Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

(LĐTĐ) Không dùng lồng quay, lò tôn trong quá trình sản xuất chè shan tuyết, người H’Mông ở xã Tà Xùa, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La sử dụng chính đôi bàn tay trần của mình để sao chè, trên chảo gang, dưới ngọn lửa, khói bốc lên nghi ngút.
Người dân tấp nập chụp ảnh tại con đường hoa ngập sắc vàng, đỏ Một lần xem sao chè shan tuyết
Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Cách Hà Nội khoảng 200km, Tà Xùa được nhiều người biết đến là một địa danh đẹp, với núi non hùng vĩ và mây mù bao phủ quanh năm. Nơi đây còn được thiên nhiên ban tặng những gốc chè shan tuyết đã có từ rất lâu đời. Theo người dân địa phương, không biết cây chè đã có từ bao giờ, nhưng tuổi của chúng cũng không thể tính theo năm mà được tính theo đời người.

Chè shan tuyết tươi non ngắt từ thân cổ thụ mọc hoang trên các ngọn núi, qua bàn tay chế biến điêu luyện của bà con người H’Mông, hương vị trà shan tuyết trở nên thơm ngon đến lạ. Đặc biệt, người dân nơi đây còn sử dụng chính đôi bàn tay của mình để đảo liên tục những búp chè tươi trên chảo lửa, đang bốc khói khói nghi ngút, suốt hơn 1 giờ đồng cho đến khi từng cọng chè khô, giòn và có thể bẻ gãy được.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, chè shan tuyết chỉ thu hoạch được khoảng 3 lần trong một năm. Thời điểm thích hợp nhất để hái chè là buổi sáng sớm hoặc khoảng 3 giờ chiều trở đi; đến buổi trưa và chiều tối là thời gian sao chè. Vì phải sao chè bằng chảo gang trên bếp củi, nên lá chè tươi sẽ được đưa vào mỗi mẹt nhỏ, khối lượng từng mẹt tối đa là 2kg. Đặc biệt, người H’Mông sẽ sao chè ngay sau khi thu hoạch, họ cho rằng làm như vậy sẽ cho ra hương vị trà chất lượng tốt.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Để có trà shan tuyết ngon thì phải trải qua ít nhất 4 công đoạn từ sơ chế, chọn lọc, sao khô, vò lên hương… tất cả đều phải làm thủ công một cách tỉ mỉ. Trà phải cho ra được thứ nước màu xanh và thơm ngát mới chuẩn shan tuyết Tà Xùa. Đặc biệt, không được sử dụng máy vò hoặc lò tôn quay công nghiệp, vì cánh chè sẽ nát. Do đó, chỉ có thể sao chè thủ công bằng chảo gang dày và làm thật cẩn thận.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Từ cách làm thủ công truyền thống, những búp chè shan tuyết sẽ được đảo liên tục bằng đôi bàn tay trần, trên chảo lửa đang bốc khói nghi ngút, trong suốt hơn 1 giờ đồng hồ. Với người H’Mông, muốn có chè ngon thì phải luôn giữ nhiệt độ của chảo gang ổn định. Khi nhóm bếp củi làm nóng chảo, khâu kiểm tra nhiệt độ bằng tay rất quan trọng; cần cảm nhận tới độ nóng nhất định thì mới được đổ lá chè tươi vào. Cùng với đó là thử thách của sự kiên nhẫn, điều này không dành cho những ai có tính sốt ruột, muốn làm nhanh, làm qua loa; bởi chè trong chảo sẽ rất nóng và phát ra âm thanh xèo xèo, nổ lách tách, thậm chí hơi nước và khói củi còn bốc lên nghi ngút cả một vùng.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Các công đoạn sao chè đều rất quan trọng, nhưng theo kinh nghiệm của anh Mùa A Khư ở bản Mống Vàng, hiện đang là Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tà Xùa cho hay, khâu làm héo chè quan trọng nhất, nếu làm không cẩn thận thì nước trà sẽ bị đen, hoặc vàng. Trong lúc sao phải đảo đều tay, thời gian sao khô càng lâu chè sẽ càng ngon. Tuy nhiên, tùy theo kinh nghiệm và sự tinh tế từ bàn tay mà mỗi người lại có một bí quyết riêng ở từng công đoạn, thời điểm. Sao chè bằng máy cũng đòi hỏi kỹ năng, bí quyết riêng, nhưng không thể chuẩn xác được như bằng tay. Nếu chè càng nhiều màu trắng tuyết, phần lá màu hanh vàng sáng thì đó là chè ngon, mẻ chè sao thành công.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Sau khi sấy khô chè, công đoạn vò lên hương cũng rất quan trọng. Nếu vò mạnh tay thì trà sẽ bị có nhiều cám và nhanh nhạt. Còn nếu vò kỹ càng và nhẹ tay thì khi pha phần nước sẽ có màu xanh và lâu nhạt màu, hương vị trà cũng đậm đà hơn. Sau đó, chè được đưa lại vào chảo và làm khô cho đến khi bẻ cọng chè thấy giòn là được.

