008 - 2009 và là công trình kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội.

Cuối tháng 6/2020, liên tiếp xảy ra hai vụ cháy. Ðầu tiên là vụ cháy đền Lâm Du (phường Bồ Ðề, quận Long Biên). Dù chưa được công nhận là di tích, nhưng đền Lâm Du đã nằm trong danh mục kiểm kê di tích của thành phố. Gần như toàn bộ hạng mục kiến trúc chính của ngôi đền bị cháy rụi, một số tượng thờ cũng bị cháy nham nhở. Cùng ngày với vụ cháy đền Lâm Du, chùa Linh Quang (thôn Ðông Thượng, xã Ðông Yên, huyện Quốc Oai) cũng “phát hỏa”.

Dù lực lượng phòng cháy, chữa cháy có mặt ngay sau khi xảy ra cháy, nhưng do thời tiết khô nóng, di tích nhiều hiện vật dễ cháy, cho nên thiệt hại nặng nề. Toàn bộ nhà tam bảo và các pho tượng gỗ tại đây gần như bị thiêu rụi. Ðáng chú ý, di tích chùa Linh Quang được tu bổ năm 2014, với kinh phí hàng chục tỷ đồng. Ngay sau đó, lực lượng chức năng đã kiểm kê lại hiện vật, lên phương án để phục dựng. Tuy nhiên, tòa tam bảo chùa Linh Quang có quy mô rất lớn nên sẽ đòi hỏi khoản kinh phí lớn, nếu muốn khôi phục.

Có thể thấy, tình hình cháy nổ ở các khu di tích, thờ tự xảy ra gây thiệt hại nghiêm trọng, làm mất đi những di sản văn hóa không thể khôi phục được.Cùng với sự xuống cấp, các vụ cháy là một trong những nguyên nhân hủy hoại các di tích. Các di tích từng xảy ra cháy lớn có thể kể đến như: chùa Tảo Sách, chùa Tĩnh Lâu (quận Tây Hồ), chùa Thanh Sơn (huyện Sóc Sơn), đình Thọ Tháp (quận Cầu Giấy…

Theo các chuyên gia, các di tích như đình, chùa, đền… là những nơi có nguy cơ mất an toàn về phòng cháy cao do người dân thường thắp nến, thắp hương, đốt vàng mã, trong khi di tích có kiến trúc bằng gỗ, một số trang trí bằng vải, dễ bắt lửa. Ngoài ra, chập điện cũng là nguyên nhân gây hỏa hoạn như vụ cháy ở chùa Tĩnh Lâu.

Đặc biệt, trong ngày cuối năm, lễ hội đầu năm việc mọi người tập trung đông tại các đình chùa, miếu, sử dụng nhiều vật dụng dễ cháy như: giấy vàng mã, đèn cầy, nhang, đèn... cũng khiến nguy cơ cháy nổ gia tăng. Không thể phủ nhận một nguy cơ lớn dẫn đến cháy nổ tại các di tích hiện nay là do con người.

Cứ mỗi độ lễ, Tết là nhiều di tích trên địa bàn Hà Nội lại biến thành cái “chảo nhiệt” khổng lồ. Hàng trăm người chen chân trong các gian thờ chật chội, nghi ngút hương khói, cạnh các khu hóa vàng, hóa sớ luôn nóng rực. Gặp những ngày hanh khô, tàn lửa theo gió bay khắp nơi, khiến các di tích chẳng khác nào nằm trên đống lửa. Mặc dù hiện nay, các địa phương, các ban quản lý di tích liên tục cảnh báo và yêu cầu du khách không thắp hương, không đốt vàng mã trong di tích.

Tuy nhiên, tâm lý nhiều người, khi lên đền, lên chùa mà không thắp được một nén hương là chưa phải; hay chẳng ai lại mang tờ vàng cánh sớ từ đền chùa về nhà để hóa. Thành thử, hương vẫn thắp (dù là ngoài sân) và sớ, vàng mã vẫn đốt, nên nguy cơ cháy tại các di tích vẫn luôn thường trực, hết năm này qua năm khác.

Tại Phủ Tây Hồ, Ban quản lý đã để biển yêu cầu người dân không mang hương vào trong đền (Ảnh: K.Tiến)

Trách nhiệm không của riêng ai

Theo ghi nhận của phóng viên, trong sáng 27/12 (tức Rằm tháng 11 Âm lịch), tại nhiều cơ sở thờ tự trên địa bàn Hà Nội có rất đông người dân đến viếng. Ai cầm cũng trên tay một bó nhang cháy nghi ngút. Trong khi đó, tại nhiều cơ sở thờ tự treo nhiều tấm vải, cờ, tranh giấy... là những vật rất dễ bắt cháy. Mặc dù tại các đình, chùa, di tích, Ban quản lý đã treo bảng nhắc nhở, cử người hướng dẫn người dân đi viếng, lễ thế nhưng vẫn có một số người chưa thực hiện đúng, thắp hương, đốt vàng không đúng nơi quy định, thậm chí vứt tàn thuốc lá một cách bừa bãi…

Có thể thấy, hiện nay, do việc phân cấp quản lý theo hạng di tích, nên nhiều di tích hiện đang nằm dưới sự quản lý của chính quyền hoặc ban quản lý cấp quận, phường. Không ít di tích được địa phương “khoán” hẳn cho thủ từ trông coi. Chính vì vậy, việc quản lý, kiểm tra, nắm bắt các nguy cơ cháy nổ là khá khó khăn.

