Kỳ 1: Tràn lan tin xấu, độc...

	Tràn lan thông tin giả trên mạng xã hội: Cần nâng cao ý thức của người dân
	Cảnh giác lời mời chào ngồi nhà xem video kiếm tiền
	Truyền thông xã hội đối với ổn định chính trị, xã hội ở Việt Nam

Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội đã mang đến cho người đọc lượng thông tin khổng lồ, cho phép tìm kiếm thông tin dễ dàng. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì mạng xã hội cũng để lại nhiều nguy cơ khó lường, đó là vấn nạn tin giả, tin có nội dung thiếu lành mạnh, phản giáo dục, bôi xấu, vu cáo, phản động, kích động bạo lực, lừa đảo chiếm đoạt tài sản…

Những con số biết nói

Hiện nay, số lượng người sử dụng mạng xã hội trên thế giới đang có xu hướng tăng mạnh, song hành với đó là sự lan truyền rộng rãi của các thông tin giả, độc hại, sai lệch sự thật.

Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, năm 2018, Việt Nam có khoảng khoảng 55 triệu người sử dụng mạng xã hội, chiếm gần 57% dân số và chủ yếu sử là dụng Facebook, YouTube, và Zalo.

We Are Social (một công ty toàn cầu chuyên nghiên cứu về truyền thông xã hội tại Anh) thống kê: Trung bình mỗi ngày người Việt Nam sử dụng internet hơn 5 giờ (đối với người dùng máy tính) và gần 3 giờ (đối với người dùng điện thoại thông minh). Trong đó, thời gian sử dụng mạng xã hội là hơn 3 giờ/ngày, một quỹ thời gian lớn so với nhiều quốc gia khác.

Tràn lan các kênh thông tin độc hại trên mạng xã hội. (Ảnh minh họa)

Thời gian vừa qua, theo yêu cầu của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến tháng 6/2019, Facebook đã gỡ 201 tài khoản cá nhân giả mạo; 109 đường link tuyên truyền thông tin giả mạo, xấu, độc, kích động chống phá nhà nước; 2.444 đường link rao bán, quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bất hợp pháp; 214 đường link phát ngôn gây thù hận, bôi nhọ các lãnh đạo Đảng và nhà nước, các thương hiệu, cá nhân, tổ chức, 215 fanpages về game cờ bạc, đổi thưởng…

Đồng thời, Google cũng đã ngăn chặn và gỡ bỏ 7.192 video vi phạm trên YouTube; ngoài các video riêng lẻ, Google đã gỡ bỏ 15/62 kênh YouTube, trong đó đặc biệt có 1 kênh YouTube có tên là tin tức hằng ngày bao gồm 501 video.

Điều đáng nói, thông tin giả thường được phát tán rất nhanh, nhanh hơn gấp nhiều lần so với khả năng ngăn chặn và xử lý chúng. Với sự phát triển của công nghệ, người ta có thể dễ dàng tạo lập một website, một trang blog hay tài khoản hoặc fanpage trên các mạng xã hội với chi phí gần như bằng không.

Đây chính là những công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc phát tán tin tức giả. Do vậy, dù là vô tình hay cố ý, lực lượng tạo ra và phát tán tin tức giả có thể là bất cứ thành phần nào trong xã hội.

Muôn kiểu tin tức giả

Thời gian vừa qua, ở Việt Nam liên tục xuất hiện tình trạng một số cá nhân đăng tải, chia sẻ, bình luận trên mạng xã hội những thông tin phiến diện, thiếu chính xác, chưa được kiểm chứng, hoặc thông tin về những vụ việc đang trong quá trình điều tra, chưa có kết luận chính thức dẫn đến tâm lý hoang mang, phản ứng trái chiều trong dư luận xã hội.

Nhiều thông tin giả xung quanh cái chết của học sinh lớp 1 trường Gateway

Đặc biệt, tin tức giật gân về một vấn đề nóng nào đó sẽ thu hút được sự quan tâm, bàn luận đặc biệt và chia sẻ nhanh chóng của công chúng. Thêm vào đó, với thói quen tiếp nhận và chia sẻ thông tin của người dùng hiện nay thường không cẩn trọng phán xét đúng đắn trước những tiêu đề, nội dung câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội, không kiểm chứng thông tin trước khi bình luận hay chia sẻ.

Mới đây, xung quanh câu chuyện về cái chết của một học sinh lớp 1 trường Gateway, thì hàng loạt tin giả lại xuất hiện và được chia sẻ trên mạng xã hội Facebook với tốc độ chóng mặt.

Đầu tiên, thông tin cho rằng tài xế Doãn Quý Phiến tử vong được một đối tượng tung lên mạng vào ngày 19/8. Tiếp theo đó là hàng loạt thông tin giả về nguyên nhân cái chết của cháu bé không phải do sốc nhiệt trên xe mà bị ngã, đập đầu vào cạnh bàn khi chơi đùa với bạn, sau đó được nhân viên y tế của trường xịt thuốc gây tê, gây sốc phản vệ.

Để củng cố niềm tin cho cộng đồng mạng, có đối tượng còn nhẫn tâm dùng photoshop để ghép mặt cháu bé vào một bức ảnh khác, chứng minh cho việc “cháu bé đã xuống xe”.

Tại thời điểm đó, cơ quan điều tra vẫn chưa công bố giám định pháp y về nguyên nhân cái chết của cháu bé nhưng vẫn có nhiều người tin tưởng, chạy theo những tin giả hơn là tin chính thống.

Trước đó, hàng loạt những thông tin giả trên mạng như hình ảnh dịch tả lợn châu Phi lây lan sang người hay thông tin về việc nước mắm bị "vu oan" nhiễm asen cũng được đồn thổi, lan truyền không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế, xã hội...

Trong những vụ việc kể trên, các đối tượng tung tin đồn thất thiệt đều đã bị xử lý, nhưng thực sự thiệt hại mà tin đồn gây ra vẫn khó mà đo đếm được.

Đã từng có lý giải đất sống của “tin đồn” trên mạng là do “tâm lý đám đông”, đó chỉ là những kẻ chơi mạng xã hội thích “câu like” câu view bằng mọi giá. Nhưng dù có xuất phát từ mục đích gì, vô tình hay cố ý thì thực tế đã cho thấy, những tin đồn và hiệu ứng đám đông trên mạng xã hội đang gây ra những hệ lụy vô cùng nghiêm trọng.

K.Tiến

(Còn nữa)