Tết Hàn thực vì sao lại cúng và ăn bánh trôi, bánh chay?

(LĐTĐ) Bánh trôi, bánh chay là biểu tượng của Tết Hàn thực tại Việt Nam, tuy nhiên vì sao lại cúng và ăn bánh trôi, bánh chay trong ngày lễ này thì không phải ai cũng biết rõ.
Ý nghĩa và nguồn gốc của Tết Hàn thực Mâm lễ cúng Tết Hàn thực mùng 3/3 cần những gì? Nhộn nhịp mua bán bánh trôi, bánh chay ngày Tết Hàn thực

Tết Hàn thực hay còn gọi là tết bánh trôi, bánh chay, rơi vào ngày mùng 3 tháng 3 Âm lịch hàng năm. Trong truyền thống văn hóa của người Việt, đây là một trong những ngày để thể hiện sự kính trọng và lòng biết ơn đối với tổ tiên, cũng là dịp quan trọng để gia đình sum họp, thể hiện tình cảm bằng cách chung tay nặn bánh trôi, bánh chay, dâng lên thờ cúng ông bà.

Bánh trôi, bánh chay là món ăn đặc trưng của người Việt Nam vào mỗi dịp Tết Hàn thực, được xem là biểu tượng của ngày lễ này. Theo nhà nghiên cứu Trần Quang Dực, tục lệ ăn bánh trôi, bánh chay vào tết Hàn thực ở Việt Nam bắt đầu từ thời Lê Trung hưng (1533-1789).

Tết Hàn thực vì sao lại cúng và ăn bánh trôi, bánh chay?
Bánh trôi, bánh chay là món ăn không thể thiếu trong Tết Hàn thực.

Trong các ghi chép về văn hóa dân gian, nhà bác học Lê Quý Đôn (1726-1784) viết: "Tục nước ta trọng nhất bánh trôi nước, mỗi năm cứ ngày mồng 3 tháng 3 thì làm bánh ấy". Điều này chứng tỏ truyền thống ăn bánh trôi bánh chay ở nước ta đã có từ lâu đời.

Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Ánh Hồng, Tết Hàn thực có nghĩa là tết ăn đồ lạnh, vốn là một phong tục của người Trung Quốc truyền sang, tuy nhiên khi du nhập Việt Nam đã có nhiều thay đổi, "biến hóa" để phù hợp với văn hóa, phong tục của người Việt.

Việc sử dụng bánh trôi và bánh chay để thờ cúng trong Tết Hàn thực là một biểu hiện của văn hóa nông nghiệp Việt Nam. Cả hai loại bánh đều được làm từ bột gạo nếp thơm ngon, đại diện cho thành quả từ những ngày lao động vất vả, được dâng lên ông bà và tổ tiên để tỏ lòng thành kính, tri ân.

Tiếp nữa, bánh trôi có hình dạng tròn, gợi nhắc đến câu cầu chúc "Mẹ tròn con vuông"; còn bánh chay có vỏ trắng mang tính âm, nhân đậu xanh mang tính dương, thể hiện âm dương hòa hợp, cầu mong mưa gió thuận hòa, mùa màng tươi tốt.

Tục làm bánh trôi bánh chay còn được cho là để nhắc đến truyền thuyết bọc trăm trứng của mẹ Âu Cơ. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên núi theo mẹ. Bánh chay tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển. Như vậy, Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Ánh Hồng, bánh trôi truyền thống được làm từ bột nếp trắng, tròn đầy, tinh khiết, bên trong bọc đường, mang hết tình cảm gói gọn vào từng cái bánh, thể hiện nên tấm lòng tri ân sâu sắc đối với cội nguồn và ông bà tổ tiên đã khuất.

"Bánh trôi nguyên bản có màu trắng, hình tròn đầy, thể hiện khát vọng về những điều tốt đẹp, viên mãn và tinh khiết trong cuộc sống. Ngày nay, nhiều gia đình thường thích làm bánh trôi bánh chay nhiều màu sắc để bày mâm cúng cho đẹp, tuy nhiên điều này không phản ánh ý nghĩa nguyên bản của ngày lễ Hàn thực", Tiến sĩ Hồng nhấn mạnh.

