Bụi má phanh còn tệ hơn khí thải động cơ diesel

Ảnh minh họa

Mặc dù xe điện có phanh tái tạo, một công nghệ giúp giảm sử dụng phanh ma sát truyền thống và giảm thiểu ô nhiễm, xe điện vẫn tạo ra bụi phanh. Các hạt bụi này được sinh ra chủ yếu từ các bộ phận như má phanh và có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe con người.

Nghiên cứu của các nhà khoa học từ Đại học Southampton (Anh) đã chỉ ra rằng bụi phanh từ cả xe điện và xe ICE có thể gây hại cho sức khỏe phổi, thậm chí tệ hơn cả việc hít phải khí thải diesel. Các loại bụi phanh này phát sinh từ kim loại, bán kim loại, hữu cơ không chứa amiăng và gốm lai, với một loại phổ biến ở Mỹ được chứng minh là độc hại nhất đối với phổi.

Một loại má phanh được nghiên cứu là hữu cơ không chứa amiăng, mặc dù mang nhãn "hữu cơ", lại gây viêm phổi nhiều nhất và độc hại hơn cả khí thải diesel. Loại má phanh này đặc biệt phổ biến ở Hoa Kỳ nhờ vào chi phí thấp, khả năng làm việc êm ái và tỷ lệ hao mòn thấp. Tuy nhiên, vấn đề là chúng chứa sợi đồng để thay thế amiăng, một chất từng được sử dụng trong các bộ phận phanh trước đây nhưng đã bị loại bỏ vì liên quan đến bệnh phổi.

Mặc dù amiăng đã bị loại bỏ, bụi đồng hiện đang được phát hiện là một yếu tố nguy cơ lớn đối với các bệnh phổi như ung thư, hen suyễn và bệnh phổi mãn tính. Đây là một trong những yếu tố quan trọng khiến các nhà lập pháp ở California và Washington phải thông qua các luật giảm hàm lượng đồng trong má phanh. Tuy nhiên, các biện pháp này chủ yếu nhằm bảo vệ sinh vật thủy sinh, thay vì bảo vệ sức khỏe con người.

Mặc dù hiện tại khí thải từ các bộ phận không có ống xả, như bụi phanh và ô nhiễm từ lốp xe, vẫn chưa có sự kiểm soát chặt chẽ, những quy định về khí thải trong tương lai sẽ dần thay đổi tình hình. Ví dụ, các quy định về khí thải Euro 7, có hiệu lực từ năm 2026, sẽ bắt đầu hạn chế bụi phanh từ các xe mới. Tuy nhiên, các quy định này chỉ áp dụng cho xe mới, không bao gồm các bộ phận thay thế có sẵn cho xe hiện tại, khiến việc kiểm soát bụi phanh trở nên khó khăn hơn.

Trong khi xe điện có lợi thế nhờ vào công nghệ phanh tái tạo, chúng vẫn phải sử dụng phanh ma sát thông thường trong nhiều trường hợp, và trọng lượng nặng của chúng làm gia tăng lượng bụi phanh tạo ra. Điều này đồng nghĩa với việc xe điện không phải là giải pháp tuyệt đối trong việc loại bỏ ô nhiễm từ các phương tiện giao thông.

Dù xe điện có thể giúp giảm khí thải từ động cơ, bụi phanh và ô nhiễm từ lốp xe vẫn là những vấn đề đáng lo ngại mà chưa có quy định toàn cầu rõ ràng để kiểm soát. Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu và nhà sản xuất phương tiện cần chú trọng phát triển công nghệ phanh an toàn hơn và cải thiện chất lượng của các bộ phận như má phanh và lốp xe, nhằm giảm thiểu lượng bụi phát sinh từ quá trình vận hành.

Bên cạnh đó, cần có quy định chặt chẽ hơn về lượng bụi phanh phát tán vào không khí và các biện pháp bảo vệ sức khỏe con người khỏi nguy cơ viêm phổi và các bệnh liên quan đến ô nhiễm hạt.

Xe điện có tiềm năng lớn trong việc giúp giảm thiểu khí thải từ động cơ và giảm ô nhiễm tiếng ồn, nhưng điều này không có nghĩa là mọi vấn đề ô nhiễm đều được giải quyết. Bụi phanh và các chất ô nhiễm từ lốp xe vẫn là những yếu tố cần được chú ý. Việc cải tiến công nghệ và xây dựng các quy định hợp lý sẽ giúp xe điện trở thành lựa chọn bền vững hơn cho tương lai, đồng thời giảm thiểu tác động đến sức khỏe cộng đồng và môi trường.