Sự tinh tế của người Hà Thành qua văn hóa ẩm thực

(LĐTĐ) Hà Nội là mảnh đất kinh kỳ ngàn năm văn hiến với những nét văn hóa độc đáo được lưu truyền. Người Hà Nội vốn thanh lịch, tế nhị trong ứng xử. Không những thế, văn hóa ẩm thực của người Tràng An còn đậm nét tinh tế, tao nhã riêng có.
Lễ hội Văn hóa ẩm thực Hà Nội: Không gian văn hóa đậm đà bản sắc Người giữ hồn giò chả Ước Lễ

Độc đáo, tinh tế trong từng món ăn

Có lẽ, nói đến văn hóa ẩm thực của người Hà thành, chúng ta không thể bỏ qua mâm cỗ với những món ăn thật phong phú, đa dạng. Người nội trợ khéo đất Hà thành thường cẩn thận, tỉ mỷ ngay từ khi chọn nguyên liệu để nấu cỗ. Các loại rau củ quả phải tươi ngon. Người nội trợ thường lựa chọn loại súp lơ đơn để món canh có vị ngọt thanh. Gà lễ nguyên con phải đảm bảo mào đẹp, dáng vượng với đuôi vổng lên. Gà chặt bày cỗ là giống gà ri chân lùn.

Sự tinh tế của người Hà Thành qua văn hóa ẩm thực
Mâm cỗ của người Hà Nội thể hiện sự tinh tế, khéo léo của người phụ nữ đất Hà thành.

Mâm cỗ của người Hà Nội được chuẩn bị rất cầu kỳ tùy theo điều kiện của từng gia đình. Nhà giàu có, khá giả sẽ là cỗ “bát trân” gồm 8 bát và 8 đĩa. Với những gia đình bình dân sẽ bày mâm cỗ đơn giản hơn với 6 bát 8 đĩa, hoặc 4 bát 8 đĩa, cũng có khi chỉ là 4 bát 4 đĩa.

Trong ẩm thực, người Hà Nội “quý hồ tinh bất quý hồ đa”, việc ăn là để thưởng thức sự tinh tế, thanh tao của từng món ăn chứ không phải chỉ để cho no bụng… Bởi thế, bát đĩa đựng thức ăn của người Hà Nội khá nhỏ, đủ để đựng 1/4 con gà, 6 miếng chả quế, 6 miếng giò lụa… Thậm chí, có đĩa chỉ to bằng chiếc đĩa lót chén trà. Rất hiếm khi đồ ăn được bày trong bát đĩa cỡ đại. Bát bày cỗ phải là bát chiếu yêu (loại bát thắt lại ở phần lưng bát, miệng loe) và đĩa sứ Giang Tây hoặc Bát Tràng, men lam. Đặc biệt, bát và đĩa phải đồng bộ.

Có một điều rất quan trọng, dù cầu kỳ hay giản tiện thì các món ăn cũng được thực hiện chỉn chu, tỉ mỉ thể hiện sự tinh hoa, khéo léo trong tài nghệ nấu nướng của người phụ nữ đất Hà thành. Thức ăn đặt trên đĩa và bát thể hiện sự hài hòa cả về màu sắc, mùi vị nhưng phải đảm bảo sự đẹp mắt, tinh tế. Đĩa gà nếu cúng nguyên con thì sẽ được ngậm bông hồng nhung đỏ, nếu chặt xếp đĩa thì phải đầy đặn, xếp chặt tay, xoay miếng thịt có da lên phía trên, đĩa giò lụa được xếp 6 hoặc 12 miếng theo hình bông hoa vừa đúng miệng đĩa, dưa góp được cắt tỉa hình hoa thật đẹp. Bát bóng thả của người Hà Nội đẹp tựa bức tranh đa sắc màu. Những miếng bóng hanh vàng cắt hình quả trám được xếp quanh bát, phía trên là màu nâu bóng của nấm hương quết mọc, tôm nõn đỏ hồng bên thịt thăn trắng nõn, miếng cà rốt tỉa hoa rực rỡ nằm ở trung tâm bát với đài hoa là những quả đậu hà lan trần chín tới xanh mướt.