Chuyên gia này cũng cho rằng vào ngày Hàn thực, các gia đình không cần phải chuẩn bị "mâm cao, cỗ đầy" hay thực hiện các nghi thức phức tạp, sắm lễ lạt tốn kém mà chỉ cần lòng thành, dâng bánh trôi, bánh chay lên bàn thờ ông bà, tổ tiên, cầu nguyện cho những điều tốt đẹp, an lành trong cuộc sống.

Có thể nói, việc cúng bánh trôi bánh chay trong Tết Hàn thực là một cách để giữ gìn truyền thống dân tộc. Qua các thế hệ, hình ảnh bánh trôi bánh chay đã trở thành một biểu tượng tinh thần quan trọng trong ngày lễ Hàn thực, thể hiện sự kết nối chặt chẽ giữa con người và đất nước, giữa quá khứ và hiện tại. Sự hiện diện của bánh trôi và bánh chay không chỉ là một phần của nghi thức cúng lễ mà còn là biểu tượng của sự thống nhất, đoàn kết trong gia đình và cộng đồng.

Hình ảnh này là một lời nhắc nhở về truyền thống, về những giá trị văn hóa, là một cách thể hiện lòng biết ơn và lòng hiếu thảo của con cháu đối với tổ tiên. Sự gắn kết và sự tiếp nối truyền thống này đã làm cho bánh trôi và bánh chay trở thành một phần không thể thiếu, một biểu tượng sâu sắc của văn hóa Việt Nam.

H.P

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Du lịch “chữa lành” trên núi Bà Đen: Sáng săn mây, chiều dâng đăng, tối xem nhạc nước

Du lịch “chữa lành” trên núi Bà Đen: Sáng săn mây, chiều dâng đăng, tối xem nhạc nước

(LĐTĐ) Núi Bà Đen không chỉ là điểm đến hành hương với hệ thống chùa Bà hàng trăm năm tuổi và các công trình tâm linh kỳ vĩ trên đỉnh núi. Tại đây còn rất nhiều trải nghiệm độc đáo mà nếu chưa từng thử, bạn sẽ không thấy được hết vẻ đẹp và sức hấp dẫn của ngọn núi cao nhất Nam bộ.
Đấu giá biển số xe: Khách hàng đã nộp số tiền gần 1,4 nghìn tỷ đồng

Đấu giá biển số xe: Khách hàng đã nộp số tiền gần 1,4 nghìn tỷ đồng

(LĐTĐ) Theo Bộ Công an, sau một thời gian triển khai thí điểm đấu giá biển số xe ô tô, có 14.062 biển số xe ô tô trúng đấu giá đã được khách hàng nộp với số tiền gần 1,4 nghìn tỷ đồng; việc đấu giá biển số được dư luận xã hội rất quan tâm và đồng tình, ủng hộ...
Đảm bảo công khai, minh bạch các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo

Đảm bảo công khai, minh bạch các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo

(LĐTĐ) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa có Công văn số 2179/BGDĐT-KHTC gửi các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan Trung ương của các tổ chức chính trị - xã hội; Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng các cơ sở giáo dục về việc thực hiện các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo năm học 2024 - 2025.
Hà Nội: Danh sách các điểm thi vào lớp 10 THPT năm học 2024 - 2025

Hà Nội: Danh sách các điểm thi vào lớp 10 THPT năm học 2024 - 2025

(LĐTĐ) Toàn thành phố Hà Nội có 201 điểm thi vào lớp 10 trung học phổ thông (THPT) công lập không chuyên và 19 điểm thi vào lớp 10 THPT chuyên năm học 2024 - 2025.
3 lý do VF 3 như sinh ra dành cho mẹ bỉm sữa và các chị em nội trợ

