Bảo tồn, phát huy giá trị lễ hội truyền thống: Nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa

(LĐTĐ) Theo thống kê, tại khu vực nội thành Hà Nội gồm 12 quận có 221 lễ hội truyền thống. Trong đó, 9/19 lễ hội truyền thống trên địa bàn Hà Nội được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc phục dựng, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống ở các lễ hội cổ truyền là nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa.
Bảo vệ và phát huy giá trị lễ hội truyền thống khu vực nội thành Hà Nội Khai thác hiệu quả lễ hội gắn với phát triển kinh tế Thủ đô

Ít ai biết, bên cạnh sự phát triển trong nhịp sống hiện đại thì vẫn còn tồn tại những làng trong phố với nhiều lớp trầm tích văn hóa của cư dân xưa. Trong đó, Thập Tam Trại là tên gọi dân gian để chỉ vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long xưa. Thập Tam Trại bao gồm 14 trại, trong đó có 13 trại thuộc quận Ba Đình: Thủ Lệ, Vạn Phúc, Kim Mã, Ngọc Khánh, Liễu Giai, Cống Vị, Cống Yên, Vĩnh Phúc, Xuân Biểu, Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Đại Yên, Giảng Võ và trại Hào Nam (quận Đống Đa). Khu làng này có nguồn gốc từ cựu quán Lệ Mật theo Đức thánh Hoàng Phúc Trung di cư sang phía Tây kinh thành Thăng Long để khai khẩn và sinh sống. Trước đây, Lễ hội Thập Tam Trại có thể nói là một lễ hội lớn trong khu vực nội thành Hà Nội, thu hút cư dân của 13 làng trại, là sự giao chạ khăng khít và lâu đời vào bậc nhất của Hà Nội nói riêng và Đồng bằng Bắc bộ nói chung. Tuy nhiên, sau năm 1945, Lễ hội này dần bị mai một.

Bảo tồn, phát huy giá trị lễ hội truyền thống: Nguồn lực để phát triển công nghiệp văn hóa
Nghi thức rước kiệu tại Lễ hội Thập tam trại năm 2023.

Ông Trần Sơn Trà, Phó ban Quản lý di tích lịch sử đền Núi Sưa cho biết: “Có rất nhiều yếu tố văn hoá đặc sắc biểu trưng cho tập quán canh tác nông nghiệp xưa của từng làng một trong Thập Tam Trại được thể hiện trong lễ hội ví dụ như gánh hoa của làng Ngọc Hà. Nhưng tiếc thay, Lễ hội đã bị mai một sau năm 1945 do nhiều lý do. Ngoài ra, đình hàng tổng và đình các làng đã bị lấn chiếm, xuống cấp theo thời gian. Lối vào đình hàng tổng bị thu hẹp không đủ không gian rước phách”.

Theo ông Trần Sơn Trà, việc phục dựng lại một lễ hội đã thất truyền gần 70 năm cũng gây nhiều khó khăn, có thể kể đến như: Tư liệu về nội dung và hình thức lễ hội rất hạn hẹp. Ký ức của các cố lão địa phương bị hạn chế do các cụ đã cao tuổi. Không gian tổ chức Lễ hội cũng không đáp ứng được cho việc phục dựng lại Lễ hội. Việc biến động dân cư diễn ra thường xuyên nên rất khó cho việc kêu gọi tổ chức và có trách nhiệm với làng xã. Một số ban quản lý di tích chưa ý thức được tầm quan trọng của lễ hội…

Trước những khó khăn trên, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo quận Ba Đình và sự quyết tâm cao của các làng, Ban Tổ chức đã khắc phục dần những khó khăn cùng nhau ngồi lại để bàn bạc và xây dựng chương trình Lễ hội. Mỗi một làng là một tiểu Ban Tổ chức cùng sốt sắng vận động cán bộ nhân dân vào cuộc trong các nghi lễ, các hoạt động. Thống nhất địa điểm tổ chức lễ rước về địa điểm mới là đền Núi Sưa để đảm bảo không gian rộng rãi thu hút được số đông người tham gia.

Sau hơn 70 năm, Lễ hội được thực hiện trở lại với đầy đủ ý nghĩa và giá trị ban đầu. Các nghi lễ như cáo Yết Thành hoàng, nghênh rước các thành hoàng các làng về Bách Thảo, cúng đại kỳ phúc và tế hội đồng được thực hiện đầy đủ. Việc thực hiện nghi lễ rước chư vị Thành hoàng trang nghiêm thành kính và xúc động. Bên cạnh các lễ nghi, phần hội cũng thu hút sự quan tâm của nhân dân. Kết quả bước đầu phục dựng Lễ hội Thập Tam Trại năm 2023 rất khả quan làm tiền đề cho các lễ hội sau đó thành công hơn và đi vào nề nếp. Qua đó, dư luận nhân dân đánh giá cao đồng thời hào hứng chuẩn bị cho lễ hội những năm sau.