Theo thời gian, mâm cỗ truyền thống của người Hà Nội đã có nhiều đổi khác. Nhưng... những điều thuộc về cốt cách, tinh hoa ẩm thực vẫn được các bà các mẹ truyền dạy cho con cháu.

Nét văn hóa thanh lịch trong bữa cơm

Người Hà Nội vốn thanh lịch, tế nhị trong ứng xử, Đặc biệt, văn hóa ứng xử ở mỗi bữa ăn được coi là một trong những tiêu chuẩn đánh giá phần nào trình độ, phẩm cách của một cá nhân, một gia đình. Bởi vậy, trong mỗi gia đình, những trẻ nhỏ mới lên hai, lên ba tuổi đã được cha mẹ, ông bà dạy cho cách cầm thìa, cầm bát, cách ngồi vào mâm cơm sao cho lịch sự, thể hiện văn hóa ứng xử tinh tế trong bữa cơm gia đình.

Ngay từ nhỏ, trẻ em trong các gia đình đã được bố mẹ dạy cho cách “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”. Nếu ngồi trên ghế thì phải ngồi trong tư thế thoải mái, thẳng lưng, không được cho chân lên ghế hoặc chống cằm lên bàn. Nếu ngồi trên chiếu thì nên ngồi ở tư thế xếp bằng hoặc đặt 2 chân sang bên hông, không co chân, chống cằm hoặc ngồi xổm.

Trước khi ăn cơm, trẻ em trong gia đình phải có lời mời những người trong mâm theo thứ tự từ già đến trẻ. Khi ăn thì một tay bưng bát cơm, một tay cầm đũa, không được để bát cơm lên bàn rồi cúi đầu xúc cơm. Khi nhai, phải khép miệng kín đáo, tối kỵ kiểu nhai thức ăn nhồm nhoàm. Húp canh cũng phải nhẹ nhàng, không tạo ra tiếng động.

Đũa là vật dụng không thể thiếu mỗi khi dùng bữa của người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng. Dùng đũa sao cho đúng cách cũng trở thành một nét văn hóa rất độc đáo. Đũa phải được cầm nhẹ nhàng bằng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa. Khi ăn, không được gắp thức ăn từ đĩa chung đưa thẳng vào miệng mà phải đặt vào bát riêng rồi mới ăn và nếu trong bát còn đồ ăn thì không nên gắp tiếp. Trong bữa ăn, tối kỵ việc dùng đũa đảo lộn đĩa thức ăn để tìm miếng ngon cho mình.

Mâm cơm người Hà Nội thường có khá nhiều loại nước chấm. Mỗi món ăn có một loại nước chấm tương ứng. Do đó, các bà các mẹ thường dặn con cháu khi chấm thức ăn phải nhẹ đũa, tránh nhúng cả đầu đũa vào bát nước chấm chung. Nếu muốn gắp thức ăn cho người khác thì phải trở đầu đũa. Khi ăn đã no, muốn dừng bữa, thành viên trong gia đình phải đặt đũa xuống ngay ngắn trước khi xin phép rời mâm. Tránh để đũa kiểu so le, lệch lạc trên mâm.

Với người Hà Nội, bữa cơm gia đình rất quan trọng nên họ thường tạo cảm giác thoải mái và ấm cúng trong suốt bữa ăn. Chính vì vậy, mỗi thành viên trong gia đình đều trò chuyện cùng nhau một cách từ tốn, tránh nói những chuyện căng thẳng dẫn đến tranh cãi trong bữa ăn. Dù nói chuyện nhưng vẫn phải lưu ý điều tối kỵ là tránh việc nói chuyện khi cơm còn đầy trong miệng vì đây được xem như là hành vi thiếu tôn trọng người khác. Khi ăn, người Hà Nội ăn thanh cảnh, cơm chỉ xới bát vơi dưới miệng. Khi xới cơm cho người lớn tuổi phải gạt lớp cơm bên trên để xới chỗ chín mềm.

