Tăng cường “hậu kiểm” để kịp thời xử lý sai phạm về xây dựng

Cho ý kiến về việc miễn giấy phép xây dựng đối với một số công trình, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn đại biểu thành phố Hải Phòng) nhận định, so với Luật Xây dựng hiện hành, dự thảo luật quy định miễn giấy phép xây dựng đối với một số loại công trình, theo hướng giảm “tiền kiểm”, tăng “hậu kiểm” trong việc quản lý các công trình xây dựng. Đây là nội dung phù hợp với mục tiêu cải cách, cắt giảm các thủ tục hành chính, giảm thời gian, chi phí thực hiện các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Tuy nhiên, thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, tình trạng xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm vỉa hè, đất công, xây vượt tầng, thay đổi công năng… diễn ra ở nhiều nơi. Nhiều công trình không được phát hiện từ sớm, chỉ khi công trình đã xây gần xong hoặc hoàn thiện mới bị phát hiện và xử lý.

Trước thực trạng như vậy, cùng với bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ chuyên môn về xây dựng ở cấp xã rất mỏng, phần lớn là kiêm nhiệm, không có đủ lực lượng để thực hiện giám sát, phát hiện kịp thời vi phạm. Ở một số địa phương còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu về xây dựng. Điều đó dẫn tới những khó khăn trong việc thực hiện kiểm tra, giám sát các công trình xây dựng trên thực tế.

Vì vậy, song song với việc cắt giảm khâu “tiền kiểm”, miễn giấy phép xây dựng đối với một số công trình xây dựng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị bổ sung các cơ chế tăng cường “hậu kiểm” để phát hiện và xử lý các sai phạm về xây dựng kịp thời; quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp xã, trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm các quy định xây dựng ngay từ giai đoạn đầu.

Đồng thời bổ sung chế tài xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu không phát hiện hoặc xử lý kịp thời các sai phạm về công trình xây dựng; nghiên cứu bố trí lực lượng hỗ trợ quản lý xây dựng ở cấp cơ sở… để khâu “hậu kiểm” thực sự kịp thời và đạt hiệu quả. Tránh tình trạng mở cơ chế “hậu kiểm” nhưng không có đủ nguồn nhân lực, con người để thực hiện “hậu kiểm”.

Đại biểu Nguyễn Thị Lệ Thủy phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Quan tâm đến nội dung về tăng cường năng lực cho địa phương trong thẩm định, cấp phép và quản lý trật tự xây dựng, đại biểu Nguyễn Thị Lệ Thủy (Đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, cần có cơ sở dữ liệu số liên thông về cấp phép xây dựng để địa phương quản lý chặt chẽ những công trình, dự án được Bộ Xây dựng cấp phép trên địa bàn mình.

Đồng thời, tăng cường năng lực về thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi của cơ quan chuyên môn về xây dựng, nhất là đối với nội dung về đánh giá giải pháp thiết kế về phòng cháy và chữa cháy quy định tại điểm c khoản 3 Điều 27 dự thảo Luật vì đây là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi chuyên môn sâu, rủi ro pháp lý cao cho cán bộ thẩm định.

Liên quan đến thẩm tra dự án, thẩm tra thiết kế xây dựng, đại biểu Trần Văn Tiến (Đoàn đại biểu tỉnh Phú Thọ) cho biết, tại khoản 5 điều 26 quy định phải thẩm tra dự án đầu tư xây dựng đối với công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng; dự án có công trình quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp phải được thẩm tra về bảo đảm an toàn xây dựng, tuân theo quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng.

Đại biểu Trần Văn Tiến phát biểu thảo luận. (Ảnh: QH)

Cũng tại khoản 2 điều 29 quy định phải thẩm tra thiết kế xây dựng đối với công trình xây dựng ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng; công trình thuộc diện thẩm định về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên, theo đại biểu Trần Văn Tiến, việc thẩm tra trong dự thảo luật quy định chưa rõ, nhất là về nội dung thẩm tra. Do đó, đại biểu Trần Văn Tiến đề nghị cần thể hiện rõ hơn về nội dung thẩm tra để thống nhất trong thực thi pháp luật.

Về thẩm tra và cấp giấy phép xây dựng, tại khoản 5 điều 26; khoản 2 điều 29 quy định về việc phải thẩm tra dự án và công trình xây dựng. Tại điều 43 quy định chung về cấp giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, đại biểu Trần Văn Tiến cho rằng, thực tế là trong dự án có nhiều hạng mục công trình xây dựng, trong đó, chỉ 1 hạng mục công trình xây dựng thuộc diện phải thẩm tra, cấp giấy phép xây dựng thì việc thẩm tra, cấp giấy phép xây dựng chỉ thực hiện cho hạng mục công trình xây dựng đó, hay cho tất cả các hạng mục công trình xây dựng khác thuộc dự án. Đề nghị được làm rõ để thống nhất trong việc thực thi pháp luật.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan khẳng định, đa số ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại phiên họp đều nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Xây dựng; đánh giá cao Chính phủ, Bộ Xây dựng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các cơ quan của Quốc hội đã tích cực chuẩn bị hồ sơ dự án Luật Xây dựng (sửa đổi), báo cáo thẩm tra và báo cáo giải trình, tiếp thu bước đầu đối với dự án Luật.

Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV. (Ảnh: QH)

Mặc dù dự án Luật có nhiều nội dung mới, chuyên sâu về kỹ thuật phức tạp nhưng Chính phủ, Bộ Xây dựng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cùng các cơ quan của Quốc hội đã rất cố gắng, nỗ lực để thực hiện nhiệm vụ dự thảo Luật đúng mục tiêu, yêu cầu.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm chất lượng, tiến độ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp này theo quy trình thủ tục rút gọn, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo và các cơ quan liên quan khẩn trương, nghiêm túc nghiên cứu, giải trình thấu đáo và tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì thẩm tra.