Có thể thấy, lễ hội không chỉ là hoạt động gìn giữ văn hoá truyền thống, giáo dục tinh thần yêu nước và giáo dục lịch sử mà còn là dịp và cơ hội để tăng thêm tình đoàn kết và gắn bó giữa các cư dân đô thị với nhau; trong đó, có thành phần cư dân gốc và cư dân từ các tỉnh thành về quần cư. Lễ hội còn là dịp để giới thiệu văn hoá truyền thống của Việt Nam tới bạn bè quốc tế thông qua khách du lịch và các kênh truyền thông. Việc phục hồi gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá của các lễ hội truyền thống nói chung và Lễ hội Thập Tam Trại nói riêng rất thiết thực và ý nghĩa.

TS. Đinh Việt Hà, Viện Nghiên cứu Văn hóa (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) nhận định: Các lễ hội trên địa bàn nội thành Hà Nội đã tạo nên sắc thái riêng của những lễ thức, phong tục tập quán truyền thống người Hà Nội, làm cho con người càng thêm yêu mến và gắn bó với mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn hiến. Các lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm nếu được khai thác tốt, giá trị của chúng sẽ trở thành những nguồn vốn để chúng ta có thể sử dụng trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội, đặc biệt các ngành công nghiệp văn hóa. Các lễ hội được tổ chức thường xuyên sẽ tạo ra không gian cho những hoạt động giao lưu về văn hóa, tạo cơ hội cho các sản phẩm thủ công mĩ nghệ, sản phẩm thiết kế sáng tạo được trưng bày, giới thiệu đến đông đảo người dân và du khách.

Ngoài ra, lễ hội cũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao đặc sắc, góp phần quảng bá về văn hóa truyền thống dân tộc, giới thiệu về hình ảnh đất nước và con người Hà Nội, kêu gọi sự đầu tư, tạo điều kiện phát triển kinh tế trong văn hóa. Những hình ảnh, trang phục, tiết mục của lễ hội nếu được khai thác và vận dụng sáng tạo sẽ trở thành những chất liệu quan trọng và dồi dào cho các ngành công nghiệp văn hóa như thủ công mĩ nghệ, thiết kế, phim ảnh, âm nhạc, nhiếp ảnh, thời trang và đặc biệt là du lịch. Việc khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị của các lễ hội không chỉ góp phần bảo vệ di sản truyền thống, mà còn tạo thêm sản phẩm du lịch hấp dẫn, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Phương Bùi

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Nhiều điều mới lạ trong ngày đầu tiên nhập ngũ của các tân binh

Nhiều điều mới lạ trong ngày đầu tiên nhập ngũ của các tân binh

(LĐTĐ) Sáng 27/2, các tân binh ở Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) bắt đầu cuộc hành trình đến những đơn vị mới với những điều lần đầu tiên các em được trải nghiệm.
Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn, hướng về người lao động

Phát huy vai trò của tổ chức Công đoàn, hướng về người lao động

(LĐTĐ) Sáng nay (1/3), Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) huyện Thạch Thất đã chỉ đạo tổ chức thành công Đại hội Công đoàn Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2024-2029. Đây là Công đoàn cơ sở (CĐCS) thứ 226 của huyện Thạch Thất.
UNIQLO ra mắt bộ sưu tập Xuân/Hè 2024 “Mùa nhẹ thênh thang”

UNIQLO ra mắt bộ sưu tập Xuân/Hè 2024 “Mùa nhẹ thênh thang”

(LĐTĐ) Ngày 29/2, tại Hà Nội UNIQLO, thương hiệu bán lẻ thời trang toàn cầu đến từ Nhật Bản, tổ chức sự kiện ra mắt Bộ sưu tập (BST) LifeWear Xuân/Hè 2024 với chủ đề “Ease Into Lightness” - Mùa nhẹ thênh thang, giới thiệu loạt sản phẩm mới với phong cách đa dạng, bảng màu êm dịu, sử dụng chất vải tự nhiên và giàu tính năng.
Bảo tồn thiết chế văn hóa làng xã thông qua công trình “giếng làng”

Bảo tồn thiết chế văn hóa làng xã thông qua công trình “giếng làng”

(LĐTĐ) Việc bảo tồn “giếng làng” giữa nội thành Hà Nội được kỳ vọng sẽ mang lại cho thế hệ trẻ ngày nay có được những hình ảnh sinh động để hiểu hơn về quá khứ.
Đền Cửa Ông, nơi gặp gỡ của chốn linh thiêng, núi non và biển cả

Đền Cửa Ông, nơi gặp gỡ của chốn linh thiêng, núi non và biển cả

(LĐTĐ) Đền Cửa Ông nằm trên một vị trí “tựa sơn hướng thủy” tại phía Đông Bắc Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Đây là nơi “gặp gỡ” của núi non, rừng già và biển cả, được thiên nhiên ưu ái ban tặng một vị trí đắc địa, trang nghiêm.
Quận Thanh Xuân biểu dương nữ CNVCLĐ “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”

Quận Thanh Xuân biểu dương nữ CNVCLĐ “Giỏi việc nước, đảm việc nhà”