Những quy tắc ứng xử trong bữa cơm gia đình của người Hà Nội ẩn chứa nhiều đạo lý, thể hiện nét đẹp văn hóa ứng xử tinh tế, khéo léo của người Việt từ bao đời nay. Ngày nay, Hà Nội trở nên sôi động hơn trước. Guồng quay của cuộc sống cuốn mọi người vào vòng xoáy công việc khiến nhịp sống dường như nhanh hơn. Nhưng nét văn hóa xưa kia của người Hà Nội vẫn còn, sự thanh lịch duyên dáng trong chiếc áo dài, sự kính trên nhường dưới trong mỗi bữa ăn gia đình vẫn còn được lưu giữ cùng thời gian.

Có thể nói, văn hóa người Hà Nội xưa và nay không có quá nhiều khác biệt. Có những điều thuộc về cốt cách tinh tế, thanh lịch được truyền qua nhiều thế hệ. Nét thanh lịch trong ẩm thực của người Hà Nội thể hiện rõ nét ở sự nhẹ nhàng, thanh tao trong từng bữa cơm./.

Tường Vy

Có thể bạn quan tâm

Nên xem

Quận Thanh Xuân: Công nhân lao động xúc động nhận quà từ chương trình "Xe buýt siêu thị 0 đồng"

Quận Thanh Xuân: Công nhân lao động xúc động nhận quà từ chương trình "Xe buýt siêu thị 0 đồng"

(LĐTĐ) Tiếp tục hỗ trợ, sẻ chia cùng đoàn viên, người lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, sáng 5/8, chuyến “Xe buýt siêu thị 0 đồng” do Liên đoàn ...
Ba Vì thành lập 11 khu cách ly tập trung phòng, chống dịch Covid-19

Ba Vì thành lập 11 khu cách ly tập trung phòng, chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Để thực hiện các nhiệm vụ cấp bách trong phòng, chống dịch Covid-19 của Thành phố, Sở Chỉ huy công tác phòng, chống dịch Covid-19 huyện Ba Vì đã lên ...
Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt việc tập trận ở khu vực quần đảo Hoàng Sa

Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt việc tập trận ở khu vực quần đảo Hoàng Sa

(LĐTĐ) Việc Trung Quốc tiến hành tập trận ở khu vực quần đảo Hoàng Sa đã vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này, đi ngược lại ...
Futsal Việt Nam sắp được so tài với đội bóng số 1 thế giới

Futsal Việt Nam sắp được so tài với đội bóng số 1 thế giới

(LĐTĐ) Trong chuyến tập huấn tại Tây Ban Nha sắp tới, đội tuyển futsal Việt Nam sẽ thử lửa ở giải futsal tứ hùng được tổ chức tại quốc gia này ...
Hà Nội tiếp nhận hơn 100 tỷ đồng ủng hộ công tác phòng, chống dịch Covid-19

Hà Nội tiếp nhận hơn 100 tỷ đồng ủng hộ công tác phòng, chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Ngày 5/8, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tiếp nhận ủng hộ và chuyển giao trang thiết bị y tế phục vụ công tác ...
VUS tài trợ 8 máy thở, 5.000 bộ bảo hộ phục vụ công tác chống dịch Covid-19

VUS tài trợ 8 máy thở, 5.000 bộ bảo hộ phục vụ công tác chống dịch Covid-19

(LĐTĐ) Chung tay hỗ trợ công tác phòng, chống dịch Covid-19, Hệ thống Anh văn Hội Việt Mỹ (VUS) đã bàn giao hàng nghìn trang thiết bị và vật tư y ...
Liên đoàn Lao động quận Hoàn Kiếm trao hỗ trợ, động viên tuyến đầu chống dịch

Liên đoàn Lao động quận Hoàn Kiếm trao hỗ trợ, động viên tuyến đầu chống dịch

(LĐTĐ) Nhằm chung tay, tiếp sức cho những chiến sĩ trên tuyến đầu phòng, chống dịch Covid-19, sáng nay (5/8), Liên đoàn Lao động quận Hoàn Kiếm cùng đoàn công tác ...