Loại thượng hạng là chè cổ thụ, cứ10 kg búp tươi sẽ thu được 2 kg thành phẩm khô. Cuối cùng là công đoạn đóng gói và đem đi tiêu thụ. Bởi vậy, 1 kg chè Tà Xùa rẻ nhất cũng có giá là 500.000 - 600.000 đồng/kg (là giống chè mới trồng được khoảng 10 năm hoặc 20 năm tuổi). Bên cạnh đó cũng có nhiều loại chè khô từ 2 triệu - 3 triệu đồng/kg (lấy từ các cây đã sống từ 40 - 50 năm). Còn đa phần ở cây cổ thụ trên 100 năm được chế biến kỹ càng, đúng công đoạn thì phải có giá ít nhất từ 4 - 5 triệu đồng/kg.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Theo Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tà Xùa, ở địa phương, chè shan tuyết có diện tích gần 200 ha với hơn 2.000 gốc cổ thụ. Người H’Mông từ thời xa xưa đã biết hái chè đem về chế biến, bảo quản và làm đồ uống dân dã trong nhà. Nhưng chưa biết phát huy giá trị kinh tế từ những gốc chè cổ thụ; trong khi đời sống của đồng bào còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu vẫn trồng lúa, trồng ngô, trồng cây đào với cây táo và dựa vào chăn nuôi. Kể từ khi biết phát triển kinh tế từ chè shan tuyết, bà con địa phương có nguồn thu cao và ổn định hơn. Hàng năm có vườn chè tốt, tình hình kinh tế từng gia đình cũng được cải thiện đáng kể.

Cách sao chè độc đáo của đồng bào H’Mông

Chè shan tuyết thuộc nhóm cây di sản Việt Nam, là loại chè đặc sản có búp to màu trắng xám, dưới lá chè có phủ 1 lớp lông tơ mịn, trắng nên người dân gọi là chè tuyết. Thức uống từ loại chè này có mùi thơm dịu, nước vàng sánh màu như màu mật ong, làm nức lòng các du khách gần xa dù chỉ được một lần thưởng thức.

Quang Linh - Lê Thắm

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Nữ vận động viên Hà Nội thăm triển lãm “Khát vọng tỏa sáng”

Nữ vận động viên Hà Nội thăm triển lãm “Khát vọng tỏa sáng”

(LĐTĐ) Sáng nay (28/5), đoàn nữ vận động viên, huấn luyện viên tiêu biểu đã đi thăm triển lãm “Khát vọng tỏa sáng” tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Triển ...
[Infographics] Thể thao Hà Nội giành 151 huy chương tại SEA Games 31

[Infographics] Thể thao Hà Nội giành 151 huy chương tại SEA Games 31

(LĐTĐ) Bên cạnh việc tổ chức thành công Lễ Khai mạc, Lễ Bế mạc SEA Games 31, Đoàn thể thao Hà Nội đã xếp thứ nhất toàn đoàn với thành tích ...
Phong trào thi đua trong ngành Giáo dục quận Bắc Từ Liêm ngày càng thiết thực, hiệu quả

Phong trào thi đua trong ngành Giáo dục quận Bắc Từ Liêm ngày càng thiết thực, hiệu quả

(LĐTĐ) Mới đây, quận Bắc Từ Liêm đã tổ chức hội nghị tuyên dương khen thưởng 12 tập thể và 146 cá nhân là cán bộ quản lý, giáo viên, nhân ...
Phụ nữ quận Tây Hồ kiện toàn Phó Chủ tịch khóa VI, nhiệm kỳ 2021 - 2026

Phụ nữ quận Tây Hồ kiện toàn Phó Chủ tịch khóa VI, nhiệm kỳ 2021 - 2026

(LĐTĐ) Ngày 27/5, Hội Liên hiệp Phụ nữ quận Tây Hồ tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành lần thứ 6, khóa VI, bầu kiện toàn chức danh Phó Chủ tịch ...
Sẵn sàng các điều kiện để triển khai Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô

Sẵn sàng các điều kiện để triển khai Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô

(LĐTĐ) Với mục tiêu xây dựng hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối nội thành với ngoại thành, các đô thị vệ tinh, các tỉnh, thành phố, nhằm tăng cường ...
Không để thí sinh nào phải bỏ thi vì gặp khó khăn về điều kiện kinh tế, đi lại

Không để thí sinh nào phải bỏ thi vì gặp khó khăn về điều kiện kinh tế, đi lại

(LĐTĐ) Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ký Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 27/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chỉ đạo, phối hợp tổ chức ...
Hợp tác thúc đẩy phát triển tài chính xanh bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu

Hợp tác thúc đẩy phát triển tài chính xanh bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu

(LĐTĐ) Bộ Tài nguyên và Môi trường và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) vừa ký kết Bản Ghi nhớ hợp tác thúc đẩy phát triển ...