Đó là chưa nói đến những cái khó về xây dựng hồ sơ theo dõi công tác phòng chống cháy nổ, huấn luyện nghiệp vụ phòng chống cháy nổ hay trang bị các kiến thức về phòng chống cháy nổ cho đối tượng này. Trong khi đó, nhận thức về vai trò của công tác phòng chống cháy nổ, thì không phải ở đâu và lúc nào cũng được đề cao, được thực hiện một cách nghiêm túc. Ngoài ra, các trang thiết bị phục vụ công tác phòng chống cháy nổ tại một số di tích hiện vẫn chưa thể đáp ứng các yêu cầu đề ra.

Bà Nguyễn Thị Vy – Tiểu Ban di tích chùa, đình, đền Cổ Nhuế, cho biết, tại khu di tích cũng từng xảy ra hỏa hoạn. Lần gần đây nhất là khoảng 3,4 tháng trước, tại khu vực đình cũng đã bị chập điện. Không may mắn là gần đấy có 1 tủ sách nên đã bị lửa bén vào. Khi phát hiện ra sự việc là khoảng 4h sáng, lửa đã cháy đến 1 nửa sách, leo lên đến mái. Ngay sau đó, lực lượng chữa cháy đã kịp thời có mặt để xử lý nhanh chóng, do vậy không gây thiệt hại nhiều về người và tài sản.

Theo bà Vy, hiện nay, công tác phòng chống cháy nổ tại khu di tích chùa, đình, đền Cổ Nhuế cũng đã được quan tâm, chú trọng. Hệ thống phòng cháy chữa cháy được lắp đặt đầy đủ, nếu không may xảy ra hỏa hoạn thì tại các khu di tích sẽ có đủ phương tiện để hỗ trợ chữa cháy. Đặc biệt, ngoài đền, đình không có người ở đêm, cho nên khi họp, tiểu ban di tích dặn người trông coi trước khi về dập hết công tắc, điện, đảm bảo an toàn. Khi Công an quận tổ chức các buổi tập huấn, khu di tích cũng sẽ cử người tham gia đầy đủ…

Việc tập huấn phòng chống cháy nổ tại các khu di tích thường xuyên được Công an quận Bắc Từ Liêm tổ chức (Ảnh: K.Tiến)

Đánh giá về công tác phòng chống cháy nổ tại các di tích, nơi thờ tự trên địa bàn hiện nay, Thượng tá Bùi Đăng Tuấn – Phó Trưởng Công an quận Bắc Từ Liêm,cho rằng: Phần lớn các nơi thờ tự được xây dựng từ rất lâu, một số chùa, đình có duy tu, sửa chữa, tuy nhiên về kết cấu phần lớn làm bằng gỗ, chất liệu dễ cháy. Đáng chú ý hơn, một số công trình đang xuống cấp, khi xảy ra sự cố hỏa hoạn, rất dễ cháy lan, cháy lớn. Tuy nhiên, xác định rõ công tác phòng chóng cháy nổ tại các khu di tích, nơi thờ tự dịp cuối năm là vô cùng quan trọng, các lực lượng chức năng quận Bắc Từ Liêm cũng đã chủ động lên kế hoạch ứng phó.

Thời gian qua, Ban chỉ huy Công an quận Bắc Từ Liêm đã chủ động nhiều biện pháp phòng ngừa cháy nổ. Cùng với việc thực hiện công tác tăng cường rà soát, kiểm tra, xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền, nâng cao kỹ năng chữa cháy, thoát nạn đã được triển khai đồng bộ tại nhiều khu dân cư, trường học, tổ dân phố, cơ quan, doanh nghiệp đặc biệt là tại các khu di tích.

Trong thời gian từ nay đến cuối năm 2020,đầu năm 2021, bên cạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy cho các lực lượng chức năng, Công an quận sẽ tăng cường kiểm tra, rà soát công tác phòng cháy chữa cháy tại các cơ sở, đơn vị trên địa bàn, kịp thời phát hiện, nhắc nhở những tồn tại, đồng thời xử phạt nghiêm đối với các trường hợp vi phạm Luật phòng cháy chữa cháy…

Vẫn biết rằng, sự cố cháy, nổ tại các công trình nói chung và tại di tích, nơi thờ tự nói riêng là điều không ai mong muốn. Do vậy, để giảm thiểu thấp nhất thiệt hại về người và tài sản thì cần phải nâng cao ý thức, trách nhiệm, đồng thời tăng cường công tác phòng chống cháy nổ tại các di tích, nơi thờ tự./.