Tin khác

Hà Nội những ngày giãn cách: Lan tỏa yêu thương, ấm áp tình người

Hà Nội những ngày giãn cách: Lan tỏa yêu thương, ấm áp tình người

(LĐTĐ) Trong những ngày dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, Hà Nội bước sang ngày thứ 13 thực hiện giãn cách xã hội, đã có nhiều việc làm tốt, hình ảnh đẹp ý nghĩa khiến mọi người xúc động, và tiếp thêm sức mạnh để người dân cả nước cùng chung sức, đồng lòng chống dịch bệnh Covid-19.
Xây dựng nếp sống văn hóa tại chung cư

Xây dựng nếp sống văn hóa tại chung cư

(LĐTĐ) Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội, số lượng chung cư ngày càng nhiều. Từ thực tế của những chung cư có nếp sống văn hóa, văn minh cho thấy, để xây dựng văn hóa chung cư rất cần sự đoàn kết, đồng lòng vì môi trường sống thân thiện, hạnh phúc của mỗi cư dân và cả cộng đồng.
Tạo sức sống mới cho làng nghề

Tạo sức sống mới cho làng nghề

(LĐTĐ) Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều làng nghề nhất cả nước. Do biến đổi của thời gian, nhiều sản phẩm làng nghề nay không còn phù hợp, hoặc bị cạnh tranh nên đã mai một. Làm sao để những giá trị văn hóa, tinh hoa của làng nghề được gìn giữ, đời sống kinh tế xã hội của làng nghề phát triển, bên cạnh những đòi hỏi vào sự tâm huyết của người yêu nghề truyền thống còn cần sự thích ứng, tìm lối ra mới cho các sản phẩm.
Kỳ cuối: Để “chất” Hà Nội không phôi phai

Kỳ cuối: Để “chất” Hà Nội không phôi phai

(LĐTĐ) Văn minh, thanh lịch là nét đẹp đặc trưng của người Tràng An xưa và người Hà Nội nay. Hà Nội nay đã khác nhiều song nét đẹp ấy vẫn tồn lưu bởi nó vừa là mẫu số chung, vừa là điểm nhấn văn hóa mà bất cứ người Hà Nội nào cũng có ý thức thường trực giữ gìn. Lời nói, ngôn ngữ giao tiếp chỉ là một khía cạnh nhỏ trong giá trị nhân cách người Hà Nội, song đó lại là khía cạnh sâu sắc và tinh tế nhất. Làm sao để ngôn ngữ giao tiếp dẫn dắt văn hóa ứng xử, từ đó khẳng định “chất” Hà Nội không bị mờ phai là việc mà mỗi người con gắn bó với mảnh đất nghìn năm văn hiến này đã, đang và sẽ phải làm để giữ nền, xây nếp văn minh.
Công an quận Nam Từ Liêm tặng xe máy mới cho nữ công nhân bị cướp trong đêm

Công an quận Nam Từ Liêm tặng xe máy mới cho nữ công nhân bị cướp trong đêm

(LĐTĐ) Sáng 4/8, Công an quận Nam Từ Liêm (Hà Nội) đã trao tặng một chiếc xe máy cho chị Lê Thị Trâm (sinh năm 1982, nữ lao công của tổ môi trường Đại Mỗ, chi nhánh Cầu Diễn thuộc Công ty TNHH một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội) là nạn nhân của vụ cướp xảy ra rạng sáng 3/8 trên địa bàn phường Đại Mỗ. Chiếc xe máy được mua từ đóng góp của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.
Kỳ 3: Khép lại sự dung tục, trả lại nét hào hoa