(LĐTĐ) Sáng 1/3, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận Thanh Xuân đã tổ chức lễ kỷ niệm 114 năm ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, 1984 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng, khen thưởng nữ công nhân viên chức lao động có thành tích trong phong trào “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” năm 2023; triển khai nhiệm vụ công tác nữ công năm 2024.
TP.HCM: Nhiều cán bộ bị kỷ luật vì để 150 căn nhà xây trái phép trên đất nông nghiệp

TP.HCM: Nhiều cán bộ bị kỷ luật vì để 150 căn nhà xây trái phép trên đất nông nghiệp

(LĐTĐ) Liên quan đến việc tháo dỡ 150 căn nhà xây trái phép trên địa bàn phường Tân Tạo, ngày 1/3, ông Vũ Chí Kiên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) cho biết, đã có quyết định xử lý kỷ luật đối với 3 cán bộ và thôi việc 1 người.

Tin khác

Đặc sắc Lễ hội làng Yên Mỹ

Đặc sắc Lễ hội làng Yên Mỹ

(LĐTĐ) Sáng nay (1/3), tức ngày 21 tháng Giêng, tại xã Yên Mỹ, huyện Thanh Trì (Hà Nội) diễn ra Lễ hội truyền thống xã Yên Mỹ Xuân Giáp Thìn 2024. Lễ hội được tổ chức trong 2 ngày (21 và 22 tháng Giêng) tại cụm di tích Đình Yên Mỹ, Đền Nhà Bà và Chùa Yên Mỹ.
Nghệ An: Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới đạt nhiều kết quả

Nghệ An: Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới đạt nhiều kết quả

(LĐTĐ) Thời gian qua, tỉnh Nghệ An đã tích cực thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu về bình đẳng giới giai đoạn 2021-2025 và đạt nhiều kết quả rõ nét.
Sắp diễn ra Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 9

Sắp diễn ra Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 9

(LĐTĐ) Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 9 có chủ đề "Cùng nắm chặt tay nhau - Từ giờ về sau” sẽ diễn ra từ ngày 9 - 10/3 tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật đặc sắc của 2 nước.
Phát động Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2024

Phát động Cuộc thi Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2024

(LĐTĐ) Ngày 29/2, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã phát động Cuộc thi và Triển lãm Ảnh nghệ thuật Việt Nam năm 2024. Đây là hoạt động được tổ chức định kỳ 2 năm 1 lần.
Kết phim "Chúng ta của 8 năm sau", Nguyệt và sếp Giang có hạnh phúc viên mãn?

Kết phim "Chúng ta của 8 năm sau", Nguyệt và sếp Giang có hạnh phúc viên mãn?

(LĐTĐ) Trong những diễn biến mới nhất của bộ phim "Chúng ta của 8 năm sau", câu chuyện giữa Nguyệt và sếp Giang đang khiến khán giả trông ngóng một cái kết đẹp. Liệu rằng, sau bao lần tìm mọi phương án để chinh phục của sếp Giang và sự né tránh của Nguyệt, thì đôi lứa có thực sự tìm thấy hạnh phúc bên nhau?
Mùa bàng thay lá

Mùa bàng thay lá

(LĐTĐ) Những con phố trong ngày ra Giêng đang thay lớp áo mới trên từng cây bàng. Mới ngày nào cây phủ đầy sắc đỏ, nay kết thúc đời lá. Rồi cái nắng vừa đủ ấm của xuân đến đã ươm những nách chồi non, thắp lên giữa nền trời xanh mây trắng.
Phát động cuộc thi ảnh chào mừng 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

Phát động cuộc thi ảnh chào mừng 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

(LĐTĐ) Chào mừng kỷ niệm 70 năm ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024), Thành phố tổ chức cuộc thi Ảnh nghệ thuật Hà Nội mở rộng có chủ đề “Thủ đô Hà Nội - Vị thế mới - Tầm vóc mới”.
Sắc hoa màu nhớ

Sắc hoa màu nhớ

(LĐTĐ) Tháng hai khuất lấp vào trong Tết, hết Tết thì cũng sắp cạn ngày. Tháng hai mong manh như một làn mây mỏng bay ngang bầu trời xuân rực rỡ. Tháng hai để lại trong ta niềm bâng khuâng xao xuyến. Tháng hai, tháng của sắc hoa xoan tím rịm chiều quê.
Hà Nội có thêm 5 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hà Nội có thêm 5 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

(LĐTĐ) Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng vừa ký quyết định công bố danh mục 26 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Trong đó, Hà Nội có số lượng nhiều nhất với 5 di sản.
Lễ hội Đình Hoa Xá - Minh Ngự Lâu và truyền thuyết Bà Chúa Hến làng Tó

Lễ hội Đình Hoa Xá - Minh Ngự Lâu và truyền thuyết Bà Chúa Hến làng Tó

(LĐTĐ) Cứ vào rằm tháng Giêng người dân khắp nơi lại đổ về Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật Đình Hoa Xá - Minh Ngự Lâu ở xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội để tham gia lễ hội và nghe truyền thuyết về cô gái làng Tó - Bà Chúa Hến.
Xem thêm
Phiên bản di động