Diện mạo mới trục cảnh quan sinh thái đô thị ven sông Tô Lịch

Trục không gian mới

Theo Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội, hai đồ án quy hoạch được lập trên cơ sở nghiên cứu tổng thể toàn tuyến sông Tô Lịch, bảo đảm tính đồng bộ giữa chỉnh trang cảnh quan, tổ chức không gian đô thị và xử lý môi trường nước - yếu tố được xem là “điểm nghẽn” lớn nhất của dòng sông trong nhiều năm qua.

Cụ thể, đồ án đoạn 1 có chiều dài khoảng 6,2km, từ khu vực Hoàng Quốc Việt - Võ Chí Công đến cầu Mới Ngã Tư Sở, với quy mô nghiên cứu khoảng 324.000m2. Đồ án đoạn 2 dài khoảng 7km, từ Ngã Tư Sở đến khu vực phân nhánh Linh Đàm - sông Nhuệ, với quy mô hơn 459.400m2.

Điểm chung nổi bật của cả hai đồ án là nguyên tắc hạn chế tối đa việc xây dựng các công trình quy mô lớn ven sông, thay vào đó ưu tiên phát triển hệ thống cây xanh, mặt nước, đường dạo bộ, quảng trường, không gian sinh hoạt cộng đồng và các tiện ích công cộng thân thiện với môi trường. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với định hướng phát triển đô thị xanh, bền vững mà Hà Nội đang theo đuổi.

Ở đoạn đầu nguồn, từ Hoàng Quốc Việt đến khu vực Cầu Giấy, sông Tô Lịch được định hướng trở thành một không gian công cộng quy mô lớn, với quảng trường, tuyến đi bộ, đường xe đạp và các công trình dịch vụ quy mô nhỏ phục vụ người dân. Đây được xem là khu vực tạo “ấn tượng đầu tiên” cho toàn tuyến sông, đồng thời đóng vai trò như cửa ngõ cảnh quan phía Tây Bắc Thủ đô.

Điểm chung nổi bật của cả hai đồ án quy hoạch chi tiết hai bờ sông Tô Lịch là nguyên tắc hạn chế tối đa việc xây dựng các công trình quy mô lớn ven sông, thay vào đó ưu tiên phát triển hệ thống cây xanh, mặt nước, đường dạo bộ, quảng trường, không gian công cộng.

Tiếp đó, đoạn từ Cầu Giấy đến đường Nguyễn Trãi được xác định là không gian văn hóa, gắn với các giá trị truyền thống của khu vực như chùa Láng, các lễ hội dân gian và sinh hoạt cộng đồng lâu đời ven sông. Việc lồng ghép yếu tố văn hóa trong quy hoạch không chỉ giúp bảo tồn ký ức đô thị, mà còn tạo nên bản sắc riêng cho trục không gian sông Tô Lịch.

Về hạ tầng giao thông, hệ thống đường hai bên sông chủ yếu tiếp tục sử dụng các tuyến hiện trạng, kết hợp chỉnh trang, cải tạo đồng bộ với các công viên ven sông. Đáng chú ý, tại đoạn 1 sẽ cải tạo 10 cây cầu hiện có và xây dựng mới 1 cây cầu, góp phần tăng khả năng kết nối, giảm áp lực cho các trục giao thông lớn lân cận.

Đối với đoạn 2, quy hoạch thể hiện rõ cách tiếp cận linh hoạt, chia nhỏ không gian theo từng phân đoạn với chức năng khác nhau. Cụ thể, đoạn từ đường Nguyễn Trãi đến Vành đai 3 được định hướng phát triển các hoạt động thương mại, dịch vụ, ẩm thực ven sông, hướng tới hình thành không gian kinh tế ban đêm. Hệ thống đường dạo, công viên, vườn hoa, cùng các cầu đi bộ và cầu cảnh quan được tổ chức lại nhằm tạo điểm đến hấp dẫn, bổ sung không gian sinh hoạt cho khu vực đông dân cư nhưng còn thiếu các không gian công cộng chất lượng.

Trong khi đó, đoạn từ Vành đai 3 đến cầu Thanh Liệt lại được định hướng trở thành không gian sinh thái, vui chơi giải trí. Tại đây sẽ bố trí các quảng trường mở, công viên cây xanh, sân thể thao ngoài trời, tạo nên “lá phổi xanh” cho khu vực phía Nam thành phố, góp phần cải thiện vi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Hướng đến phát triển bền vững

Thông tin về việc xây thêm cầu, mở rộng không gian công cộng và chỉnh trang toàn tuyến sông Tô Lịch nhận được nhiều phản hồi tích cực từ người dân sinh sống dọc hai bên bờ sông. Bà Nguyễn Thị Hòa phường Thanh Xuân chia sẻ, chúng tôi sống cạnh sông Tô Lịch mấy chục năm rồi, chứng kiến dòng sông ngày càng ô nhiễm rất xót xa. Nếu quy hoạch lần này làm được đúng như công bố, có cây xanh, đường đi bộ, cầu cảnh quan, thì người dân rất mừng.

Trong khi đó, anh Trần Minh Tuấn, phường Láng, bày tỏ kỳ vọng vào việc hình thành không gian văn hoá cộng đồng ven sông: “Khu Nguyễn Trãi - Ngã Tư Sở buổi tối khá buồn, nếu có các tuyến đi bộ, quán cà phê, ẩm thực ven sông thì chắc chắn sẽ đông vui hơn, tạo thêm không khí cho khu vực. Tuy nhiên, người dân cũng mong Thành phố quản lý tốt để tránh tình trạng lộn xộn, tiếng ồn quá mức”

Bên cạnh sự kỳ vọng, một số ý kiến cũng bày tỏ sự thận trọng, ông Lê Văn Bình, phường Cầu Giấy, cho rằng, cảnh quan đẹp hơn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là xử lý triệt để nước thải. Nếu sông vẫn ô nhiễm thì dù đầu tư lớn đến đâu cũng khó duy trì sức hút lâu dài.

Theo quy hoạch, đoạn từ Vành đai 3 đến cầu Thanh Liệt lại được định hướng trở thành không gian sinh thái, vui chơi giải trí.

Một điểm đáng chú ý khác trong quy hoạch là việc định hướng tuyến monorail nhánh 2 Giáp Bát - Thanh Liệt - Phú Lương chạy dọc phía Đông sông Tô Lịch, đoạn từ Phan Trọng Tuệ đến nhánh rẽ sông Lừ. Quy hoạch này cho thấy tư duy tích hợp giữa giao thông công cộng với không gian xanh, góp phần giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và hạn chế áp lực giao thông cho khu vực nội đô.

Bên cạnh đó, việc bố trí thêm nhiều cây cầu qua sông Tô Lịch không chỉ nhằm giải quyết bài toán kết nối giao thông, mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện không gian đô thị dọc tuyến sông. Khi quy hoạch được triển khai đồng bộ, bài bản và đặt yếu tố môi trường lên hàng đầu, sông Tô Lịch hoàn toàn có thể trở thành trục cảnh quan, sinh thái, văn hóa đặc trưng của Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo dấu ấn mới cho Thủ đô trong quá trình phát triển bền vững.