Tăng cường vai trò giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc

Nhân sự kiện quan trọng này, UVBCT, Chủ tịch UBTWMTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân đã nêu lên những nhiệm vụ đặt ra với MTTQ thời gian tới.

Những gì liên quan đến dân sinh là giám sát

Theo Chủ tịch UBTWMTTQ Nguyễn Thiện Nhân, ngoài những quy định như Hiến      1992, Điều 9 Hiến pháp 2013 có quy định thêm một nội dung mới là MTTQ thực hiện  “giám sát, phản biện xã hội”. Để triển khai thực hiện các qui định trong Hiến pháp thì cần có các văn bản hướng dẫn thi hành, tức là Quốc hội phải ban hành luật hoặc pháp lệnh hay Chính phủ phải ban hành nghị định về giám sát, phản biện xã hội. Vấn đề đặt ra là  với nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng với xã hội, với Nhà nước và nhân dân như vậy thì chúng ta có đợi đến khi có luật hoặc pháp lệnh thì mới thực hiện hay không? Cùng với Hiến pháp 2013, Bộ Chính trị đã ban hành Quyết định 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 về việc ban hành Quy chế Giám sát và phản biện xã hội của MTTQ VN và các tổ chức chính trị-xã hội.

Như vậy, chúng ta đã có Hiến pháp 2013 thể hiện “lòng dân”, Quyết định 217 thể hiện “ý Đảng”. Đây là 2 tiền đề quan trọng cho phép MTTQ tổ chức triển khai thực hiện chức năng “giám sát, phản biện xã hội” trong giai đoạn mới mà không cần đợi đến khi có luật hay pháp lệnh hướng dẫn thi hành Hiến pháp”, Chủ tịch UBTWMTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nêu rõ

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Thiện Nhân cũng nêu lên những giám sát mà MTTQ đã triển khai.

Thứ nhất là giám sát việc thực hiện chính sách đối với người có công. Đây là chính sách được Nhân dân rất quan tâm. Nhưng qua khảo sát thì thấy không phải tất cả người có công đều đang được hưởng chính sách và có những người hiện đang hưởng chính sách thì lại không đúng đối tượng. Từ năm 1954 đến nay chưa bao giờ nước ta tiến hành tổng rà soát việc thực hiện chính sách đối với người có công, có thể là do khối lượng công việc thì lớn mà lực lượng cán bộ chuyên trách thì mỏng. Do đó, được sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ, MTTQ Việt Nam đã huy động lực lượng của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh, Hội Cựu Thanh niên xung phong, Hội hỗ trợ gia đình liệt sỹ và Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin phối hợp với Bộ Lao động, Thương binh và xã hội triển khai giám sát trong hai năm 2014 và 2015. Nhờ vào lực lượng hùng hậu này, công tác rà soát, giám sát đã được tiến hành đến từng hộ gia đình có liên quan.

Thứ hai là, xuất phát từ thực tế các doanh nghiệp nợ đọng bảo hiểm xã hội rất nhiều. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của người lao động, trong khi đó thanh tra bảo hiểm xã hội lại không được áp dụng các chế tài đối với các doanh nghiệp vi phạm. Được sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Bộ LĐTBXH, Thanh tra Chính phủ và Bảo hiểm xã hội VN đã ký chương trình phối hợp giám sát việc chấp hành luật pháp về bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp. Cuộc giám sát này sẽ được tiến hành trong nhiều năm, Tổng liên đoàn lao động VN sẽ là “binh đoàn” chủ lực của tham gia chương trình giám sát này.

Thứ ba, việc giám sát được tiến hành nhằm bảo vệ quyền lợi của nông dân cũng xuất phát từ tình trạng nhiều năm qua có rất nhiều hộ nông dân chịu tổn thất khi mua phải giống, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật… không đảm bảo chất lượng, thậm chí là mua phải hàng giả. Ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn có đội ngũ thanh tra khoảng 800 người ở các cấp, trong khi đó tổng số cơ sở bán vật tư nông nghiệp là khoảng 70 nghìn nên để phát hiện được và chế tài các doanh nghiệp, hộ kinh doanh sai phạm thì rất khó khăn. Nhưng nếu dựa vào nhân dân, đặc biệt là nông dân và Hội Nông dân thì hoàn toàn có thể phát hiện ra những cơ sở bán hàng giả, hàng kém chất lượng trong số 70 nghìn cơ sở kinh doanh này.

