Sẽ sớm quản lý tiền kỹ thuật số

Dòng vốn trên thị trường tài sản số, tiền kỹ thuật số rất lớn

Theo số liệu thống kê của Coin Market Cap, trên toàn cầu hiện nay có khoảng 2,4 triệu loại tiền kỹ thuật số khác nhau, nhiều gấp hơn 20.000 lần số lượng các đồng tiền pháp định được lưu hành. Rất nhiều loại tiền trong đó do tư nhân tạo ra bằng các thuật toán máy tính và không được quản lý bằng các tiêu chí, luật định cụ thể nào, dẫn đến rất nhiều rủi ro trong hoạt động đầu tư.

Tọa đàm “Xây dựng khung pháp lý cho tiền kỹ thuật số”. Ảnh: Trường Giang

Tại Việt Nam ước tính có tới hơn 20 triệu người đã và đang sở hữu các dạng tài sản số, tiền kỹ thuật số. Thống kê cho thấy trong năm 2024, đối với tài sản số, Việt Nam nhận về hơn 105 tỉ USD, giảm so với mức 120 tỉ USD của năm 2023, nhưng vẫn gấp khoảng 4 lần tổng số vốn đầu tư FDI và tương đương 1/4 so với tổng GDP cả nước. Điều này cho thấy, dòng vốn trên thị trường tài sản số, tiền kỹ thuật số rất lớn và chúng ta cần có các giải pháp cụ thể để quản lý, làm chủ dòng tiền này.

ThS Mai Hoàng Phước, Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phân tích, khi tiền kỹ thuật số chưa được công nhận là tài sản hợp pháp, sẽ dẫn đến thiếu cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Khi nhà đầu tư đang giao dịch trên các sàn giao dịch nước ngoài không chịu sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam, trong đó, có một số sàn không có địa chỉ trụ sở cụ thể (sàn Binance).

Như vậy, trong trường hợp bị lừa đảo hoặc mất tài sản do tội phạm công nghệ cao thì nhà đầu tư có nguy cơ bị mất trắng tài sản của mình và các cơ quan chức năng của Việt Nam cũng khó có thể bảo vệ được.

Bên cạnh đó là bất cập trong việc chia tài sản chung. Trong các vụ ly hôn có yêu cầu chia tài sản, tranh chấp tài sản chung đã phát sinh trường hợp một bên tẩu tán tài sản để không phải chia cho bên còn lại, bằng cách chuyển tài sản sang tiền kỹ thuật số. Nguyên nhân là do đặc tính phi vật chất, phân tán và không chịu sự quản lý của bất kỳ cơ quan trung ương nào, bên còn lại rất khó để chứng minh có sự tồn tại của tiền kỹ thuật số để yêu cầu tòa án chia tài sản chung.

Hay khi nhà đầu tư qua đời, người thừa kế không thể dễ dàng tiếp cận và quản lý tiền kỹ thuật số do thiếu cơ chế pháp lý để xác định quyền sở hữu và chuyển giao. “Do đó, việc xác định tiền kỹ thuật số là tài sản và xây dựng khung pháp lý cho tiền kỹ thuật số tại Việt Nam là cần thiết”, ông Phước nói.

Theo luật sư Nguyễn Huỳnh Phương Thảo (Công ty Luật TNHH Infinity Việt Nam) cho rằng, tiền kỹ thuật số mang toàn bộ tính chất của tài sản, chỉ khác là dùng công nghệ để chuyển hóa. Nếu sửa Bộ luật Dân sự về tài sản để công nhận đây là một loại tài sản sẽ lâu. Thay vì vậy, chúng ta có thể ban hành văn bản dưới luật thì sẽ nhanh chóng và hiệu quả - tức chỉ cần văn bản hướng dẫn cho tài sản theo Bộ luật Dân sự để ghi nhận tiền kỹ thuật số là một loại tài sản.

Luật sư Nguyễn Quốc Cường, Giám đốc Công ty Luật TNHH Infinity Việt Nam nhìn nhận, nếu công nhận tài sản kỹ thuật số là một loại tài sản thì khung pháp lý phải quản lý được các quyền của loại tài sản này. Phải quản lý các tổ chức hay cá nhân phát hành ra loại tài sản này để đảm bảo quyền truy đòi và nguồn gốc của tài sản...

Giám sát chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư

Đối với việc nên hay không thành lập sàn giao dịch, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam, cho rằng sàn giao dịch có thể là một phương án hợp lý trong bối cảnh hiện nay, nhưng việc triển khai cần phải tuân thủ một khung pháp lý rõ ràng.

Trong ngành tài sản số, đặc biệt là blockchain và tiền mã hóa, các sàn giao dịch phải đối mặt với nhiều vấn đề như bảo mật, gian lận, và các giao dịch xuyên biên giới. Vì vậy, việc xây dựng và vận hành các sàn giao dịch cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và ngăn ngừa các hành vi bất hợp pháp.

Với sự chuẩn bị cho sự ra đời của Luật Công nghiệp Công nghệ số và các chính sách pháp lý đang được hoàn thiện, sàn giao dịch có thể phát huy vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường minh bạch, an toàn cho các giao dịch tài sản số. Tuy nhiên, việc triển khai cần sự đồng bộ và linh hoạt trong quy định pháp lý, đảm bảo không cản trở sự phát triển sáng tạo của các mô hình kinh doanh mới.

Ông Trần Huyền Dinh, CEO AlphaTrue cho hay, một số thị trường như UAE, EU thậm chí yêu cầu rõ rằng người đại diện của sàn giao dịch hoặc doanh nghiệp phải là công dân của nước sở tại, có kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính, bảo mật...

"Chúng ta cần đặt ra yêu cầu về sự hiện diện của doanh nghiệp, nhưng cũng phải cân nhắc đến kiến thức và kinh nghiệm của người đứng đầu. Tôi nghĩ Việt Nam có thể học hỏi Thái Lan, ưu tiên người Việt làm lãnh đạo và đại diện doanh nghiệp", theo ông Dinh.

Còn theo ông Nguyễn Trần Minh Quân, Giám đốc pháp lý Hiệp hội Blockchain, khi nghiên cứu luật, chúng ta phải liên tục cập nhật các quy định quốc tế, để từ đó có những điều chỉnh phù hợp cho quốc gia mình; trong đó lưu ý các vấn đề kiểm toán, cũng như luật chống rửa tiền...