Tin khác

Không để thí sinh nào phải bỏ thi vì gặp khó khăn về điều kiện kinh tế, đi lại

Không để thí sinh nào phải bỏ thi vì gặp khó khăn về điều kiện kinh tế, đi lại

(LĐTĐ) Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam vừa ký Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 27/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chỉ đạo, phối hợp tổ chức kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2022.
Hà Tĩnh: 'Bà hỏa' ghé thăm, 2 nhà dân bị thiêu rụi

Hà Tĩnh: 'Bà hỏa' ghé thăm, 2 nhà dân bị thiêu rụi

(LĐTĐ) Chiều 27/5, ông Nguyễn Văn Hưng - Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Lộc Yên, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh), cho biết, trên địa bàn xã vừa xảy ra một vụ hoả hoạn khiến căn nhà cấp 4 của gia hộ nghèo bị thiêu rụi.
Phát động toàn dân tập luyện môn bơi, phòng chống đuối nước

Phát động toàn dân tập luyện môn bơi, phòng chống đuối nước

(LĐTĐ) Sáng 27/5, tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Tiệp (Thành phố Hải Phòng) đã diễn ra lễ khai mạc hè, Ngày chạy Olympic trẻ em và phát động toàn dân tập luyện môn bơi phòng, chống đuối nước năm 2022.
Gần 800 triệu đồng được quyên góp vào quỹ "Vì một niềm tin về hạnh phúc"

Gần 800 triệu đồng được quyên góp vào quỹ "Vì một niềm tin về hạnh phúc"

(LĐTĐ) Ngày 27/5, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã tổ chức lễ tổng kết và trao giải chạy gây quỹ "Vì một niềm tin về hạnh phúc" sau 3 tuần phát động (từ 28/4 -19/5). Giải chạy được diễn ra nhằm vận động, quyên góp, ủng hộ để hỗ trợ cho các cặp vợ chồng khó khăn mắc bệnh lý di truyền.
TP.HCM: Không kiểm điểm tổ chức, cá nhân sau sai sót ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia

TP.HCM: Không kiểm điểm tổ chức, cá nhân sau sai sót ở kỳ thi học sinh giỏi quốc gia

(LĐTĐ) Ngày 27/5, nguồn tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh (GD&ĐT) cho biết, đơn vị đã có báo cáo gửi Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (UBND TP.HCM) và Bộ GD&ĐT về kết quả thanh tra liên quan đến kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia Trung học phổ thông (THPT) năm học 2021-2022 tại Hội đồng coi thi TP.HCM.
Nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện trong trường học

Nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện trong trường học

(LĐTĐ) Ngày 26/5, Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cùng 18 trường Tiểu học, Trung học cơ sở trên địa bàn quận Ba Đình đã đón đoàn kiểm tra của Sở GD&ĐT Hà Nội về công tác thư viện, tiến tới công nhận danh hiệu thư viện các trường năm học 2021-2022.
Bước chạy nhân ái đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ

Bước chạy nhân ái đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ

(LĐTĐ) Gần 47 nghìn vận động viên tham gia Giải chạy thiện nguyện online “BIDVRUN - Cho cuộc sống Xanh 2022” đã đóng góp hơn 8,2 tỷ đồng xây nhà cộng đồng tránh lũ và 188.645 cây xanh phòng hộ. Giải chạy diễn ra từ ngày 17/4/2022 đến 8/5/2022, đã ghi lại nhiều dấu ấn ý nghĩa với cộng đồng.
Phòng ngừa và xử lý các sự cố y khoa

Phòng ngừa và xử lý các sự cố y khoa

(LĐTĐ) Ngày 26/5, báo Tiền Phong phối hợp với Trường Đại học Hồng Bàng tổ chức hội thảo: “Ứng xử ra sao với sự cố y khoa?” nhằm đưa ra những thông tin khách quan, giúp cộng đồng hiểu hơn về các sự cố y khoa, đồng thời tìm ra những giải pháp nhằm hạn chế rủi ro cho cả người bệnh và y bác sĩ.
TPHCM: Thông tin về lô vắc xin ngừa Covid-19 được gia hạn đang tiêm cho trẻ

TPHCM: Thông tin về lô vắc xin ngừa Covid-19 được gia hạn đang tiêm cho trẻ

(LĐTĐ) Liên quan đến thông tin học sinh ở thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) được tiêm vắc xin Covid-19 hết hạn, ngày 26/5, Sở Y tế TP.HCM cho biết lô vắc xin đang được tiêm cho nhóm trẻ 6 đến dưới 12 tuổi có ghi thời hạn sử dụng đến 17/5/2022 đã được gia hạn đến 17/72022.
Chỉ số năng lực phát triển của Du lịch Việt Nam tăng 8 bậc, nằm trong 3 nước tăng cao nhất thế giới

Chỉ số năng lực phát triển của Du lịch Việt Nam tăng 8 bậc, nằm trong 3 nước tăng cao nhất thế giới

(LĐTĐ) Theo báo cáo gần đây của Diễn đàn Kinh tế thế giới (World Economic Forum), chỉ số năng lực phát triển của ngành Du lịch Việt Nam năm 2021 xếp thứ 52, tăng 8 bậc so với năm 2019, nằm trong số 3 quốc gia tăng cao nhất trên thế giới.
Xem thêm
Phiên bản di động