Thứ tư là, trong bối cảnh nhân dân bức xúc về chất lượng và giá dịch vụ khám chữa bệnh tại một số cơ sở y tế tư nhân, trong khi ngành y tế chỉ có khoảng 150 cán bộ thanh tra thì không thể đảm đương nổi việc thanh tra, giám sát hoạt động của khoảng 30 nghìn cơ sở khám chữa bệnh tư nhân và khoảng 39 nghìn nhà thuốc tư nhân. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ký chương trình phối hợp với Bộ Y tế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam; Tổng Hội Y học Việt Nam và Hội Dược học Việt Nam để giám sát việc chấp hành pháp luật của các cơ sở y tế tư nhân.... Thời gian tới, để nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại và tố cáo, MTTQVN cùng với Hội Luật gia và Liên đoàn luật sư Việt Nam (thành viên của MTTQ Việt Nam) sẽ phối hợp với Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp xây dựng Chương trình phối hợp nâng cao hiệu quả và giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của người dân.

Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân chủ trì Hội nghị. Ảnh: VGP/Từ Lương

Cần phối hợp nhịp nhàng

Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất bên cạnh chức năng lập pháp còn có chức năng rất quan trọng là giám sát. Trong khi đó, MTTQ, rồi cả công đoàn cũng có chức năng này. Về vấn đề này, ông Nguyễn Thiện Nhân cũng nêu rõ, hoạt động giám sát của Quốc hội là giám sát của cơ quan lập pháp, hoạt động này đã được luật quy định cụ thể quyền hạn, nhiệm vụ, trình tự, thủ tục, chế tài. Còn giám sát của MTTQ là giám sát xã hội xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Có thể sẽ có một số vấn đề cả Quốc hội và MTTQ quan tâm giám sát và MTTQ cũng tham gia vào các đoàn giám sát của Quốc hội.

Qua tiếp thu ý kiến của người dân hàng quý, hàng tháng, MTTQ giám sát vấn đề gì cũng sẽ thông tin cho Quốc hội biết để nếu cần thiết thì cùng phối hợp, tăng hiệu quả giám sát và tránh trùng lặp.  Điều quan trọng ở đây, việc giám sát của MTTQ là giám sát của nhân dân, dùng sức mạnh của nhân dân thông qua các tổ chức chính trị xã hội và Mặt trận để giám sát. Tuy Mặt trận không thể chế các chế tài nhưng sẽ phối hợp với các cơ quan Nhà nước để có chế tài.

Ông Nguyến Thiện Nhân cũng khẳng định việc MTTQ với vấn đề phản biện, theo ông Nhân, cho đến bây giờ, khái niệm phản biện đã được thống nhất, phản biện là có ý kiến, góp ý qua đó khẳng định những mặt đúng, mặt hợp lý cũng như chỉ ra những mặt chưa hợp lý của các dự thảo về đường lối, chính sách, pháp luật.

Như vậy, mục đích là chỉ ra cái đúng để cơ quan có thẩm quyền ban hành chính sách hợp lòng dân; còn những gì chưa hợp lý, chưa được đồng tình thì cũng phải được phản ánh ngay, cùng với đó là đề xuất sáng kiến, giải pháp để hoàn thiện chính sách, pháp luật. Lâu này cách làm vẫn là các cơ quan sẽ gửi dự thảo văn bản để MTTQ tổ chức các hội nghị, lấy kiến tổ chức, đoàn thể, nhân dân. Với những vấn đề quan trọng, cần thiết thì MTTQ cũng có thể tổ chức các nghiên cứu độc lập để tham gia phản biện. Tới đây sẽ có sự tham gia của đông đảo các nhà chuyên môn, nhà khoa học, đội ngũ trí thức để phản biện sâu sắc, có cơ sở vững chắc, thuyết phục và cũng để tham gia phản biện được nhiều hơn nữa.

A. Tùng- PV