3 lý do VF 3 như sinh ra dành cho mẹ bỉm sữa và các chị em nội trợ

(LĐTĐ) Một khảo sát được tiến hành ngay khi mẫu “xe quốc dân” VF 3 ra mắt cho thấy, nhóm phụ nữ đi làm, đi chợ, đưa đón con chiếm tỷ lệ lớn khi xét về mức độ phù hợp với mẫu minicar thương hiệu Việt. Dưới đây là 3 lý do khiến VF 3 được ví như sinh ra để dành cho chị em phụ nữ.
Luật hóa việc đấu giá biển số xe là cần thiết

Luật hóa việc đấu giá biển số xe là cần thiết

(LĐTĐ) Theo ông Lê Tấn Tới, việc luật hóa quy định của Nghị quyết số 73/2022/QH15 vào dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ là rất cần thiết. Việc mở rộng đấu giá biển số xe kinh doanh vận tải và xe mô tô là phù hợp với nhu cầu của một bộ phận không nhỏ người dân muốn có biển số xe theo ý thích.
Nghịch lý phát triển nhà ở xã hội và tái định cư tại TP.HCM

Nghịch lý phát triển nhà ở xã hội và tái định cư tại TP.HCM

(LĐTĐ) Là nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh bậc nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đang triển khai nhiều dự án đô thị lớn và cũng là nơi thu hút đông đảo lực lượng lao động các nơi đổ về. Vì thế, nhu cầu nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội (NƠXH), nhà lưu trú cho công nhân và căn hộ tái định cư là rất lớn.

Tin khác

Bằng lăng sau cơn mưa

Bằng lăng sau cơn mưa

(LĐTĐ) Bằng lăng sau cơn mưa nở rộ, sắc tím của hoa trải dài trên con phố nhỏ. Màu tím ấy không chỉ là sắc màu của loài hoa mà còn là màu của những kỷ niệm xưa cũ, của những nỗi lòng luyến lưu chưa bao giờ phai nhạt. Dưới hàng cây bằng lăng, lòng người như thắt lại với bao hoài niệm về một thời đã qua, về những ký ức tươi đẹp ngày mà mưa từng làm ướt đôi vai người ấy.
Chênh vênh xóm “nhà chồ”

Chênh vênh xóm “nhà chồ”

(LĐTĐ) Giữa nhịp sống hiện đại, hối hả, vẫn còn xóm “nhà chồ” với vài chục căn nhà dựng tạm bợ nằm lọt thỏm giữa lòng phố biển Nha Trang, tách biệt hẳn với cuộc sống đô thị...
Cảnh giác với hình thức giả mạo quỹ đầu tư PYN LITE để lừa đảo

Cảnh giác với hình thức giả mạo quỹ đầu tư PYN LITE để lừa đảo

(LĐTĐ) Theo thông tin từ Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), hiện nay, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều Fanpage, nhóm chat giả danh các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư nhằm dụ dỗ các nạn nhân tham gia gửi tiền.
Hỗ trợ hơn 1,2 tỷ đồng cải thiện bữa ăn cho gần 1.000 trẻ em và người cao tuổi khó khăn

Hỗ trợ hơn 1,2 tỷ đồng cải thiện bữa ăn cho gần 1.000 trẻ em và người cao tuổi khó khăn

(LĐTĐ) Herbalife Việt Nam, một trong những công ty về sức khỏe và thể chất, vừa chính thức ra mắt Chương trình Casa Herbalife Việt Nam tại Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh Đắk Lắk, Trung tâm Nhân đạo Quê Hương (tỉnh Bình Dương) và Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng.
Công việc của những người “bắt mạch ông trời”

Công việc của những người “bắt mạch ông trời”

(LĐTĐ) Hằng ngày, mọi người đều quan tâm và cập nhật tình hình thời tiết, thế những làm sao để ra được một bản tin dự báo thời tiết và cán bộ khí tượng thuỷ văn làm những gì thì không phải ai cũng biết. Dưới đây là chùm ảnh về một số hoạt động của cán bộ khí tượng thủy văn tại Đài Khí tượng Thuỷ văn khu vực Bắc Trung Bộ.
Cá kho Vũ Đại - Hương vị làng quê vươn mình ra “phố”