Kỳ 3: Khép lại sự dung tục, trả lại nét hào hoa

(LĐTĐ) Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An. Hà Nội là vậy. Xưa là thế và nay cũng thế, Hà Nội đẹp từ sự bặt thiệp của mỗi con người. Hẳn nhiên, trong một môi trường lành mạnh và đậm chất nhân văn, không lý do gì để mỗi con người tự biến mình thành kẻ thô lỗ, tục tằn. Với nạn nói tục, chửi thề, những hành vi thiếu văn hóa... để “dẹp loạn” ngay hẳn là không dễ song không vì thế mà không làm. Hơn hết, nếu Hà Nội quyết tâm, nỗ lực đẩy lùi sự dung tục, trả lại nét hào hoa thì chắc hẳn sẽ nhận được sự đồng thuận của xã hội, đặc biệt là của những người yêu Hà Nội.
Kỳ 2: Vì sao “vi rút” nói bậy, văng tục sống lâu và lan nhanh?

Kỳ 2: Vì sao “vi rút” nói bậy, văng tục sống lâu và lan nhanh?

(LĐTĐ) Nói tục không chỉ là hành vi không đẹp, “căn bệnh” này ngày càng phổ biến đến nỗi ta có thể dễ dàng bắt gặp những câu nói tục, chửi thề hoặc những biến thể của nó ở bất cứ đâu. Đáng nói, người thường xuyên sử dụng phần đông lại là những người trẻ. Họ hồn nhiên coi việc nói tục, chửi thề như một phương pháp để giải tỏa căng thẳng, giảm stress, thậm chí đơn thuần là cách để “hòa nhập” với một nhóm bạn.
Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

Xe khử khuẩn lưu động: Sáng kiến hay trong phòng, chống dịch

(LĐTĐ) “Việc không phải đi bộ với 35kg máy móc, thiết bị trên vai trong nhiều tiếng đồng hồ giúp cho lực lượng chống dịch sẽ có nhiều thời gian và sức lực hơn để làm các nhiệm vụ khác. Đồng thời chiếc xe còn rút ngắn được thời gian lực lượng chống dịch phải lưu lại trong vùng dịch bệnh, hạn chế được nguy cơ lây nhiễm... Thượng tá Chu Minh Đạo, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự quận Nam Từ Liêm, Hà Nội cho biết.
Kỳ 1:  Khi nói bậy, văng tục len lỏi khắp nơi

Kỳ 1: Khi nói bậy, văng tục len lỏi khắp nơi

(LĐTĐ) "Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An". Chính vì thế, người Tràng An xưa bao giờ cũng chú trọng đến vấn đề: "Học ăn, học nói, học gói, học mở”. Ngôn ngữ giao tiếp luôn được "tôn thờ" để đánh giá văn hóa con người. Cùng với sự mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, chưa bao giờ kinh tế phát triển như hiện tại và cũng chưa khi nào đời sống nhân dân Thủ đô được ấm no, hạnh phúc như hiện nay. Song phải thẳng thắn nhìn nhận, chưa bao giờ nói bậy lại len lỏi vào khắp các ngõ ngách, vào một bộ phận cơ quan, đơn vị, nơi công cộng... như hiện tại, nó làm xấu đi nét hòa hoa của người Tràng An xưa, Hà Nội nay. Vì thế "loại bỏ" thứ văn hóa dung tục này ra khỏi ngôn ngữ giao tiếp là bổn phận của mỗi chúng ta.
Công an trực chốt phòng, chống dịch Covid-19 giúp đỡ sản phụ sinh con

Công an trực chốt phòng, chống dịch Covid-19 giúp đỡ sản phụ sinh con

(LĐTĐ) Cảm kích trước sự giúp đỡ kịp thời của các chiến sĩ Công an, sản phụ và gia đình đã quyết định đặt tên cho em bé là “Công An”.
Xem thêm
Phiên bản di động