Cá kho Vũ Đại - Hương vị làng quê vươn mình ra “phố”

(LĐTĐ) Về thăm quê hương của nhà văn Nam Cao, từ xa, du khách đã nghe thấy tiếng khung cửi đều đều, dồn dập. Hai bên đường làng là những vườn chuối, vườn hồng xanh mướt, thoảng trong gió khói bếp lững lờ bay phảng phất mùi cá kho làng Vũ Đại thơm lừng, hấp dẫn. Giờ đây cá kho Vũ Đại không chỉ là món ăn quen thuộc của riêng dân làng mà đã trở thành thứ đặc sản trứ danh khắp cả nước, cũng là nhờ công sức, nỗ lực đưa niêu cá làng của người dân huyện Lý Nhân đến với các thực khách gần xa.
Nestlé tăng cường áp dụng nông nghiệp tái sinh, tăng năng suất và giảm phát thải khí nhà kính

Nestlé tăng cường áp dụng nông nghiệp tái sinh, tăng năng suất và giảm phát thải khí nhà kính

(LĐTĐ) NESCAFÉ - nhãn hiệu cà phê lớn nhất của Tập đoàn Nestlé, và là một trong những nhãn hiệu cà phê được yêu thích trên thế giới vừa công bố Báo cáo tiến độ chương trình NESCAFÉ Plan năm 2030 lần thứ hai. Báo cáo cho thấy, việc tăng cường áp dụng các phương pháp canh tác nông nghiệp tái sinh giúp cải thiện năng suất và giảm phát thải khí nhà kính (KNK).
Làng trống Đọi Tam: Để thanh âm dân tộc vang vọng trong thời đại mới

Làng trống Đọi Tam: Để thanh âm dân tộc vang vọng trong thời đại mới

(LĐTĐ) Từ xa xưa, trống đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt Nam. Âm thanh vang động của tiếng trống không những tạo nên bầu không khí rộn ràng, náo nhiệt cho các lễ hội, nghi thức mà còn là biểu tượng cho sức mạnh, quyền lực, tinh thần đoàn kết và bản sắc văn hóa của dân tộc. Xuất hiện từ hơn 1.000 năm trước, tiếng trống làng Đọi Tam (tỉnh Hà Nam) vẫn vang vọng tới tận bây giờ, như một dòng chảy văn hóa bền bỉ, âm thầm hiện hữu giữa đời sống hối hả hiện nay.
Người đưa niêu cá làng Vũ Đại ra thế giới

Người đưa niêu cá làng Vũ Đại ra thế giới

(LĐTĐ) “Bỏ phố về làng” để bắt đầu khởi nghiệp là chuyện xưa nay không hiếm gặp ở người trẻ. Nhưng có lẽ ít ai dám can đảm như anh Nguyễn Bá Toàn - Chủ cơ sở sản xuất Cá kho Bá Kiến, Giám đốc Công ty TNHH Đặc sản Việt Nam hiện tại khi quyết định từ bỏ công việc vốn đã gắn bó và ổn định với mình từ bấy lâu để khởi nghiệp chỉ qua một lần thưởng thức món ăn. Để xuất khẩu được niêu cá làng ra thị trường quốc tế, hành trình này đối với chàng trai ấy chưa bao giờ dễ dàng.
Nỗ lực nhiều hơn để mọi trẻ em được uống sữa

Nỗ lực nhiều hơn để mọi trẻ em được uống sữa

(LĐTĐ) Đó là chia sẻ của Vinamilk khi khởi đầu hành trình Quỹ Sữa Vươn Cao Việt Nam năm nay, với chuyến đi đến với gần 1.500 trẻ em vùng cao tỉnh Điện Biên. Bền bỉ mang sữa đến cho trẻ em suốt 17 năm qua, Vinamilk đã hỗ trợ hơn 500.000 trẻ em trên khắp cả nước, với hơn 42 triệu hộp sữa được trao đi.
Xem thêm
Phiên bản di động